मोहरीचे तेल भारतीय स्वयंपाकघराचा अविभाज्य भाग आहे; मात्र अनेक लोक ते जुन्या काळातील समजून दुर्लक्ष करतात. प्रत्यक्षात मोहरीचे तेल केवळ जेवणाला चविष्ट बनवत नाही, तर आरोग्यासाठीही अत्यंत फायदेशीर आहे. आयुर्वेदात मोहरीच्या तेलाला विशेष महत्त्व आहे. अलीकडील अनेक संशोधनांमध्ये मोहरीचे तेल आरोग्यासाठी खूप उपयुक्त असल्याचे दिसून आले आहे आणि अनेक बाबतींत ते ऑलिव्ह ऑइललाही टक्कर देते. न्यूट्रिशनिस्ट पूजा मखीजा मोहरीच्या तेलाचे फायदे सांगत ते दैनंदिन आहारात समाविष्ट करण्याचा सल्ला देतात. त्यांच्या मते, मोहरीचे तेल हृदयाचे आरोग्य सुधारते, अँटीऑक्सिडंट्स पुरवते आणि शरीरातील सूज कमी करण्यात मदत करते.
या तेलात ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड मोठ्या प्रमाणात असते, ज्याला अल्फा-लिनोलेनिक अॅसिड म्हणतात. हे चांगले कोलेस्टेरॉल वाढवते आणि सूज कमी करते, त्यामुळे हृदयरोगाचा धोका कमी होतो. मोहरीच्या तेलात मोनोअनसॅच्युरेटेड आणि पॉलीअनसॅच्युरेटेड फॅट्सचे प्रमाण हृदयासाठी फायदेशीर असते. हे चांगले फॅट्स वाईट कोलेस्टेरॉल नियंत्रणात ठेवून हृदय मजबूत करतात. मोहरीच्या तेलात अॅलिल आयसोथायोसायनेट नावाचे विशेष संयुग असते, जे नैसर्गिकरीत्या जंतू आणि बुरशीशी लढते, शरीर डिटॉक्स करते आणि काही मेटाबॉलिक आजारांपासून संरक्षण करते. याचे अँटीमायक्रोबियल गुणधर्म तेलाला खास बनवतात. मोहरीच्या तेलाचा स्मोक पॉइंट खूप जास्त असतो — सुमारे २५० अंश सेल्सिअस — त्यामुळे भारतीय पद्धतीने स्वयंपाक करण्यासाठी ते उत्तम आहे, मग ते डीप फ्राय असो किंवा फोडणी असो. जास्त तापमानावरही ते हानिकारक ट्रान्स फॅटमध्ये बदलत नाही, जे इतर तेलांमध्ये होऊ शकते.
हेही वाचा..
ओएनडीसीमुळे ई-कॉमर्सचे लोकशाहीकरण
आर्मी हॉस्पिटलमध्ये पहिली आयस्टेंटसह ३डी फ्लेक्स एक्वस अँजिओग्राफी
संजय राऊत यांनी ‘उद्धव सेना’ला ‘सोनिया सेना’ बनवले
भारताला जागतिक सर्जनशील केंद्र बनवण्याच्या दिशेने मोठे पाऊल
मोहरीचे तेल ओमेगा-३ आणि ओमेगा-६ यांचे योग्य संतुलन देते, जे ऑलिव्ह ऑइलमध्ये तुलनेने कमी असते. त्यामुळे ते भारतीय आहारासाठी अधिक योग्य ठरते. रोज संतुलित प्रमाणात वापरल्यास हृदय निरोगी राहते, सूज कमी होते आणि रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत होते. तज्ञ मोहरीच्या तेलासोबत काही सोप्या टिप्सही देतात. मोहरीचे तेल तूप किंवा तीळ तेलासोबत मिसळून वापरा — यामुळे चव संतुलित राहते, अन्न उत्तम शिजते आणि विविध प्रकारचे हेल्दी फॅट्स मिळतात. शिवाय हिवाळ्यात मोहरीच्या तेलात ओवा (अजवाइन) घालून गरम करून शरीराची, विशेषतः पायांची मालिश केल्यास ऊर्जा मिळते आणि वेदनाही कमी होतात.