देशभरात मान्सूनचा जोर काही काळ चांगला राहिल्यानंतर आता त्याच्या सक्रियतेत घट होण्याचे संकेत मिळत आहेत. उपग्रहांच्या ताज्या छायाचित्रांमध्ये भारताच्या मोठ्या भागासह बंगालच्या उपसागरावरही ढगांचे प्रमाण कमी झाल्याचे दिसून आले आहे. या बदलामुळे भारताच्या मान्सूनवर पुन्हा एकदा ‘एल निनो’चा प्रभाव वाढत आहे का, याबाबत हवामान तज्ज्ञांमध्ये चर्चा सुरू झाली आहे. मात्र, याचा अर्थ मान्सून पूर्णपणे संपला असा अजून निष्कर्ष काढता येणार नाही.
सध्या मध्य भारतावर असलेली कमी दाबाची प्रणाली ही पावसासाठी प्रमुख हवामान प्रणाली ठरत आहे. या प्रणालीमुळे मध्य भारतातील काही भागांत ढगाळ वातावरण आणि पाऊस सुरू आहे. मात्र, देशाच्या इतर अनेक भागांत मान्सूनची सक्रियता कमी होत असल्याचे निरीक्षण नोंदवण्यात आले आहे.
मान्सूनसाठी बंगालचा उपसागर हा आर्द्रतेचा महत्त्वाचा स्रोत मानला जातो. या भागात संघटित ढगांची निर्मिती कमी झाल्यास भारताच्या भूभागाकडे जाणारा आर्द्रतेचा प्रवाह कमी होऊ शकतो. परिणामी पाऊस निर्माण करणाऱ्या प्रणालींची निर्मिती आणि त्यांची देशाच्या विविध भागांकडे होणारी हालचाल प्रभावित होण्याची शक्यता असते. उपग्रहांच्या निरीक्षणानुसार बंगालच्या उपसागरावरील ढगांचे प्रमाण कमी होत आहे. त्यामुळे आगामी काळात मान्सूनच्या पावसाचा जोर काही भागांत कमी होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
दरम्यान, मान्सूनचा अक्ष दक्षिणेकडे सरकत असल्याचेही दिसून आले आहे. त्यामुळे पावसाचा सर्वाधिक सक्रिय पट्टा उत्तर भारतापासून दूर जाण्याची शक्यता आहे. याचा थेट परिणाम दिल्ली-एनसीआर, हरियाणा, पंजाब आणि उत्तर प्रदेशातील हवामानावर होऊ शकतो. या भागांमध्ये पुन्हा तुलनेने कोरडे आणि उष्ण वातावरण निर्माण होण्याची शक्यता आहे. काही ठिकाणी स्थानिक स्वरूपाच्या पावसाच्या सरी पडू शकतात; मात्र व्यापक आणि सलग पावसाची शक्यता सध्या कमी असल्याचे संकेत आहेत.
हे ही वाचा:
रांचीमध्ये विद्यार्थ्यांचा उद्रेक! विधानसभेला घेराव
जो खेलेगा, वो खिलेगा…पंतप्रधानांचा राष्ट्रकुल विजेत्यांशी संवाद
अजित पवारांच्या घटनेनंतर बारामतीत पुन्हा विमान अपघात
झारखंडमध्ये संघर्ष तीव्र; सीबीआय चौकशी हवीच!
या संपूर्ण बदलाच्या पार्श्वभूमीवर प्रशांत महासागरातील एल निनो परिस्थितीच्या विकासावर हवामान तज्ज्ञांचे बारकाईने लक्ष आहे. एल निनोमुळे वातावरणातील वारे आणि हवेच्या दाबाच्या पद्धतीत बदल होऊ शकतो. त्याचा परिणाम भारतीय नैऋत्य मान्सूनवर होण्याची शक्यता असते.