इराणमध्ये मोठा राजकीय बदल घडला आहे. इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई यांच्या मृत्यूनंतर त्यांचा मुलगा मोज्तबा खामेनेई यांची देशाच्या नव्या सर्वोच्च नेत्यपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे. इराणच्या धार्मिक नेत्यांच्या परिषदेनं (Assembly of Experts) हा निर्णय घेतला असल्याचे इराणी सरकारी माध्यमांनी जाहीर केले.
अली खामेनेई यांचा फेब्रुवारी २०२६ मध्ये झालेल्या हवाई हल्ल्यात मृत्यू झाला होता. या हल्ल्यामुळे इराण आणि इस्रायल-अमेरिका यांच्यातील संघर्ष अधिक तीव्र झाला. त्यांच्या मृत्यूनंतर देशात नेतृत्वाबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली होती. अशा परिस्थितीत काही दिवसांच्या चर्चेनंतर धार्मिक तज्ज्ञांच्या परिषदेनं मोज्तबा खामेनेई यांना देशाच्या सर्वोच्च नेतृत्वाची जबाबदारी देण्याचा निर्णय घेतला.
हे ही वाचा:
इराण युद्धामुळे कच्च्या तेलाचे दर १०० डॉलरच्या पुढे
झोपेचा अभाव: आरोग्यासाठी धोक्याची घंटा
१० मिनिटांत होणारे घरगुती वर्कआउट
मोज्तबा खामेनेई हे अली खामेनेई यांचे पुत्र असून ते धार्मिक शिक्षण घेतलेले मध्यम-पदाचे शिया धर्मगुरू आहेत. त्यांनी आतापर्यंत कोणतेही औपचारिक सरकारी पद भूषवले नव्हते. तरीही इराणच्या राजकारणात आणि सुरक्षा यंत्रणांमध्ये त्यांचा प्रभाव मोठा असल्याचे मानले जाते. विशेषतः इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) या शक्तिशाली लष्करी संघटनेशी त्यांचे मजबूत संबंध असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
त्यांच्या निवडीवर काही ठिकाणी टीकाही होत आहे. इराणमध्ये राजेशाही संपवून इस्लामी प्रजासत्ताकाची स्थापना झाल्यानंतर प्रथमच एका नेत्याच्या मुलाकडे थेट सर्वोच्च नेतृत्व गेल्यामुळे “वंशपरंपरागत सत्ता” निर्माण होत असल्याची चर्चा सुरू झाली आहे. तरीही इराणच्या सत्ताधारी धार्मिक आणि लष्करी गटांनी या निर्णयाला जोरदार पाठिंबा दिला आहे.
दरम्यान, इराण-इस्रायल संघर्ष सुरू असतानाच ही नियुक्ती झाल्याने पश्चिम आशियातील तणाव आणखी वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अमेरिकेने आणि इस्रायलने या निर्णयावर टीका केली असून काही पाश्चिमात्य नेत्यांनी त्याबद्दल नाराजी व्यक्त केली आहे.
इराणच्या रिव्होल्यूशनरी गार्ड्सनेही मोज्तबा खामेनेई यांना निष्ठा व्यक्त केली असून देशातील नागरिकांना नव्या नेतृत्वामागे एकत्र येण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. राजधानी तेहरानमध्ये काही ठिकाणी या निर्णयानंतर समर्थनार्थ घोषणा आणि जल्लोषही दिसून आला.
या पार्श्वभूमीवर, इराणमध्ये नेतृत्वाचा नवा अध्याय सुरू झाला असून मोज्तबा खामेनेई यांच्या नेतृत्वाखाली देशाची पुढील राजकीय आणि लष्करी दिशा काय असेल याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे.