गेल्या काही दिवसांत सोने आणि चांदीच्या दरांमध्ये मोठी वाढ पाहायला मिळते आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारापासून ते भारतीय सराफा बाजारापर्यंत मौल्यवान धातूंनी नवे उच्चांक गाठले आहेत. गुंतवणूकदार, सामान्य ग्राहक आणि व्यापारी यांच्यात यामुळे उत्सुकता आणि संभ्रम दोन्ही वाढले आहेत. मग नेमकं सोने-चांदी महाग का होत आहे? यामागची प्रमुख कारणं सविस्तर पाहूया.
आंतरराष्ट्रीय अस्थिरता आणि युद्धसदृश परिस्थिती
जगभरात सुरू असलेले भू-राजकीय तणाव, युद्धसदृश स्थिती, मध्य पूर्व व युरोपमधील संघर्ष यामुळे गुंतवणूकदार सुरक्षित गुंतवणुकीकडे वळत आहेत. अशा वेळी सोने आणि चांदी ‘सेफ हेवन’ मानले जात असल्याने त्यांची मागणी वाढते आणि दर चढतात.
डॉलरमध्ये कमजोरी, सोन्याला मजबुती
अमेरिकन डॉलर निर्देशांक कमजोर झाला की सोन्याचे दर वाढतात. डॉलर घसरला की इतर देशांसाठी सोने स्वस्त पडते, त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय मागणी वाढते. याचा थेट परिणाम भारतीय बाजारातील किमतींवरही होतो.
महागाईची भीती
जगभरात महागाईचा धोका कायम आहे. चलनाचे मूल्य घटत असताना लोक आपली संपत्ती सुरक्षित ठेवण्यासाठी सोन्यात गुंतवणूक करतात. त्यामुळे महागाईपासून संरक्षण म्हणून सोन्याची मागणी वाढते.
मध्यवर्ती बँकांची धोरणे
अनेक देशांच्या मध्यवर्ती बँका (Central Banks) मोठ्या प्रमाणावर सोने खरेदी करत आहेत. व्याजदर कपात होण्याची शक्यता, सैल आर्थिक धोरणे यामुळेही सोन्याला पाठबळ मिळते.
चांदीला औद्योगिक मागणी
चांदीचा वापर केवळ दागिन्यांपुरता मर्यादित नाही. सौरऊर्जा, इलेक्ट्रिक वाहनं, इलेक्ट्रॉनिक्स या क्षेत्रांतील वाढती मागणी चांदीचे दर वर नेत आहे. त्यामुळे चांदी “दुहेरी फायदा” देणारा धातू ठरत आहे- गुंतवणूक + उद्योग.
भारतातील सण- लग्नसराईचा हंगाम
भारतात सण, लग्नसराई आणि शुभ मुहूर्तांच्या काळात सोन्या- चांदीची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढते. मागणी वाढली की दर चढणं स्वाभाविक आहे.
सामान्य ग्राहक आणि गुंतवणूकदारांसाठी काय अर्थ?
- दागिने खरेदी करणाऱ्यांसाठी खर्च वाढणार
- गुंतवणूकदारांसाठी सोनं-चांदी अजूनही सुरक्षित पर्याय
- अल्पकालीन चढ-उतार संभवतात, पण दीर्घकालीन दृष्टिकोनातून सोन्याला मजबुती
जागतिक अस्थिरता, डॉलरची हालचाल, महागाईची भीती, मध्यवर्ती बँकांची खरेदी आणि देशांतर्गत मागणी- या सर्व घटकांचा एकत्रित परिणाम म्हणजे सोने आणि चांदीच्या दरांमधील वाढ. त्यामुळे येत्या काळातही दरांमध्ये चढ-उतार कायम राहण्याची शक्यता आहे.