२०१३ पासून लागू असलेल्या गुटखा बंदीमध्ये सुधारणा करत ओडिशा सरकारने गुटखा तसेच तंबाखू आणि निकोटीन असलेली सर्व अन्नपदार्थे यांच्या उत्पादन, साठवणूक, वितरण, विक्री आणि सेवनावर पूर्ण बंदी घातली आहे. या नव्या आदेशानुसार गुटखा, पान मसाला, जर्दा, खैनी तसेच तंबाखू व निकोटीन असलेली इतर सर्व उत्पादने बंदीच्या कक्षेत येतील. मात्र, सिगारेट आणि बिडी या यादीत समाविष्ट नाहीत.
सुधारित गुटखा बंदीचा उद्देश कायद्यातील संदिग्धता दूर करणे, स्पष्टता सुनिश्चित करणे आणि राज्यभर एकसमान अंमलबजावणी करणे हा आहे. अन्नपदार्थांमध्ये तंबाखू व निकोटीनचा वापर करता येणार नाही, तसेच नियमांचे उल्लंघन झाल्यास संबंधित कायद्यांनुसार कठोर दंडात्मक कारवाई केली जाईल, असे राज्याच्या आरोग्य व कुटुंबकल्याण विभागाने जारी केलेल्या आदेशात म्हटले आहे.
ही बंदी गुटखा, पान मसाला, चवीचे किंवा सुगंधित अन्नपदार्थ, चघळण्यायोग्य अन्नपदार्थ—पॅक केलेले असोत किंवा नसो—अशा कोणत्याही नावाने विकल्या जाणाऱ्या सर्व अन्नपदार्थांवर लागू असेल. एकाच उत्पादनाच्या स्वरूपात विकले जाणारे, मात्र वेगवेगळ्या पॅकमध्ये देऊन ग्राहकांना सहज मिसळता येतील अशा पद्धतीने विकले जाणारे पदार्थही या बंदीत समाविष्ट असतील.
हे ही वाचा:
ट्रम्प यांच्या ‘शांतता मंडळा’त सामील होण्यावरून पाकमध्ये गदारोळ
चीनचा ट्रम्प यांच्या ‘शांतता मंडळा’त सहभागी होण्यास नकार!
शाळेच्या भिंतीवरची ‘ती’ ओळ आणि जम्मूची हंसजा बनली ‘रुद्र’ची पहिली महिला पायलट!
ओडिशाचे सार्वजनिक आरोग्य संचालक निलकंठ मिश्रा यांनी सांगितले की, २०१३ च्या आधीच्या आदेशाला चुकवण्यासाठी व्यापारी विविध मार्ग अवलंबत होते. त्यामुळे तंबाखू व निकोटीन असलेल्या उत्पादनांची विक्री थांबवण्यासाठी नवा नियम लागू करण्यात आला आहे.
“पोलीस, अन्न सुरक्षा कर्मचारी आणि तंबाखू नियंत्रण विभागांसह अनेक यंत्रणा या आदेशाची अंमलबजावणी करतील. आदेशाचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर अन्न सुरक्षा कायद्यानुसार कठोर दंडात्मक कारवाई केली जाईल,” असे मिश्रा म्हणाले.
आरोग्य विभागाने सर्व अंमलबजावणी यंत्रणांना कडक पालन सुनिश्चित करण्याचे निर्देश दिले आहेत. तंबाखू नियंत्रण, कर्करोग प्रतिबंध आणि विशेषतः तरुण व संवेदनशील घटकांचे सार्वजनिक आरोग्य संरक्षण या दिशेने सरकारचे प्रयत्न अधिक बळकट करण्याचा हा भाग असल्याचेही सांगण्यात आले आहे. आदेशात पुन्हा स्पष्ट करण्यात आले आहे की, अन्न सुरक्षा नियमांनुसार कोणत्याही अन्नपदार्थात तंबाखू व निकोटीन वापरण्यास परवानगी नाही. उल्लंघन झाल्यास उत्पादन जप्ती, परवाने रद्द करणे आणि लागू कायद्यांनुसार खटला दाखल करणे यांसह कठोर कारवाई केली जाईल.
बंदी घातलेल्या उत्पादनांची बेकायदेशीर विक्री व प्रसार रोखण्यासाठी विशेष मोहिमा राबवण्यात येणार असल्याचे सरकारने स्पष्ट केले आहे.