स्वदेशी शस्त्रनिर्मिती आणि उत्पादनाला चालना देण्यासाठी केंद्र सरकार नव्या इकोसिस्टमच्या विकासावर भर देत आहे. बहुतांश संरक्षण खरेदी आता देशांतर्गत कंपन्यांकडून केली जात असून, या दिशेने विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. सेना आपल्या गरजांची माहिती देशातील शस्त्रनिर्मिती कंपन्यांना देते. याच अनुषंगाने भारतीय वायुसेनेने १००० किलोग्रॅम वजनाच्या एरियल बॉम्बसाठी स्वदेशी कंपन्यांकडून माहिती मागवली आहे. विशेष म्हणजे, वायुसेनेला अमेरिकेच्या MK-84 सारखा शक्तिशाली एरियल बॉम्ब हवा आहे.
यासाठी वायुसेना आणि संरक्षण मंत्रालयाने एक्सप्रेशन ऑफ इंटरेस्ट (EOI) जारी केला आहे. संरक्षण अधिग्रहण प्रक्रिया २०२० अंतर्गत १००० किलोग्रॅमच्या MK-84 समकक्ष एरियल बॉम्बच्या स्वदेशी डिझाइन, विकास आणि खरेदीसाठी रुची दर्शविण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. हा प्रकल्प सुरुवातीला ‘मेक-II’ (उद्योग-निधीत) श्रेणीत सुरू होईल आणि नंतर ‘बाय (इंडियन-आयडीडीएम)’ श्रेणीतून खरेदी करण्यात येईल.
या प्रकल्पाचे दोन टप्प्यांमध्ये विभाजन करण्यात येणार आहे. पहिल्या टप्प्यात प्रोटोटाइप तयार केले जातील, तर दुसऱ्या टप्प्यात स्वदेशी कंपन्यांकडून त्यांची खरेदी केली जाईल. पहिल्या टप्प्यात एकूण सहा प्रोटोटाइप तयार केले जातील, ज्यामध्ये वास्तविक आणि डमी दोन्ही प्रकारचे बॉम्ब असतील. त्यानंतर त्यांची चाचणी घेऊन आवश्यक तांत्रिक मानके निश्चित केली जातील. या टप्प्यात किमान ५० टक्के साहित्य भारतात तयार केलेले असणे बंधनकारक असेल.
हा बॉम्ब असा विकसित केला जाईल की तो भारतीय वायुसेनेच्या स्वदेशी, रशियन तसेच इतर विदेशी विमानांवर सहज वापरता येईल. हा बॉम्ब अत्यंत उच्च स्फोटक क्षमतेचा असेल आणि शत्रूवर मोठा परिणाम करू शकणार आहे. सध्या भारतीय वायुसेनेकडे अशा प्रकारचे एरियल बॉम्ब उपलब्ध आहेत, मात्र ते परदेशातून खरेदी केलेले आहेत. पहिल्या टप्प्यानंतर दुसऱ्या टप्प्यात सुमारे ६०० बॉम्बची खरेदी केली जाणार आहे.
हे ही वाचा:
इराणच्या बुशहर अणुऊर्जा प्रकल्प आणि पेट्रोकेमिकल हबवर हल्ला
राघव चढ्ढा म्हणाले, घायल हूं इसलीए घातक हूं
३.५ अब्ज डॉलर्सचे कर्ज परत करा!
‘भाजपला मतदान करू नका…’ मतदारांना धमकावणारा तृणमूलचा कार्यकर्ता अटकेत
EOI जारी होण्यापासून करारावर स्वाक्षरी होईपर्यंत सुमारे अडीच वर्षांचा कालावधी लागणार आहे. यामध्ये डिझाइन, चाचणी, मूल्यांकन आणि इतर प्रक्रिया समाविष्ट असतील. सर्व चाचण्या भारतातच वायुसेनेच्या युनिट्समध्ये किंवा निश्चित ठिकाणी केल्या जातील. विविध प्लॅटफॉर्मवरून या बॉम्बची चाचणी घेण्यात येईल.
MK-84 हा अमेरिकेचा एक जड एरियल बॉम्ब आहे, जो लढाऊ किंवा जड बॉम्बर विमानांतून टाकला जातो. त्याचे वजन सुमारे ९०० ते १००० किलोग्रॅम (२००० पाउंड) असते. हा एक जनरल-पर्पज बॉम्ब असून, विविध प्रकारच्या लक्ष्यांवर वापरता येतो. त्याची स्फोटक क्षमता खूप जास्त असल्याने मोठ्या प्रमाणात नुकसान करू शकतो. सामान्यतः शत्रूचे बंकर, इमारती, धावपट्ट्या (रनवे) आणि गोदामे यांसारख्या मजबूत ठिकाणांचा नाश करण्यासाठी त्याचा वापर केला जातो. आधुनिक तंत्रज्ञानासोबत जोडल्यास तो अचूक (प्रिसिजन) बॉम्बमध्येही रूपांतरित करता येतो. हा बॉम्ब व्हिएतनाम युद्धाच्या काळात विकसित करण्यात आला होता.