आजच्या धावपळीच्या जीवनात अनेकांना पटकन वजन कमी करायचं असतं. पण वजन कमी करणे ही हळूहळू होणारी प्रक्रिया आहे आणि त्यासाठी सातत्य खूप महत्त्वाचं असतं. योग्य आहार आणि नियमित व्यायाम यांचा समतोल राखल्याशिवाय वजन कमी होत नाही. मात्र सध्या सोशल मीडियावर झटपट वजन कमी करण्यासाठी विविध डाएट्स ट्रेंडमध्ये आहेत. हे डाएट्स शरीरातील कॅलरी किंवा कार्बोहायड्रेट्स कमी करून वजन जलद घटवण्यावर भर देतात.
तज्ज्ञांच्या मते, कोणताही डाएट प्लॅन सुरू करण्यापूर्वी त्याची पूर्ण माहिती घेणे आणि डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अत्यंत गरजेचे आहे, कारण चुकीच्या पद्धतीने डाएट केल्यास आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो.
१. इंटरमिटेंट फास्टिंग (Intermittent Fasting)
ही सध्या सर्वात लोकप्रिय पद्धत आहे. यात “काय खायचं” यापेक्षा “कधी खायचं” यावर भर दिला जातो. साधारणपणे १६ तास उपवास आणि ८ तास खाण्याची वेळ अशी पद्धत असते. उदाहरणार्थ, सकाळी ११ ते संध्याकाळी ७ या वेळेत खाणे आणि बाकी वेळ उपवास. सुरुवातीला कमी वेळेपासून सुरुवात करण्याचा सल्ला दिला जातो.
२. लो-कार्ब डाएट (Low Carb Diet)
या डाएटमध्ये साखर, ब्रेड, भात, बटाटा यांसारखे कार्बोहायड्रेट्स कमी केले जातात. त्याऐवजी प्रोटीन आणि हेल्दी फॅट्सवर भर दिला जातो. अंडी, मासे, मांस, हिरव्या भाज्या, नट्स आणि ऑलिव्ह ऑइल यांचा समावेश असतो. मात्र सुरुवातीला शरीरावर ताण येऊ शकतो, त्यामुळे तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे.
३. ओमॅड डाएट (One Meal A Day)
ही इंटरमिटेंट फास्टिंगचीच कठोर पद्धत आहे. यात दिवसभरात फक्त एकदाच जेवण घेतले जाते आणि उर्वरित वेळ उपवास केला जातो (सुमारे २३ तास). यामुळे कॅलरी कमी प्रमाणात शरीरात जाते आणि वजन घटते. मात्र यामुळे कमजोरी जाणवू शकते.
४. कीटो डाएट (Keto Diet)
या डाएटमध्ये कार्बोहायड्रेट्स खूप कमी आणि फॅट्स जास्त घेतले जातात. त्यामुळे शरीर ‘केटोसिस’ अवस्थेत जाऊन फॅट जाळायला सुरुवात करते. साधारणपणे ५०–७०% फॅट, मध्यम प्रोटीन आणि खूप कमी कार्ब्स घेतले जातात.
५. अतिशय कमी कॅलरी डाएट (Very Low-Calorie Diet – VLCD)
या डाएटमध्ये दिवसाला फक्त ८०० ते १००० कॅलरी घेतल्या जातात. त्यामुळे वजन जलद कमी होते. मात्र हा डाएट डॉक्टरांच्या देखरेखीखालीच करावा, कारण यामुळे शरीरात कमजोरी येऊ शकते.
फास्ट वेट लॉससाठी हे डाएट्स प्रभावी असू शकतात, पण प्रत्येकाची शरीररचना वेगळी असते. त्यामुळे कोणताही डाएट तसेच फॉलो करू नये. योग्य माहिती, तज्ज्ञांचा सल्ला आणि संतुलित आहार यामुळेच सुरक्षितपणे वजन कमी होऊ शकते. कोणताही डाएट सुरू करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेणे नेहमीच आवश्यक आहे.