भारताचे इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सेमीकंडक्टर क्षेत्र आता फक्त योजना बनवण्यापुरते मर्यादित नाही, तर प्रत्यक्ष काम चालू आहे. २०२५ मध्ये या क्षेत्राने अनेक नवीन विक्रम स्थापित केले आहेत आणि २०२६ मध्ये ‘मेक इन इंडिया’ व प्रोडक्शन लिंक्ड इन्सेंटिव्ह (पीएलआय) योजनांच्या मदतीने आणखी मोठ्या उपलब्धी मिळण्याची अपेक्षा आहे. यामुळे भारत जगात विश्वासार्ह इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादन देश म्हणून पुढे येण्याच्या मार्गावर जलद गतीने वाढत आहे. सरकारी आकडेवारीनुसार, देशात इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनात जलद वाढ झाली आहे, जी वित्तीय वर्ष २०१४-१५ मध्ये ₹१.९ लाख कोटींपासून वाढून २०२४-२५ मध्ये सुमारे ₹११.३ लाख कोटी झाली आहे. तसेच, इलेक्ट्रॉनिक्स निर्यात ₹३८,००० कोटींपासून वाढून ₹३.२७ लाख कोटींपर्यंत झाली आहे.
मोबाईल फोन उत्पादनातही मोठी वाढ दिसून आली आहे. २०१४-१५ मध्ये देशात फक्त २ मोबाईल फोन उत्पादन युनिट होत्या, तर आता ते सुमारे ३०० युनिट्सपर्यंत वाढले आहेत. यादरम्यान, मोबाईल फोनचे उत्पादन ₹१८,००० कोटींपासून वाढून ₹५.४५ लाख कोटींवर पोहोचले आहे. मोबाईल फोन निर्यातही ₹१,५०० कोटींपासून वाढून सुमारे ₹२ लाख कोटींपर्यंत झाली आहे. तसेच, देशातील १० राज्यांमध्ये तयार केलेल्या इलेक्ट्रॉनिक्स मॅन्युफॅक्चरिंग क्लस्टर (ईएमसी २.०) मध्ये सुमारे ₹१.४६ लाख कोटींचा गुंतवणूक येण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामुळे सुमारे १.८० लाख लोकांना रोजगार मिळण्याचा अंदाज आहे.
हेही वाचा..
न्यूझीलंडच्या पंतप्रधानानं सांगितलं भारतासह एफटीएचं महत्त्व
पीएनबीने श्रेय फर्मच्या कर्ज खात्यांना फसवणूक म्हणून जाहीर केले
पंकज चौधरी यांनी घेतले बांके बिहारींचे आशीर्वाद
आदिवासी महिलांना रोजगाराशी जोडणाऱ्या केंद्राचे उद्घाटन
मागील १० वर्षांत भारताचे मॅन्युफॅक्चरिंग क्षेत्र, विशेषत: इलेक्ट्रॉनिक्स आणि मोबाईल फोन क्षेत्रात, खूप मजबूत झाले आहे. आता भारत अनेक क्षेत्रांत आयात करण्याऐवजी निर्यात करणारा देश बनला आहे. इंडिया सेल्युलर अँड इलेक्ट्रॉनिक्स असोसिएशन (आयसीईए) चे चेअरमन पंकज मोहिंद्रू म्हणाले की २०२५ हे वर्ष मेक इन इंडिया साठी अत्यंत महत्त्वाचे राहिले. पीएलआय योजनेमुळे भारत आता एक मजबूत आणि विश्वासार्ह इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादन केंद्र बनला आहे. २०२६ मध्ये नीतिगत सातत्य, जलद मंजुरी आणि उपकरणांच्या निर्मितीवर लक्ष देणे अत्यंत आवश्यक आहे.
इंडिया इलेक्ट्रॉनिक्स अँड सेमीकंडक्टर असोसिएशन (आयईएसए) आणि सेमीचे अध्यक्ष अशोक चंदक म्हणाले की भारताची इलेक्ट्रॉनिक्स वाढ आता अस्थायी नाही, तर कायमस्वरूपी झाली आहे. सरकार, उद्योग आणि इतर संस्था मिळून मजबूत, टिकाऊ आणि जागतिक स्तरावर प्रतिस्पर्धी मूल्य साखळी तयार करण्यावर काम करत आहेत. त्यांनी सांगितले की येत्या काळात नवीन तंत्रज्ञान, संशोधन, कौशल्य विकास आणि देशात तयार होणाऱ्या सेमीकंडक्टरचा जास्त वापर भारताच्या इलेक्ट्रॉनिक्स उद्योगाला अधिक मजबूत करेल.
भारताचे सेमीकंडक्टर क्षेत्रही जलद गतीने पुढे चालले आहे. सरकारच्या सेमीकॉन इंडिया योजनेअंतर्गत आतापर्यंत १० प्रकल्प मंजूर झाले आहेत, ज्यामध्ये एकूण ₹१.६ लाख कोटींचा गुंतवणूक आहे. यामध्ये सेमीकंडक्टर फॅब, अॅडव्हान्स पॅकेजिंग आणि मेमरी चिप संबंधित प्रकल्पांचा समावेश आहे. सरकारने मोबाईल फोन आणि त्याच्या काही घटकांच्या उत्पादनासाठी पीएलआय योजना सुरू केली आहे, ज्यामुळे ऑक्टोबर २०२५ पर्यंत ₹१४,०६५ कोटींचा गुंतवणूक आला आहे. तसेच, लॅपटॉप, टॅबलेट आणि सर्व्हर सारख्या आयटी हार्डवेअरच्या उत्पादनासाठी सुरू केलेल्या पीएलआय योजनेतून ₹८४६ कोटींचा गुंतवणूक मिळाला आहे. या प्रकारे भारत आता इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सेमीकंडक्टर उत्पादनात जलद गतीने पुढे जात आहे. मेक इन इंडिया आणि पीएलआय योजनांच्या मदतीने येणारे २०२६ हे वर्ष भारतासाठी नवीन विक्रम आणि संधी घेऊन येऊ शकते.