पश्चिम आशियात सुरू असलेल्या संघर्षाचा परिणाम आता भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्रावरही दिसू लागला आहे. वाढत्या खर्चाच्या पार्श्वभूमीवर भारतातील प्रमुख विमान कंपन्या इंडिगो आणि एअर इंडिया यांनी केंद्र सरकारकडे विमान इंधनावरील कर कमी करण्याची आणि विमानतळ शुल्कात सवलत देण्याची मागणी केली आहे. उद्योग क्षेत्रातील सूत्रांच्या माहितीनुसार, सध्याच्या परिस्थितीमुळे विमान कंपन्यांच्या ऑपरेशनल खर्चात मोठी वाढ झाली आहे.
मध्यपूर्वेतील तणावामुळे अनेक देशांच्या हवाई क्षेत्रांवर निर्बंध आले आहेत. त्याचवेळी भारत-पाकिस्तान तणावामुळे भारतीय विमान कंपन्यांना पाकिस्तानच्या हवाई क्षेत्राचा वापर करता येत नाही. परिणामी अनेक आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांना लांब मार्गाने जावे लागत आहे. यामुळे उड्डाणाचा कालावधी वाढतो आणि इंधनाचा वापरही अधिक होतो. त्यामुळे विमान कंपन्यांच्या खर्चात मोठी वाढ झाली आहे.
हे ही वाचा:
महाराष्ट्रातील सर्व शाळांमध्ये मराठी अनिवार्य; नियम मोडल्यास कारवाई
घाबरून सिलिंडर बूक करू नका!, सरकारचे आवाहन
जागतिक अस्थैर्यात भारताचा १ लाख कोटींचा स्थिरीकरण निधी
उदाहरणार्थ, युरोपकडे जाणाऱ्या काही उड्डाणांसाठी इंडिगोला आफ्रिकेच्या दिशेने वळसा घ्यावा लागत आहे. तर एअर इंडियाच्या काही उत्तर अमेरिका मार्गावरील उड्डाणांना अतिरिक्त थांबे घ्यावे लागत आहेत. यामुळे प्रवास अधिक लांब होतो आणि विमान कंपन्यांच्या इंधन खर्चात वाढ होते.
विमान कंपन्यांच्या एकूण खर्चात विमान इंधन म्हणजेच एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल (एटीएफ) याचा मोठा वाटा असतो. हा खर्च साधारणपणे एकूण खर्चाच्या सुमारे ३० ते ४० टक्के असतो. मात्र भारतात एटीएफवर केंद्र आणि राज्य सरकारांचे विविध कर लागू होतात. काही राज्यांमध्ये हा कर २९ टक्क्यांपर्यंत असल्याने विमान कंपन्यांवर आर्थिक ताण वाढतो.
याशिवाय विमानतळांवरील विविध शुल्क देखील विमान कंपन्यांसाठी मोठा खर्च ठरतात. खासगी विमानतळांवर लँडिंग, पार्किंग आणि इतर सेवांसाठी आकारले जाणारे शुल्क जास्त असल्याने विमान कंपन्यांनी सरकारकडे त्यात सवलत देण्याची विनंती केली आहे. या शुल्कात कपात झाल्यास विमान कंपन्यांना वाढत्या खर्चाचा काही प्रमाणात सामना करता येईल, असे उद्योगातील तज्ज्ञांचे मत आहे.
मध्यपूर्वेतील संघर्षाचा परिणाम उड्डाणांवरही दिसून आला आहे. अलीकडील काळात काही आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांचे वेळापत्रक बदलावे लागले असून काही उड्डाणे रद्दही करण्यात आली आहेत. एका अहवालानुसार, या परिस्थितीमुळे काही कालावधीत भारतीय विमान कंपन्यांच्या नियोजित आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांपैकी सुमारे ६४ टक्के उड्डाणे रद्द करण्यात आली होती.
या परिस्थितीचा आर्थिक फटका विमान कंपन्यांना मोठ्या प्रमाणात बसत आहे. पाकिस्तानच्या हवाई क्षेत्रावर बंदी असल्यामुळे एअर इंडियाला दरवर्षी सुमारे ६०० दशलक्ष डॉलर इतके नुकसान होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. आता मध्यपूर्वेतील संघर्षामुळे ही परिस्थिती आणखी गंभीर झाली आहे.
एकूणच, वाढलेले इंधन दर, लांब उड्डाण मार्ग, विमा खर्च आणि इतर ऑपरेशनल खर्चामुळे विमान कंपन्यांच्या नफ्यावर मोठा परिणाम होत आहे. त्यामुळेच इंडिगो आणि एअर इंडिया यांनी सरकारकडे कर सवलत आणि विमानतळ शुल्कात कपात करण्याची तातडीची मागणी केली आहे.