केंद्र सरकारने आसाममधील सोनितपूर जिल्ह्यातील बोकाजन गावात असलेल्या ३८२.८२ एकर खाजगी जमिनीच्या अधिग्रहणाची औपचारिक अधिसूचना प्रसारित केली आहे. ही जमीन भारतीय हवाई दलाच्या तेजपूर हवाई दलाच्या तळाच्या विकास आणि विस्तारासाठी वापरली जाईल. भारताच्या पूर्वेकडील हवाई सुरक्षेला बळकटी देण्याच्या उद्देशाने हे एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जाते.
या अधिसूचनेसह संरक्षण मंत्रालयाला जमीन संपादन, पुनर्वसन आणि पुनर्वसन कायदा, २०१३ मध्ये योग्य किंमत आणि पारदर्शकता सुनिश्चित करण्याचे अधिकार देण्यात आले आहेत. ही प्रक्रिया राष्ट्रपतींच्या देखरेखीखाली असेल. अधिग्रहित जमिनीचा वापर पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी, प्रगत शस्त्र प्रणालीच्या तैनातीसाठी आणि धोरणात्मक मालमत्तेच्या बांधकामासाठी केला जाईल, ज्यामुळे तेजपूरमध्ये असलेल्या भारतीय हवाई दलाच्या ११व्या विंगची ऑपरेशनल क्षमता वाढेल.
भारताच्या पूर्व संरक्षण संरचनेत तेजपूर हवाई दलाच्या तळाचे प्रचंड धोरणात्मक महत्त्व आहे. हे चीनसोबतच्या प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषेपासून (LAC) अंदाजे १५० ते २०० किलोमीटर अंतरावर आहे. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान रॉयल इंडियन एअर फोर्सने १९४२ मध्ये हा तळ स्थापित केला होता आणि १९५९ मध्ये हा पूर्ण क्षमतेचा हवाई तळ बनला.
या हवाईतळाच्या प्रदीर्घ इतिहासात या तळावर डी हॅव्हिलँड व्हँपायर, डसॉल्ट ओरागन आणि मिग-२१ सारखी विमाने आहेत आणि सध्या सुखोई SU-३० MKI लढाऊ विमाने आहेत. हा हवाई तळ ईस्टर्न एअर कमांडच्या अंतर्गत येतो आणि संभाव्य घुसखोरी किंवा लष्करी आव्हानाच्या प्रसंगी जलद प्रतिसाद देण्यासाठी एक महत्त्वाचा दुवा म्हणून काम करतो.
तेजपूरच्या ११ व्या विंगमध्ये क्रमांक १०६ स्क्वॉड्रनचा समावेश आहे, जो SU-३०MKI स्क्वॉड्रन चालवतो. ही शाखा हवाई संरक्षण, आक्षेपार्ह काउंटर-एअर ऑपरेशन्स आणि ग्राउंड सपोर्टमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावते. त्यामुळे या भूसंपादनाकडे पूर्वोत्तर सीमेवरील तणावादरम्यान चालू असलेल्या आधुनिकीकरणाच्या प्रयत्नांचा एक भाग म्हणून पाहिले जाते.
दरम्यान जमीन अधिग्रहणाच्या अधिसूचनेत २०१३ च्या कायद्याच्या कलम ३ च्या कलम (ई) च्या उप-कलम (v) चा उल्लेख आहे, ज्या अंतर्गत संरक्षण मंत्रालयाला या उद्देशासाठी “योग्य सरकार” म्हणून नियुक्त केले आहे. यामुळे भविष्यात प्रगत प्रणाली आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाच्या एकात्मिकतेचा मार्ग मोकळा होईल.
तैनात केल्या जाणाऱ्या प्रगत शस्त्र प्रणालींचे तपशील उघड केले गेले नसले तरी, हे पाऊल ईशान्येकडील प्रदेशात भारताच्या हवाई श्रेष्ठतेला बळकटी देण्यारे आहेत. दुसऱ्या महायुद्धात अमेरिकन बी-२४ लिबरेटर विमानांनी वापरलेल्या धावपट्टीपासून ते आजच्या आधुनिक लढाऊ तळापर्यंत, तेजपूर हवाई दल स्थानकाची उत्क्रांती भारताच्या बदलत्या धोरणात्मक गरजा प्रतिबिंबित करते. नवीन जमीनवर धावपट्टीचा विस्तार, हँगरचे बांधकाम आणि पुढील पिढीच्या मालमत्तेची सोय करेल अशी अपेक्षा आहे.
एकंदरीत, तेजपूर हवाई दलाच्या स्थानकाच्या या अपग्रेडमुळे “चिकन्स नेक” च्या पूर्वेकडील भारताची बहुस्तरीय हवाई संरक्षण रचना मजबूत होईल आणि सीमापार धोक्यांविरुद्ध त्याची प्रतिकारशक्ती वाढेल.
हे ही वाचा:
शेयर मार्केट संबंधित संस्थांच्या साइबर सुरक्षेसाठी SEBI घेऊन येणार AI टूल
‘न्याय सेतू’: कायदेशीर मदत फक्त एका संदेशाच्या अंतरावर…मार्गर्शनासाठी वकिलाची गरज नाही
भारताने ओलांडली १ अब्ज ब्रॉडबँड ग्राहकांची संख्या, डिजिटल कनेक्टिव्हिटीमध्ये गाठला ऐतिहासिक टप्पा