भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी उत्साहवर्धक ठरणारी आकडेवारी समोर आली असून जून २०२६ मध्ये देशाच्या औद्योगिक उत्पादनाने अपेक्षेपेक्षा अधिक वेग घेतला आहे. सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) जाहीर केलेल्या औद्योगिक उत्पादन निर्देशांक (IIP) नुसार जून महिन्यात औद्योगिक उत्पादनात वार्षिक आधारावर ७.३ टक्क्यांची दमदार वाढ नोंदविण्यात आली आहे. मे महिन्यात हा वाढदर ५.१ टक्के होता. त्यामुळे केवळ एका महिन्यात औद्योगिक उत्पादनाच्या गतीत लक्षणीय वाढ झाल्याचे दिसून येत असून, उत्पादन क्षेत्रातील तेजी, वाढती देशांतर्गत मागणी आणि पायाभूत सुविधांवरील सरकारी खर्च याचा सकारात्मक परिणाम उद्योग क्षेत्रावर होत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
जून महिन्यातील या वाढीमध्ये सर्वात मोठा वाटा उत्पादन (Manufacturing) क्षेत्राचा राहिला. उत्पादन क्षेत्राने ७.८ टक्क्यांची वाढ नोंदवत औद्योगिक विस्ताराला बळ दिले, तर वीज आणि ऊर्जा क्षेत्राने १०.६ टक्क्यांची प्रभावी वाढ नोंदवली. खाण आणि उत्खनन क्षेत्रातही १ टक्क्यांची वाढ झाली. यामुळे उद्योग क्षेत्रातील सर्व प्रमुख घटक सकारात्मक दिशेने वाटचाल करत असल्याचे चित्र स्पष्ट झाले आहे.
हे ही वाचा:
कुलगाम हल्ल्यामागे लष्कर कमांडर लतीफ भटचा हात?
सहा वर्षांनंतर भारत-चीन सीमाव्यापार पुन्हा सुरू
इटलीनंतर फ्रान्सनेही स्पेन सीमेवर नियंत्रण वाढवले
₹५,६४० कोटींच्या अल्लुरी सीताराम राजू आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे उद्घाटन
उद्योगनिहाय आकडेवारी पाहिली असता, २३ प्रमुख उद्योगगटांपैकी १९ उद्योगांनी सकारात्मक वाढ नोंदवली. विशेषतः विद्युत उपकरणे उत्पादन क्षेत्रात तब्बल ३४ टक्के वाढ झाली असून या क्षेत्राने सर्वाधिक वेगाने प्रगती केली. त्यानंतर मोटार वाहने, ट्रेलर्स आणि सेमी-ट्रेलर्स उत्पादनात १७.५ टक्के, तर अन्नप्रक्रिया उद्योगात १०.८ टक्के वाढ झाली. वाहन उद्योगातील वाढती मागणी, इलेक्ट्रिकल उपकरणांच्या उत्पादनात वाढ आणि ग्राहक खर्चातील सुधारणा यामुळे उत्पादन क्षेत्राला मोठा आधार मिळाल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
वापराधारित वर्गवारीतही उद्योग क्षेत्राची व्यापक प्रगती दिसून आली. भांडवली वस्तूंच्या उत्पादनात १४.२ टक्क्यांची वाढ नोंदली गेली असून हा आकडा उद्योगांमध्ये नव्या गुंतवणुकीचा सकारात्मक संकेत मानला जात आहे. मध्यवर्ती वस्तूंमध्ये ९.३ टक्के, ग्राहक टिकाऊ वस्तूंमध्ये ७.७ टक्के, पायाभूत सुविधा आणि बांधकामाशी संबंधित वस्तूंमध्ये ७.५ टक्के, तर प्राथमिक वस्तू आणि ग्राहक अतिटिकाऊ नसलेल्या वस्तूंमध्ये प्रत्येकी ४.९ टक्के वाढ झाली आहे. या आकडेवारीवरून उद्योग क्षेत्रात उत्पादन, गुंतवणूक आणि मागणी या तिन्ही घटकांमध्ये संतुलित वाढ होत असल्याचे स्पष्ट होते.
चालू आर्थिक वर्षातील एप्रिल ते जून २०२६ या पहिल्या तिमाहीतही औद्योगिक उत्पादनाचा वेग कायम राहिला आहे. या कालावधीत IIP मध्ये ५.८ टक्के वाढ झाली असून मागील वर्षी याच कालावधीत हा वाढदर ३.४ टक्के होता. यामुळे भारतीय उद्योग क्षेत्राची वाढ सातत्याने मजबूत होत असल्याचे चित्र दिसून येत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, पायाभूत सुविधांवरील वाढता सरकारी खर्च, उत्पादन क्षेत्राला मिळणारे प्रोत्साहन, वाहन आणि इलेक्ट्रॉनिक्स उद्योगातील वाढती मागणी, तसेच देशांतर्गत ग्राहक खर्चात झालेली वाढ या सर्व घटकांमुळे औद्योगिक उत्पादनाला मोठी चालना मिळाली आहे. जून महिन्यातील ७.३ टक्क्यांचा IIP वाढदर हा केवळ एका महिन्याचा आकडा नसून भारतीय अर्थव्यवस्था मजबूत पायावर पुढे सरकत असल्याचा स्पष्ट संकेत मानला जात आहे. आगामी महिन्यांतही ही गती कायम राहिल्यास आर्थिक विकासदराला आणखी बळ मिळण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.