२४ आणि २५ जानेवारीच्या मध्यरात्री राजस्थानमधील नागौर पोलिसांनी मोठी सुरक्षा कारवाई करत थानवाला पोलीस ठाणे हद्दीतील एका फार्महाऊसमधून सुमारे १०,००० किलो अमोनियम नायट्रेट तसेच मोठ्या प्रमाणावर डिटोनेटर, फ्यूज वायर आणि इतर स्फोटक साहित्य जप्त केले. ही कारवाई हर्सौर गावात करण्यात आली. शेतीच्या जमिनीवर बांधलेल्या फार्म स्ट्रक्चरमधील अनेक खोल्यांमध्ये हे स्फोटक साहित्य बेकायदेशीररीत्या साठवलेले होते.
छाप्यात पोलिसांनी सुलेमान खान या आरोपीला अटक केली. पोलिस अधिकाऱ्यांच्या मते, अलीकडच्या वर्षांत अमोनियम नायट्रेटची ही सर्वात मोठ्या जप्त्यांपैकी एक आहे. उल्लेखनीय म्हणजे, गेल्या वर्षी नोव्हेंबरमध्ये दिल्लीच्या लाल किल्ल्याजवळ झालेल्या कार बॉम्ब स्फोटातही अमोनियम नायट्रेटचा वापर झाला होता. प्रजासत्ताक दिनाच्या पार्श्वभूमीवर देशभरात सुरक्षा कडक असताना ही कारवाई झाली. या प्रकरणातील एफआयआरची प्रत उपलब्ध झाली आहे.
डिटोनेटर, फ्यूज वायर आणि ब्लास्टिंग साहित्य जप्त
पोलिसांनी सांगितले की जप्ती फक्त अमोनियम नायट्रेटपुरती मर्यादित नव्हती. मोठ्या प्रमाणात डिटोनेटर, डिटोनेटिंग कॉर्ड, सेफ्टी फ्यूज वायर आणि ब्लास्टिंगमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या इतर साहित्याचा साठाही आढळला. अधिकाऱ्यांनी नमूद केले की हे साहित्य बेकायदेशीर वापरासाठी किंवा चुकीच्या हाताळणीमुळे मोठ्या विध्वंसास कारणीभूत ठरू शकले असते.
प्राथमिक चौकशीत हे स्फोटक राज्यातील कायदेशीर व बेकायदेशीर खाणकामात गुंतलेल्या लोकांना पुरवले जात असल्याचे संकेत मिळाले. मात्र जप्तीचे प्रमाण आणि वेळ लक्षात घेता इतर गैरवापराची शक्यता नाकारलेली नाही. केंद्रीय यंत्रणांना माहिती देण्यात आली असून त्या तपासात सहभागी होण्याची शक्यता आहे.
एफआयआरमध्ये काय नमूद?
२५ जानेवारी रोजी एएसआय सुरेंद्र कुमार यांच्या तक्रारीवरून नागौर जिल्ह्यातील थानवाला पोलीस ठाण्यात एफआयआर नोंदवण्यात आला. स्फोटक कायदा कलम ५ व ९(ब), स्फोटकांतील घटक कायदा कलम ५, तसेच भारतीय न्याय संहिता कलम ११२ (२) आणि २८८ अंतर्गत ५८ वर्षीय सुलेमान खान (हर्सौर) याच्याविरुद्ध गुन्हा दाखल झाला.
छाप्याची कारवाई कशी झाली
एफआयआरनुसार, २४ जानेवारी रोजी सायंकाळी ४:५१ वाजता एएसआय सुरेंद्र कुमार पथकासह रवाना झाले. हर्सौरकडे जाणाऱ्या कच्च्या रस्त्यावर एसआय विजय सिंह आणि इतर पथक सदस्य भेटले. पथकाने शेतातील घरात स्फोटक साहित्य असल्याची माहिती दिली.
अधिक पोलिस बोलावण्यात आले. घरासमोर सुलेमान खान आढळला. खोल्यांमध्ये ठेवलेल्या वस्तूंविषयी विचारल्यावर त्याने सुरुवातीला समाधानकारक उत्तर दिले नाही, पण पुढील चौकशीत आत स्फोटक साहित्य असल्याचे मान्य केले.
तपासणीदरम्यान एका खोलीत पांढऱ्या प्लास्टिकच्या पिशव्यांत अमोनियम नायट्रेट आढळले. दुसऱ्या खोलीत डिटोनेटर, निळ्या-लाल वायर बंडल्स, जेलॅटिन स्टिक्स, ड्यूडेट आणि एपी एसओडी पॅकेट्स आढळले. परवाना विचारल्यावर तो दाखवता आला नाही.
हे ही वाचा:
अंतराळवीर शुभांशू शुक्लाला अशोक चक्र प्रदान
यशस्वी भारत जगाला अधिक स्थिर, समृद्ध आणि सुरक्षित करतो!
डीआरडीओकडून अत्याधुनिक संरक्षण तंत्रज्ञानाचे भव्य दर्शन
धर्मेंद्र यांना मरणोत्तर पद्मविभूषण
जप्त साहित्याचे तपशील
डिटोनेटर: १२५० युनिट्सचे 3 मोठे कार्टन, २० किलोचे ५ छोटे कार्टन, ३८८ डिटोनेटरचा १ कार्टन
निळी सेफ्टी फ्यूज वायर: १०.५ किलोचे १२ कार्टन
लाल सेफ्टी फ्यूज वायर: १५०० मीटरचे ८ कार्टन, “टायगर कार्ड” मार्कचे ४ कार्टन
जेलॅटिन स्टिक्स: ५ मोठे कार्टन, २५ छोटे कार्टन (२५ किलो प्रत्येक)
ड्यूडेट: ५०० युनिट्सचे ४ कार्टन, ४०० युनिट्सचे ५ कार्टन
AP SOD: २ लाकडी कार्टन
छाप्याची व्हिडिओग्राफी करण्यात आली. जप्ती व अटक पंचनामा तयार करण्यात आला.
आरोपीचा पूर्व इतिहास
सुलेमानविरुद्ध यापूर्वी स्फोटक कायद्यांतर्गत तीन गुन्हे नोंद आहेत; त्यापैकी दोन प्रकरणे न्यायालयात प्रलंबित आहेत. पोलिस अमोनियम नायट्रेटचा स्रोत, वाहतूक आणि संभाव्य मोठ्या पुरवठा जाळ्याचा तपास करत आहेत. एसपी मृदुल कच्छावा म्हणाले, “जिल्हा पोलिसांनी मोठी कारवाई केली आहे. जप्त साहित्य मोठ्या प्रमाणात आहे. राज्यातील स्फोटक कायद्यांतर्गत ही आतापर्यंतची सर्वात मोठी कारवाई असू शकते.”
लाल किल्ला स्फोटाशी संदर्भ
१० नोव्हेंबर २०२५ रोजी दिल्लीतील लाल किल्ल्याजवळ झालेल्या भीषण स्फोटात १५ जणांचा मृत्यू झाला होता, ज्यात अमोनियम नायट्रेट वापरले गेले होते. सुरक्षातज्ज्ञांनी वारंवार इशारा दिला आहे की औद्योगिक वापर असला तरी मोठ्या प्रमाणातील विचलन राष्ट्रीय सुरक्षेस गंभीर धोका निर्माण करते. प्रजासत्ताक दिनाच्या आदल्या दिवशी झालेली ही जप्ती मोठा अनर्थ टाळणारी ठरू शकते, असे अधिकाऱ्यांचे मत आहे.