यंदाच्या वर्षात चांदीच्या किमतीत मोठी घसरण झाली असून आतापर्यंत सुमारे २३ टक्क्यांची घसरण नोंदवली गेली आहे. जानेवारीमध्ये आंतरराष्ट्रीय बाजारात प्रति औंस १२१ डॉलर या विक्रमी पातळीवर पोहोचलेली चांदी आता सुमारे ५८ डॉलर प्रति औंसपर्यंत खाली आली आहे. भारतातही चांदीचा दर सुमारे ₹२.२० लाख प्रति किलो या स्तरावर व्यवहार करत असल्याने गुंतवणूकदारांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. आता चांदी खरेदी करावी की आणखी घसरणीची वाट पाहावी, हा प्रश्न सर्वसामान्य गुंतवणूकदारांसमोर उभा राहिला आहे.
चांदीच्या दरातील या घसरणीमागे अनेक जागतिक कारणे आहेत. पश्चिम आशियातील तणाव आणि इराण युद्धामुळे तेलाच्या पुरवठ्यावर परिणाम झाला आहे. परिणामी कच्च्या तेलाच्या किमती ८६ डॉलर प्रति बॅरलच्या आसपास पोहोचल्या आहेत. तेल महागल्यामुळे जागतिक महागाईचा दबाव वाढला असून त्याचा परिणाम मौल्यवान धातूंवरही होत आहे. त्याचवेळी अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक फेडरल रिझर्व्ह महागाई नियंत्रणासाठी व्याजदर वाढवण्याच्या भूमिकेत असल्याने डॉलर अधिक मजबूत झाला आहे. अमेरिकेत सध्या व्याजदर ३.५ ते ३.७५ टक्क्यांच्या दरम्यान असून पुढील काळात आणखी वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे अनेक मोठे गुंतवणूकदार सोने-चांदीतील गुंतवणूक कमी करून डॉलरकडे वळत आहेत.
हे ही वाचा:
मैत्रिणीशी बोलल्यामुळे विद्यार्थ्याचा कोयता घेऊन पाठलाग
औद्योगिक उत्पादनाला जोरदार गती; जूनमध्ये IIP वाढ ७.३ टक्क्यांवर
सहा वर्षांनंतर भारत-चीन सीमाव्यापार पुन्हा सुरू
₹५,६४० कोटींच्या अल्लुरी सीताराम राजू आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे उद्घाटन
सोनेच्या तुलनेत चांदीचा बाजार आकाराने लहान असल्याने त्यामध्ये चढ-उतार अधिक तीव्र असतात. जागतिक स्तरावर चांदीचा बाजार सुमारे ३ ट्रिलियन डॉलर इतका असल्याचे मानले जाते. त्यामुळे नफावसुली आणि सट्टेबाजीचा परिणाम चांदीच्या दरावर अधिक वेगाने दिसून येतो. जानेवारीतील विक्रमी उच्चांकानंतर मे महिन्यात चांदीमध्ये तब्बल ४० टक्क्यांपर्यंत घसरण झाली होती. तरीही इलेक्ट्रिक वाहने, इलेक्ट्रॉनिक्स, डेटा सेंटर्स आणि स्वच्छ ऊर्जा क्षेत्रातील वाढत्या वापरामुळे चांदीची औद्योगिक मागणी मजबूत राहिली आहे. २०२६ मध्येही जागतिक बाजारात चांदीचा पुरवठा मागणीपेक्षा सुमारे ४६ दशलक्ष औंसांनी कमी राहण्याचा अंदाज आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, सध्याच्या घडीला चांदीच्या दरात तातडीने मोठी तेजी येण्याची शक्यता कमी आहे. जोपर्यंत अमेरिकेतील व्याजदर वाढीबाबतची अनिश्चितता कमी होत नाही किंवा कच्च्या तेलाच्या किमती घसरत नाहीत, तोपर्यंत चांदी मर्यादित पातळीतच व्यवहार करू शकते. त्यामुळे गुंतवणूकदारांनी एकरकमी मोठी गुंतवणूक करण्याऐवजी टप्प्याटप्प्याने दीर्घकालीन गुंतवणूक करण्याचा मार्ग स्वीकारावा. तसेच एकूण गुंतवणूक पोर्टफोलिओपैकी सुमारे १० टक्के हिस्साच सोने-चांदीसारख्या मौल्यवान धातूंमध्ये ठेवावा आणि कर्ज घेऊन किंवा उधारीवर गुंतवणूक टाळावी, असा सल्ला तज्ज्ञांनी दिला आहे.