राष्ट्रीय महामार्गांवरून प्रवास करणाऱ्या वाहनधारकांसाठी १ एप्रिलपासून टोल अधिक महाग होणार आहे. भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने (NHAI) FASTag आधारित वार्षिक टोल पासच्या शुल्कात वाढ करण्याचा निर्णय घेतला आहे. सध्या उपलब्ध असलेला ३,००० रुपयांचा वार्षिक पास १ एप्रिलपासून ३,०७५ रुपयांना मिळणार आहे. म्हणजेच पासच्या किंमतीत सुमारे २.५ टक्क्यांची वाढ होणार आहे.
केंद्र सरकारने खासगी वाहनधारकांसाठी FASTag आधारित वार्षिक टोल पास योजना १५ ऑगस्ट २०२५ पासून सुरू केली होती. या योजनेत ३,००० रुपये भरून वाहनधारकांना राष्ट्रीय महामार्गावरील टोल प्लाझांमधून वर्षभर किंवा २०० वेळा प्रवास करण्याची सुविधा दिली जाते. या दोन अटींपैकी जे आधी पूर्ण होईल, तेव्हापर्यंत पास वैध राहतो.
हे ही वाचा:
‘जॉब हॉपिंग’चा वाढता ट्रेंड; कर्मचारी टिकवण्यासाठी कंपन्यांवर वाढला दबाव
अमेरिकेचा ‘यू व्हिसा’ मिळवण्यासाठी ११ भारतीयांनी टाकला बनावट दरोडा
होर्मुझ सामुद्रधुनीतून दोन भारतीय एलपीजी टँकर्सना परवानगी
भोंदू ख्रिश्चन धर्मगुरू पॉल दिनाकरणच्या प्रार्थना सभेची परवानगी रद्द करा!
या योजनेचा उद्देश वारंवार महामार्गावर प्रवास करणाऱ्या लोकांना टोल खर्चात दिलासा देणे हा होता. सामान्यतः एका टोल प्लाझावर ७० ते ८० रुपये शुल्क आकारले जाते. मात्र वार्षिक पास घेतल्यास प्रति प्रवास खर्च सुमारे १५ ते २० रुपयांपर्यंत कमी होतो. त्यामुळे नियमित प्रवाशांना मोठा आर्थिक फायदा होऊ शकतो.
सरकारी आकडेवारीनुसार, या योजनेला वाहनधारकांकडून मोठा प्रतिसाद मिळाला आहे. सुरू झाल्यानंतर अवघ्या सहा महिन्यांत ५० लाखांहून अधिक वाहनधारकांनी हा वार्षिक पास घेतला असून कोट्यवधी व्यवहार या पासद्वारे झाले आहेत. यामुळे टोल प्लाझांवरील गर्दी कमी होण्यास आणि प्रवास अधिक वेगवान होण्यास मदत झाली आहे.
FASTag ही इलेक्ट्रॉनिक टोल वसुली प्रणाली आहे. या प्रणालीमुळे वाहन थांबवण्याची गरज न पडता टोल शुल्क थेट बँक किंवा वॉलेटमधून वसूल होते. देशातील बहुतांश टोल प्लाझांवर ही प्रणाली अनिवार्य करण्यात आली आहे.
मात्र १ एप्रिलपासून होणारी पासच्या किंमतीतील वाढ वाहनधारकांच्या खिशावर थोडा अतिरिक्त भार टाकणार आहे. तरीही नियमित महामार्ग प्रवाशांसाठी हा पास अद्याप फायदेशीर ठरणार असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. विशेषतः वारंवार शहरांदरम्यान प्रवास करणारे, कामानिमित्त लांब अंतरावर जाणारे किंवा दर आठवड्याला प्रवास करणाऱ्या वाहनधारकांसाठी ही योजना आर्थिकदृष्ट्या लाभदायक ठरते.
एकूणच, टोल व्यवस्थेचे डिजिटायझेशन आणि FASTagचा वाढता वापर यामुळे देशातील महामार्गांवरील प्रवास अधिक वेगवान आणि सुलभ होत आहे. मात्र टोल शुल्कातील वार्षिक वाढ ही प्रवाशांसाठी काही प्रमाणात आर्थिक आव्हान निर्माण करणारी ठरू शकते.