भारतामधील किरकोळ महागाईदर (Retail Inflation) फेब्रुवारी २०२६ मध्ये वाढून ३.२१ टक्क्यांवर पोहोचला आहे. जानेवारी महिन्यात हा दर २.७५ टक्के होता. केंद्र सरकारच्या आकडेवारीनुसार महागाईत झालेली ही वाढ प्रामुख्याने अन्नपदार्थांच्या किमती वाढल्यामुळे झाली आहे. महागाईचा हा दर ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) या आधारे मोजला जातो. फेब्रुवारीतील आकडेवारी ही नव्या CPI मालिकेअंतर्गत जाहीर झालेली दुसरी नोंद आहे. या नव्या मालिकेत आधार वर्ष २०१२ ऐवजी २०२४ करण्यात आले आहे, ज्यामुळे देशातील बदललेल्या खर्चाच्या पद्धती अधिक अचूकपणे मोजता येतात.
हे ही वाचा:
सभागृह निष्पक्ष, शिस्तबद्ध, नियमानुसार चालवले!
सेन्सेक्स ८२० अंकांनी कोसळला; निफ्टी २३,७०० च्या खाली
होर्मुझ सामुद्रधुनी पार करून पहिले तेलवाहू जहाज मुंबईजवळ
होर्मुझ सामुद्रधुनी भारतीय तेलवाहू जहाजांना खुली!
सरकारने जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, ग्रामीण भागातील महागाई ३.३७ टक्के तर शहरी भागातील महागाई ३.०२ टक्के इतकी नोंदवली गेली. अन्नधान्याच्या किमतींमध्ये वाढ झाल्यामुळे महागाईवर दबाव निर्माण झाला. फेब्रुवारीमध्ये अन्न महागाई दर ३.४७ टक्के इतका नोंदवला गेला, जो जानेवारीत सुमारे २.१३ टक्के होता.
अन्नपदार्थांमध्ये काही वस्तूंच्या किमतीत वाढ झाली असली तरी काही भाज्यांच्या किमतीत घटही दिसून आली. उदाहरणार्थ, टोमॅटो, मटार आणि फुलकोबी यांच्या किमतीत महिन्याभरात लक्षणीय घट नोंदली गेली. त्यामुळे महागाईचा दबाव काही प्रमाणात मर्यादित राहिला.
दरम्यान, जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या भू-राजकीय तणावाचा परिणामही महागाईवर होऊ शकतो, असे अर्थतज्ज्ञांचे मत आहे. पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती वाढण्याची शक्यता असून त्याचा भारतासारख्या आयात-आधारित अर्थव्यवस्थेवर परिणाम होऊ शकतो.
तथापि, सध्याचा ३.२१ टक्के महागाईदर हा भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) २ ते ६ टक्के या लक्ष्य मर्यादेत आहे. त्यामुळे सध्या महागाई नियंत्रणात असल्याचे मानले जात आहे. काही अर्थतज्ज्ञांच्या मते, जागतिक बाजारातील परिस्थिती आणि इंधनाच्या किमतींच्या हालचालींवर पुढील काही महिन्यांतील महागाई अवलंबून असेल.
काही तज्ज्ञांचे मत आहे की मार्च महिन्यात महागाई ३.५ ते ३.७ टक्क्यांच्या दरम्यान राहू शकते. विशेषतः अन्नधान्य, धातू आणि सेवा क्षेत्रातील खर्च वाढल्यास महागाईवर अधिक दबाव येण्याची शक्यता आहे.
एकूणच, फेब्रुवारीमध्ये महागाईत किंचित वाढ झाली असली तरी ती अजूनही नियंत्रणात आहे. मात्र जागतिक तेलबाजार, चलनातील चढ-उतार आणि अन्नधान्याच्या किमती यावर आगामी काळातील महागाईचे चित्र ठरणार आहे.