पश्चिम आशियातील वाढत्या भू-राजकीय तणावाचा परिणाम आता भारतीय शेअर बाजारावरही दिसू लागला आहे. परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (FPI) मार्च २०२६ च्या पहिल्या आठवड्यात भारतीय शेअर बाजारातून मोठ्या प्रमाणात निधी काढून घेतला आहे. अवघ्या चार ट्रेडिंग सत्रांमध्ये FPIs ने सुमारे ₹२१,००० कोटी (सुमारे २.३ अब्ज डॉलर) किमतीचे शेअर्स विकले असल्याची माहिती समोर आली आहे.
या मोठ्या विक्रीमागे पश्चिम आशियातील वाढते युद्धसदृश वातावरण आणि जागतिक गुंतवणूकदारांमध्ये वाढलेली अनिश्चितता हे प्रमुख कारण मानले जात आहे. अमेरिके आणि इस्रायलने इराणवर केलेल्या हल्ल्यानंतर त्या भागात तणाव वाढला असून त्याचा थेट परिणाम जागतिक बाजारांवर झाला आहे.
हे ही वाचा:
पाकिस्तानात पेट्रोल आता ३२१ रुपये लिटर
नीतीश कुमार यांचा मुलगा निशांत राजकारणात
ट्रम्प यांच्यासह अमेरिकन नेत्यांच्या हत्येच्या कटप्रकरणी पाकिस्तानी नागरिक दोषी
पश्चिम आशियातील संघर्षाचा जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम
जागतिक जोखमीमुळे गुंतवणूकदार सावध
जागतिक आर्थिक वातावरणात वाढलेल्या अनिश्चिततेमुळे गुंतवणूकदार सुरक्षित मालमत्तांकडे वळताना दिसत आहेत. बाजारातील जोखीम वाढल्याने अनेक विदेशी गुंतवणूकदारांनी उदयोन्मुख बाजारांमधील गुंतवणूक कमी करण्यास सुरुवात केली आहे. त्यामुळे भारतीय शेअर बाजारातूनही मोठ्या प्रमाणावर निधी बाहेर गेला.
याशिवाय कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली वाढ हा देखील एक महत्त्वाचा घटक ठरला आहे. पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे ब्रेंट क्रूड तेलाची किंमत ९० डॉलर प्रति बॅरलपेक्षा जास्त गेल्याने गुंतवणूकदारांची चिंता वाढली आहे.
फेब्रुवारीत मोठी गुंतवणूक, मार्चमध्ये अचानक उलटफेर
विशेष म्हणजे फेब्रुवारी २०२६ मध्ये FPIs ने भारतीय बाजारात मोठी गुंतवणूक केली होती. त्या महिन्यात विदेशी गुंतवणूकदारांनी ₹२२,६१५ कोटी भारतीय शेअर्समध्ये गुंतवले होते, जे सुमारे १७ महिन्यांतील सर्वात मोठे मासिक गुंतवणूक प्रवाह मानले गेले. मात्र मार्चमध्ये परिस्थिती अचानक बदलली आणि विक्रीचा दबाव वाढला.
यापूर्वीही विदेशी गुंतवणूकदारांनी सलग काही महिन्यांत मोठ्या प्रमाणावर पैसे काढले होते. जानेवारीत ₹३५,९६२ कोटी, डिसेंबरमध्ये ₹२२,६११ कोटी आणि नोव्हेंबरमध्ये ₹३,७६५ कोटी इतकी निव्वळ विक्री झाली होती.
रुपयाची घसरण आणि अमेरिकन बाँड उत्पन्नाचा परिणाम
तज्ज्ञांच्या मते, रुपयाची डॉलरसमोर झालेली घसरण आणि अमेरिकेतील ट्रेझरी बाँडवरील वाढलेले उत्पन्नही विदेशी गुंतवणूकदारांच्या निर्णयावर परिणाम करत आहेत. रुपया डॉलरमागे ९२ च्या आसपास गेल्याने भारतीय बाजारातील परताव्यावर दबाव वाढला आहे.
देशांतर्गत गुंतवणूकदारांचा आधार
दरम्यान, विदेशी गुंतवणूकदारांनी विक्री केली असली तरी देशांतर्गत संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (DII) मोठ्या प्रमाणात खरेदी करून बाजाराला काही प्रमाणात आधार दिला आहे. त्यामुळे बाजारातील घसरण मर्यादित राहिल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, पश्चिम आशियातील परिस्थिती स्थिर झाल्यानंतर विदेशी गुंतवणूक पुन्हा भारतीय बाजाराकडे वळू शकते. मात्र सध्या जागतिक अनिश्चिततेमुळे गुंतवणूकदार सावध भूमिका घेत असल्याचे चित्र दिसत आहे.