भारताला मंदिरांचा देश म्हटले जाते. देशातील प्रत्येक राज्यात असंख्य मंदिरे आहेत. ही मंदिरे फक्त विटा-दगडांनी उभारलेली धार्मिक स्थळे नसून, आस्था व चमत्कार यांचा संगम असलेली पवित्र स्थाने आहेत. असेच एक विघ्नहर्ता गणपतीचे मंदिर तिरुपतीपासून ६८ कि.मी. आणि चित्तूरपासून अवघे ११ कि.मी. अंतरावर आहे. आंध्र प्रदेशातील चित्तूर जिल्ह्यात वसलेले कनिपक्कम श्री वरसिद्धि विनायक स्वामी मंदिर केवळ आपल्या भव्यतेसाठीच नव्हे तर त्यामागील अद्भुत पौराणिक कथा व चमत्कारिक श्रद्धेमुळे विशेष मानले जाते.
आंध्र प्रदेश सरकारच्या अधिकृत संकेतस्थळावर या मंदिराविषयी सविस्तर माहिती दिली आहे. या मंदिराची गणना केवळ आंध्र प्रदेशातीलच नव्हे तर देशातील प्रमुख तीर्थक्षेत्रांत केली जाते. मंदिराशी निगडित कथेनुसार, प्राचीन काळी तीन भाऊ येथे राहत होते. त्यापैकी एक मुका, दुसरा बहिरा आणि तिसरा आंधळा होता. त्यांनी शेती करण्याचे ठरवले. शेतीसाठी पाण्याची गरज भासल्याने त्यांनी विहीर खोदायला सुरुवात केली. खोदाई करताना त्यांचे साधन एखाद्या कठीण वस्तूला धडकले आणि विहिरीतून रक्त प्रवाहित होऊ लागले. आश्चर्याची बाब म्हणजे, त्याच क्षणी तिन्ही भावांची अपंगता नाहीशी झाली.
हेही वाचा..
‘बोगस मतांच्या’ दाव्याची याचिका फेटाळताच, राऊत म्हणाले- लढा संपला नाही!
उत्तराखंडच्या ‘खुनी’ या गावाचे नाव बदलून ठेवले ‘देविग्राम’, कारण काय?
मुंबईकरांनो… पाऊस कोसळतोय, काळजी घ्या
मुंबईत सतत पाउस, शाळा आणि कार्यालये बंद!
गावकरी जेव्हा तेथे पोहोचले, तेव्हा त्यांना विहिरीच्या आत गणेशाची मूर्ती दिसली. गावकऱ्यांनी आणखी खोदाई केली, पण त्या मूर्तीचा पाया सापडला नाही. या घटनेनंतर या प्रदेशाला “कनिपक्कम” हे नाव पडले, ज्यात ‘कनि’ म्हणजे ओलसर भूमी आणि ‘पक्कम’ म्हणजे पाण्याचा प्रवाह. विहिरीचे पवित्र जल प्रसाद म्हणून भक्तांना दिले जाते, जे शारीरिक व मानसिक रोगांवर परिणामकारक मानले जाते. आजही ही मूर्ती जलाने भरलेल्या त्याच विहिरीत विराजमान आहे. अशी श्रद्धा आहे की मूर्ती सतत आकाराने वाढत आहे. याचे प्रमाण म्हणजे सुमारे ५० वर्षांपूर्वी अर्पण केलेले चांदीचे कवच आता मूर्तीला बसत नाही. सध्या मूर्तीचे फक्त गुडघे आणि पोटच पाण्याबाहेर दिसते.
या गणपती मंदिराचे बांधकाम ११व्या शतकात चोल सम्राट कुलोत्तुंग प्रथमाने केले होते. नंतर १३३६ मध्ये विजयनगर साम्राज्याच्या राजांनी याचा विस्तार व जिर्णोद्धार केला. नदीकाठी वसलेल्या या तीर्थाला “कनिपक्कम” हे नाव मिळाले, म्हणजेच पाण्याने भरलेला प्रदेश. स्थानिक लोक गणपतीला जलदेवता असेही म्हणतात. कनिपक्कम विनायक मंदिरात येणाऱ्या भक्तांची श्रद्धा आहे की येथे दर्शन केल्याने पाप नष्ट होतात आणि सुख-समृद्धीचे आशीर्वाद मिळतात. येथे एक विशेष नियम आहे—जो भक्त पापक्षमेसाठी येतो त्याने प्रथम जवळच्या नदीत स्नान करून हे व्रत घ्यायचे की तो पुन्हा असे पाप करणार नाही. त्यानंतर जेव्हा तो गणपतीचे दर्शन घेतो तेव्हा त्याची पापे नाहीशी होतात.
मंदिरात दरवर्षी भाद्रपद शुक्ल चतुर्थीपासून सुरू होणारा २१ दिवसांचा ब्रह्मोत्सव मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. या काळात भगवान विनायकाची मूर्ती भव्य रथावर शोभायात्रेत नेली जाते. देशभरातून हजारो भक्त या उत्सवाला उपस्थित राहतात. कनिपक्कम मंदिर रस्ता, रेल्वे आणि हवाईमार्गाने उत्तम प्रकारे जोडलेले आहे. जवळचे विमानतळ तिरुपती (८६ कि.मी.) आणि रेल्वे स्थानक चित्तूर (१२ कि.मी.) आहे. आंध्र प्रदेश राज्य मार्ग परिवहन महामंडळ तिरुपती आणि वेल्लोर येथून नियमित बससेवा पुरवते.