देशाच्या परकीय चलन साठ्यात मोठी वाढ नोंदवली गेली असून तो सर्वकालीन उच्चांकावर पोहोचला आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, १३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी संपलेल्या आठवड्यात भारताचा परकीय चलन साठा ८.६६ अब्ज डॉलर्सने वाढून ७२५.७२७ अब्ज डॉलर्सवर गेला आहे. हा आतापर्यंतचा सर्वोच्च स्तर मानला जात आहे. यापूर्वीच्या आठवड्यात हा साठा ७१७.०६४ अब्ज डॉलर्स इतका होता. सलग वाढ होत असल्याने देशाच्या आर्थिक स्थितीबाबत सकारात्मक संकेत मिळत आहेत.
परकीय चलन साठ्यातील वाढ मुख्यत्वे परकीय चलन मालमत्ता आणि सोन्याच्या साठ्यात झालेल्या वाढीमुळे झाली आहे. परकीय चलन मालमत्ता हा या साठ्याचा सर्वात मोठा घटक असून त्यात अमेरिकन डॉलर, युरो, पाउंड आणि येन यांसारख्या प्रमुख जागतिक चलनांचा समावेश असतो. संबंधित आठवड्यात या मालमत्तेत लक्षणीय वाढ झाली आहे. त्याचबरोबर सोन्याच्या किमतीत वाढ झाल्याने सोन्याच्या साठ्याचे मूल्यही वाढले आहे, ज्याचा एकूण परकीय चलन साठ्यावर सकारात्मक परिणाम झाला आहे.
हे ही वाचा:
काँग्रेस आपल्या विचारधारेपासून दूर गेलीय म्हणत आसामचे भूपेन बोरा भाजपात
चार सेमीकंडक्टर युनिट्स लवकरच उत्पादन सुरू करणार
दहशतवादी मोड्युलचा पर्दाफाश, तामिळनाडू, प. बंगालमधून बांगलादेशी पकडले
पाश्चात्य जगात नव्या पिढीला नकोय कोणताही पंथ! भारतात मात्र आध्यात्माबद्दल डोळस विचार
याशिवाय विशेष आहरण हक्क (एसडीआर) आणि आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीमधील राखीव स्थानातही किरकोळ वाढ झाली आहे. एसडीआर हे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी कडून सदस्य देशांना दिले जाणारे आंतरराष्ट्रीय राखीव साधन आहे. तसेच भारताचे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीमधील राखीव स्थान थोडेसे वाढल्याची नोंद आहे. या सर्व घटकांच्या एकत्रित परिणामामुळे देशाचा एकूण परकीय चलन साठा विक्रमी पातळीवर पोहोचला आहे.
परकीय चलन साठा हा देशाच्या आर्थिक स्थैर्याचा महत्त्वाचा निर्देशक मानला जातो. साठा जास्त असल्यास देशाला आयातीसाठी आवश्यक परकीय चलन सहज उपलब्ध होते. तसेच जागतिक बाजारपेठेत अस्थिरता निर्माण झाल्यास किंवा कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्यास अशा परिस्थितीत देश आर्थिकदृष्ट्या अधिक सक्षम राहतो. मोठा साठा असल्यामुळे परकीय गुंतवणूकदारांचा विश्वासही वाढतो आणि देशाची पत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मजबूत राहते.
या संपूर्ण प्रक्रियेत भारतीय रिझर्व्ह बँक ची भूमिका महत्त्वाची आहे. रुपयाच्या विनिमय दरातील चढउतार नियंत्रित ठेवण्यासाठी आणि बाजारातील अस्थिरता कमी करण्यासाठी रिझर्व्ह बँक वेळोवेळी डॉलरची खरेदी-विक्री करते. त्यामुळे चलन बाजारात संतुलन राखले जाते. एकूणच, परकीय चलन साठ्यातील ही विक्रमी वाढ भारताच्या अर्थव्यवस्थेसाठी सकारात्मक मानली जात असून जागतिक अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर देशाची आर्थिक प्रतिकारशक्ती अधिक बळकट झाल्याचे चित्र दिसत आहे.