भारताच्या औषध निर्यात क्षेत्राने जागतिक अडचणी असूनही स्थिर वाढ कायम ठेवली असून, आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये (एप्रिल ते फेब्रुवारी) औषध निर्यातीत ५.६ टक्क्यांची वाढ नोंदवली आहे. या कालावधीत भारताची औषध निर्यात २८.२९ अब्ज डॉलर (सुमारे २.३ लाख कोटी रुपये) इतकी झाली आहे. ही माहिती फार्मास्युटिकल्स एक्सपोर्ट प्रमोशन कौन्सिल ऑफ इंडिया (Pharmexcil) च्या अधिकाऱ्यांनी दिली.
हे ही वाचा:
मुंबईत आज ‘स्वदेशी स्वावलंबी भारत अभियान’ बैठकीचे आयोजन
.5 फ्रंटवर परिस्थिती चिंताजनक |
गोवंडीत अल्पवयीनाचे अपहरण; जबरदस्तीने भीक मागायला लावली; ‘गुरू माँ’वर गुन्हा
पश्चिम आशियातील तणावामुळे दुबई रिअल इस्टेट बाजारात घसरण
जागतिक स्तरावर महागाई, पुरवठा साखळीतील अडथळे आणि भू-राजकीय तणाव अशा आव्हानांचा सामना करत असतानाही भारतीय औषध उद्योगाने आपली वाढ कायम ठेवली आहे. विशेषतः फॉर्म्युलेशन्स, बायोलॉजिकल्स, लसी (vaccines) आणि आयुष उत्पादनांमुळे निर्यातीला मोठा हातभार लागला आहे.
मागील आर्थिक वर्ष २०२४-२५ मध्ये भारताची औषध निर्यात ३०.४७ अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचली होती, जी वार्षिक ९.४ टक्के वाढ दर्शवते. त्यामुळे चालू आर्थिक वर्षातही निर्यात जवळपास त्याच पातळीवर राहण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
भारताचा औषध उद्योग सध्या सुमारे ६० अब्ज डॉलरचा आहे. मात्र, पुढील काही वर्षांत या क्षेत्रात मोठी झेप अपेक्षित असून २०३० पर्यंत हा उद्योग तब्बल १३० अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचू शकतो, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. यासाठी धोरणात्मक सुधारणा, नवीन बाजारपेठांचा शोध, परदेशी गुंतवणूक (FDI) आणि नियामक प्रक्रिया सुलभ करणे यावर भर दिला जात आहे.
भारतीय औषध उद्योगाची जागतिक पातळीवरील ताकदही लक्षणीय आहे. भारतातून २०० हून अधिक देशांमध्ये औषधांची निर्यात केली जाते. यापैकी ६० टक्क्यांहून अधिक निर्यात ही अत्यंत कठोर नियम असलेल्या (regulated) बाजारपेठांकडे होते. अमेरिकेचा वाटा सुमारे ३४ टक्के असून, युरोपचा वाटा सुमारे १९ टक्के आहे.
तथापि, भविष्यात काही आव्हानेही समोर आहेत. अमेरिकेच्या टॅरिफ धोरणांमुळे भारतीय औषध निर्यातीवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. तसेच जागतिक बाजारातील किंमत दबाव आणि व्यापारातील अनिश्चितता यांचाही परिणाम होऊ शकतो. तरीही, उद्योग तज्ञांच्या मते, भारताचा औषध क्षेत्रातील दर्जा, कमी किमतीत दर्जेदार औषधे पुरवण्याची क्षमता आणि मजबूत उत्पादन व्यवस्था यामुळे दीर्घकालीन वाढ कायम राहण्याची शक्यता आहे.
एकूणच, जागतिक आव्हानांमध्येही भारताचा औषध उद्योग मजबूत स्थितीत असून, भविष्यात तो जागतिक स्तरावर आणखी प्रभावी भूमिका बजावेल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.