अनेक लोक रात्रीचे जेवण हलके करून झोपतात, तरीसुद्धा सकाळी किंवा रात्री रक्तातील साखरेचे प्रमाण जास्त असते किंवा झोप मध्येच तुटते. तज्ज्ञांच्या मते ग्लुकोज स्पाईक किंवा रक्तातील साखर अचानक वाढण्याचे कारण फक्त रात्रीचे जेवण नसून, संपूर्ण दिवसाचा आहार असतो. सेलिब्रिटी न्यूट्रिशनिस्ट पूजा मखीजा म्हणाल्या, “आपला मेटाबॉलिझम संपूर्ण दिवसाचा हिशोब ठेवतो, फक्त रात्रीचा नाही. त्यामुळे दिवसाच्या सुरुवातीला जर प्रथिनांवर भर दिला, तर रात्री ग्लुकोज स्पाईकची चिंता बरीच कमी होते. हा उपाय डायबिटीज, प्री-डायबिटीज किंवा वजन नियंत्रण करणाऱ्यांसाठी अतिशय फायदेशीर ठरत आहे.”
तज्ज्ञांच्या मते, रात्री अचानक ग्लुकोज वाढण्याची अनेक कारणे असू शकतात. संध्याकाळी व रात्री शरीराची इन्सुलिन संवेदनशीलता कमी होते, यकृत रात्री अधिक ग्लुकोज तयार करून सोडते आणि झोपेदरम्यान कोर्टिसोल व ग्रोथ हार्मोन वाढल्यामुळेही साखरेच्या पातळीवर परिणाम होतो. त्यांनी अनेक अभ्यासांचा संदर्भ देत पुढे सांगितले, “अनेक नवीन अभ्यास आणि नियंत्रित चाचण्यांतून हे स्पष्ट झाले आहे की दिवसाच्या सुरुवातीच्या जेवणात अधिक प्रथिने घेतल्यास ही समस्या मोठ्या प्रमाणात कमी होते. याला ‘सेकंड मील इफेक्ट’ म्हणतात. जेव्हा नाश्ता किंवा दुपारच्या जेवणात आधी प्रथिने जास्त घेतली जातात, तेव्हा पुढील जेवणासाठी इन्सुलिनचा परिणाम चांगला होतो, संध्याकाळी रक्तातील साखरेतील चढ-उतार कमी राहतो आणि रात्री यकृतातून ग्लुकोजची गळतीही कमी होते.”
हेही वाचा..
अमेरिकी राजदूतांच्या वक्तव्यानंतर शेअर बाजारात तेजी
केंद्रीय मंत्री राजीव रंजन सिंह इस्रायल दौऱ्यावर जाणार
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताचा आवाज महत्त्वाचा
डीआरडीओची मॅन-पोर्टेबल अँटी-टँक गाईडेड क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी
एका संशोधनात असे दिसून आले की ज्या लोकांनी जास्त प्रथिने असलेला नाश्ता केला, त्यांच्या डिनरनंतर ग्लुकोज पातळी खूप कमी राहिली, तर कमी प्रथिनांचा नाश्ता करणाऱ्या गटात जेवण एकसारखे असूनही स्पाईक जास्त दिसून आला. याचा अर्थ असा की रात्रीचे जेवण कितीही हलके असले तरी सतत ग्लुकोज मॉनिटरमध्ये स्पाईक दिसतो. त्यामुळेच विनाकारण झोप तुटणे किंवा सकाळी उपाशीपोटी साखर जास्त असणे अशी लक्षणे दिसतात. तज्ज्ञांनी ग्लुकोज स्पाईक नियंत्रणासाठी काही सोप्या आणि परिणामकारक टिप्स दिल्या आहेत. त्यांनी सांगितले की नाश्त्यात २५ ते ३५ ग्रॅम प्रथिने नक्की घ्या. यासाठी आहारात अंडी, दही, पनीर, डाळी, चिकन, मोड आलेले कडधान्य (स्प्राऊट्स) यांचा समावेश करा. दुपारच्या जेवणातही आधी प्रथिने घ्या आणि नंतर कार्बोहायड्रेट्स घ्या.