भारतातील रिअल इस्टेट क्षेत्र आता वेगाने ‘स्मार्ट’ होत आहे आणि त्यामागे सर्वात मोठी ताकद आहे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI). घर खरेदीची पद्धत बदलत असून डिजिटल तंत्रज्ञानामुळे संपूर्ण व्यवहार अधिक वेगवान, अचूक आणि आकर्षक बनत आहे.
गेल्या काही वर्षांत देशातील प्रमुख शहरांमध्ये घर खरेदी करणाऱ्या ग्राहकांपैकी सुमारे ६० ते ७० टक्के ग्राहक ऑनलाइन शोध घेऊन निर्णय घेतात, असे उद्योगातील अंदाज सांगतात. विशेषतः २५ ते ४० वयोगटातील टेक-सेव्ही ग्राहक स्मार्ट फीचर्स असलेली घरे पसंत करत आहेत. त्यामुळे डेव्हलपर्स AI आधारित सुविधा देण्यासाठी मोठी गुंतवणूक करत आहेत. काही मोठ्या कंपन्यांनी त्यांच्या डिजिटल सिस्टिम्स आणि डेटा अॅनालिटिक्ससाठी कोट्यवधी रुपयांची तरतूद केली आहे.
हे ही वाचा:
भारत इस्रायल व्यापार करार ४ वरून ८ अब्ज डॉलरवर पोहोचणार!
पाकिस्तानी समूहांच्या धमक्यांमुळे लंडनमधील १६ वर्षे जुने भारतीय रेस्टॉरंट ‘रंगरेज’ बंद!
इस्रायली वर्तमानपत्राच्या पहिल्या पानावर झळकले ‘नमस्ते’
‘अश्लील’ सामग्री स्ट्रीमिंग प्रकरणी पाच ओटीटी प्लॅटफॉर्म ब्लॉक
AI मुळे घर शोधण्याची प्रक्रिया ३० ते ४० टक्क्यांनी जलद झाली आहे, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. ग्राहकांचे बजेट, पसंतीचा परिसर, घराचा आकार आणि सुविधांची गरज लक्षात घेऊन सिस्टिम काही सेकंदांत योग्य पर्याय सुचवते. पूर्वी अनेक आठवडे लागणारी प्रक्रिया आता काही दिवसांत पूर्ण होत आहे. 3डी वर्च्युअल टूर आणि ऑनलाइन वॉकथ्रूमुळे परदेशात किंवा दुसऱ्या शहरात असलेले ग्राहकही सहजपणे प्रकल्प पाहू शकतात. काही डेव्हलपर्सच्या मते, वर्च्युअल टूरमुळे साइट व्हिजिटची गरज ५० टक्क्यांपर्यंत कमी झाली आहे.
सुरक्षेच्या बाबतीतही AI मोठा बदल घडवत आहे. प्रीमियम प्रकल्पांमध्ये बायोमेट्रिक प्रवेश, फेस रिकग्निशन, स्मार्ट सीसीटीव्ही आणि ऑटोमेटेड लिफ्ट सिस्टिम बसवली जात आहे. या प्रणालींमुळे अनधिकृत प्रवेशाचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणात घटले आहे. याशिवाय, सेन्सरच्या मदतीने हवा गुणवत्ता, पाणी वापर आणि ऊर्जा वापरावर सतत लक्ष ठेवले जाते. काही प्रकल्पांमध्ये स्मार्ट एनर्जी मॅनेजमेंट सिस्टिममुळे वीज वापर १५ ते २० टक्क्यांनी कमी झाल्याचा दावा केला जातो.
व्यावसायिक मालमत्तांमध्येही AI चा प्रभाव दिसत आहे. ऑफिस स्पेसचे डिझाइन, जागेचा कार्यक्षम वापर आणि खर्च नियंत्रणासाठी AI आधारित सॉफ्टवेअर मदत करत आहे. मोठे लीज करार, जे पूर्वी वाचण्यासाठी अनेक दिवस लागत, ते आता काही मिनिटांत विश्लेषित करता येतात. त्यामुळे व्यवहारांची गती वाढली आहे.
रिअल इस्टेट बाजाराचा आकार सध्या शेकडो अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचला असून २०३० पर्यंत तो मोठ्या प्रमाणात वाढेल, असा अंदाज व्यक्त केला जातो. या वाढीत AI महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे. ग्राहकांचा डेटा विश्लेषण करून कंपन्या मागणीचा अचूक अंदाज घेत आहेत, किंमती ठरवत आहेत आणि विक्री रणनीती आखत आहेत.
एकूणच, भारतातील रिअल इस्टेट क्षेत्र पारंपरिक पद्धतींपासून डिजिटल आणि डेटा-आधारित युगाकडे झेप घेत आहे. AI मुळे घर खरेदी अधिक स्मार्ट, सुरक्षित आणि जलद झाली असून पुढील काही वर्षांत हीच नवी सामान्य पद्धत ठरणार आहे.