एकेकाळी भारताच्या विमान वाहतूक क्षेत्राचे प्रतीक मानली जाणारी एअर इंडिया सध्या गंभीर आर्थिक संकटाचा सामना करत असून वाढत्या तोट्यामुळे कंपनीत मोठ्या प्रमाणावर खर्चकपात आणि पुनर्रचनेची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. टाटा समूहाने २०२२ मध्ये एअर इंडियाचे अधिग्रहण केल्यानंतर कंपनीला पुन्हा देशातील आघाडीची विमान सेवा बनवण्यासाठी हजारो कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली होती. मात्र अपेक्षित गतीने सुधारणा न झाल्याने आणि वाढत्या आर्थिक दबावामुळे आता कंपनीला कठोर निर्णय घ्यावे लागत आहेत.
माहितीनुसार, एअर इंडियाचा तोटा चिंताजनक पातळीवर पोहोचला असून कंपनीच्या विस्तार योजनांनाही फटका बसू लागला आहे. नव्या विमानांच्या खरेदीसह सेवा विस्तारासाठी आखलेल्या काही योजनांचे पुनर्मूल्यांकन करण्यात येत आहे. विमान निर्मिती कंपन्यांकडून होणारा पुरवठ्यातील विलंब, वाढते देखभाल खर्च, इंधनाच्या किंमतीतील चढ-उतार आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडींमुळे विमान वाहतूक क्षेत्रावर आलेला ताण याचा थेट परिणाम एअर इंडियाच्या आर्थिक स्थितीवर झाला आहे.
हे ही वाचा:
एअर इंडियाला तोट्याचा फटका
एल निनोची वक्रदृष्टी; सरकारने आखला विशेष कृती आराखडा
ठाणे मनपा ऍथलेटिक्स प्रशिक्षण योजनेच्या खेळाडूंना राज्यस्पर्धेत ११ सुवर्ण
फिफा विश्वचषकात मेक्सिकोची विजयी सलामी
याच पार्श्वभूमीवर टाटा समूहाने कंपनीतील विविध विभागांचा खर्च कमी करण्यासाठी व्यापक मोहीम सुरू केली आहे. काही विभागांमध्ये मनुष्यबळाचा फेरआढावा घेतला जात असून अनावश्यक खर्च टाळण्यासाठी अनेक योजनांवर नियंत्रण आणले जात आहे. एअर इंडिया एक्सप्रेसच्या काही विस्तार योजना तात्पुरत्या स्थगित करण्यात आल्या आहेत. तसेच नव्या मार्गांवर उड्डाणे सुरू करण्याच्या प्रस्तावांचाही फेरविचार सुरू असल्याचे समोर आले आहे.
टाटा समूहाने एअर इंडियाच्या आधुनिकीकरणासाठी मोठ्या प्रमाणावर प्रयत्न केले आहेत. विमानांच्या आतील सुविधांमध्ये सुधारणा, ग्राहक सेवेत बदल, डिजिटल सेवा विस्तार आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर स्पर्धात्मक स्थान निर्माण करण्यासाठी अनेक उपक्रम राबवले गेले. मात्र या सर्व प्रयत्नांनंतरही आर्थिक कामगिरी अपेक्षेप्रमाणे सुधारलेली नाही. परिणामी कंपनीच्या भविष्यातील गुंतवणूक योजनांवरही दबाव वाढला आहे.
विमान वाहतूक क्षेत्रातील वाढती स्पर्धा हेही एअर इंडियासमोरील मोठे आव्हान ठरत आहे. देशांतर्गत बाजारात कमी किमतीच्या विमान कंपन्यांनी मजबूत पकड निर्माण केली आहे, तर आंतरराष्ट्रीय मार्गांवरही गल्फ आणि युरोपीय विमान कंपन्यांकडून तीव्र स्पर्धा मिळत आहे. त्यामुळे प्रवासी संख्या वाढूनही नफ्यात अपेक्षित वाढ होत नसल्याचे चित्र आहे.
दरम्यान, कंपनीची आर्थिक स्थिती सुधारण्यासाठी टाटा समूह अतिरिक्त भांडवल उभारणी, कार्यक्षमतेत वाढ आणि खर्च नियंत्रण या तीन प्रमुख मुद्द्यांवर लक्ष केंद्रित करत आहे. एअर इंडियाचे पुनरुत्थान हा टाटा समूहाचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प असला तरी वाढत्या तोट्यामुळे आता वास्तववादी आणि कठोर निर्णय घेण्याची वेळ आली आहे. त्यामुळे आगामी काळात कंपनीच्या व्यवस्थापनात, कर्मचारी रचनेत आणि व्यवसाय धोरणात मोठे बदल पाहायला मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. एअर इंडियाला पुन्हा भरारी देण्यासाठी टाटा समूहाची ही नवी आर्थिक शस्त्रक्रिया कितपत यशस्वी ठरते, याकडे संपूर्ण विमान वाहतूक क्षेत्राचे लक्ष लागले आहे.