पश्चिम आशियातील तणाव आणि Hormuz सामुद्रधुनीतील अडथळ्यांमुळे भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेवर मोठा परिणाम होत असून, या पार्श्वभूमीवर भारताने अनेक वर्षांनंतर पुन्हा एकदा इराणकडून LPG (स्वयंपाक गॅस) खरेदी केली आहे. ही खरेदी सध्याच्या परिस्थितीत अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे. माहितीनुसार, भारताने अलीकडेच इराणमधून द्रवीकृत पेट्रोलियम वायू (LPG) चा एक कार्गो विकत घेतला आहे. विशेष म्हणजे, हा टँकर सुरुवातीला चीनकडे जाणार होता, परंतु पुरवठ्यातील तुटवड्यामुळे तो भारताकडे वळवण्यात आला.
हे ही वाचा:
भारताची एलपीजीची गरज भागवण्यासाठी दक्षिण अमेरिकन देशाकडून मदतीचा हात
भारत आमचा मित्र, त्यांना सामुद्रधुनी खुली!
जिंकलो रे! ट्रम्पना का करावी लागली ही घोषणा
पंतसाठी युवराज ठरणार गेमचेंजर?
भारताने 2019 नंतर इराणकडून ऊर्जा आयात जवळपास थांबवली होती, कारण अमेरिकेसह पाश्चात्य देशांनी इराणवर निर्बंध लादले होते. मात्र, सध्याच्या संकटामुळे अमेरिकेने काही काळासाठी (सुमारे 30 दिवस) निर्बंध सैल केले आहेत, ज्यामुळे भारताला इराणकडून LPG खरेदी करता आली.
या निर्णयामागे प्रमुख कारण म्हणजे Hormuz सामुद्रधुनीतील तणाव. अमेरिका-इस्रायल आणि इराण यांच्यातील संघर्षामुळे या महत्त्वाच्या समुद्री मार्गावर मोठ्या प्रमाणात अडथळे निर्माण झाले आहेत. जगातील सुमारे 20% तेल आणि मोठ्या प्रमाणातील गॅस या मार्गाने वाहतूक होतो, त्यामुळे येथे निर्माण झालेला तणाव जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर थेट परिणाम करतो.
भारतासाठी ही परिस्थिती अधिक गंभीर आहे, कारण देशाच्या सुमारे 90% LPG आयाती Hormuz मार्गावर अवलंबून आहेत. त्यामुळे या मार्गातील अडथळ्यांमुळे देशात गॅस टंचाई निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
याच पार्श्वभूमीवर भारत विविध पर्याय शोधत आहे. अमेरिका, रशिया, नॉर्वे आणि कॅनडा यांसारख्या देशांकडून LPG मिळवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. तरीही, पुरवठा कमी झाल्याने मार्च महिन्यात भारताच्या LPG आयातीत जवळपास 50% घट होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
दरम्यान, इराणकडून मिळालेला हा कार्गो देशातील सरकारी तेल कंपन्यांमध्ये वाटला जाणार आहे, ज्यामुळे तात्पुरती दिलासा मिळू शकतो.
एकूणच, भारताचा हा निर्णय केवळ ऊर्जा गरज भागवण्यासाठी नसून, सध्याच्या जागतिक भू-राजकीय परिस्थितीत लवचिक धोरणाचा भाग म्हणून पाहिला जात आहे. Hormuz संकट दीर्घकाळ टिकल्यास भारताला आणखी पर्यायी मार्ग आणि पुरवठादार शोधावे लागतील, हे स्पष्ट आहे.