घरच्या स्वयंपाकघरात बडीशेपचा वापर मसाल्याप्रमाणे केला जातो, जी आपल्या हलक्या गोड चवीमुळे भाजीचा स्वाद वाढवते. आयुर्वेदात दिसायला छोटी आणि साधी वाटणारी बडीशेप एक औषध मानली गेली आहे. ती मन आणि शरीर दोन्हींना संतुलित ठेवण्याचे काम करते. स्तनपान करणाऱ्या मातांसाठी तर बडीशेप नैसर्गिक औषधासारखी कार्य करते, कारण ती दूध निर्मिती वाढवण्यास मदत करते.
बडीशेपची तासीर थंड असते आणि चव सौम्य गोडसर असते. तिच्या शीतल गुणांमुळेच ती पोटाच्या विकारांवर विशेष लाभकारी मानली जाते. शतकानुशतके जेवणानंतर बडीशेप आणि साखर (मिश्री) खाण्याचा सल्ला दिला जातो, कारण बडीशेप पचनाग्नी संतुलित ठेवते आणि अल्सर, बद्धकोष्ठता, पोटफुगी यांसारख्या समस्यांपासून आराम देते. म्हणून जेवणानंतर बडीशेपचे सेवन नेहमीच फायदेशीर ठरते. बडीशेपसोबत गोड साखर किंवा बारीक केलेली वेलदोडा घेणेही चांगले असते. जेवणानंतर काही वेळाने कोमट पाण्यासोबत बडीशेप-वेलदोड्याचे मिश्रण घेतल्यास पचनशक्ती वाढते.
हेही वाचा..
सुकमातील तुमालपाड जंगलात डीआरजीची मोठी कारवाई
अमित शाह फरीदाबादमध्ये उत्तर क्षेत्रीय परिषदेच्या बैठकीचे अध्यक्षस्थान भूषवणार
ग्वाल्हेरमध्ये भीषण अपघातात पाच मित्रांचा मृत्यू
विषारी सापांपासून संरक्षणासाठी भारत, श्रीलंकेची सेना करतेय अभ्यास
जर तोंडाला दुर्गंधी येत असेल किंवा वारंवार कफ लागत असेल, तर दोन चमचे बडीशेप पाण्यात उकळून त्याचा काढा तयार करावा. हा काढा दिवसातून दोनदा गुळण्या करण्यासाठी वापरावा आणि हे कमीत कमी एक आठवडा करावे. यातून तोंडाची दुर्गंधी दूर होते आणि घशातील बॅक्टेरिया नष्ट होतात. जर शरीराची आंतरगी उष्णता वाढली असेल, ज्यामुळे घामोळ्या, चिडचिड किंवा घबराट होत असेल, तर बडीशेप पाण्यात उकळून, त्यात थोडे काळे मीठ आणि साखर घालून पिणे फायदेशीर ठरते. हे त्रास महिलांमध्ये मासिक पाळीच्या काळात अधिक दिसून येतात.
चुकीच्या आहारामुळे मुलांना वारंवार पोटदुखीची तक्रार होत असते. अशा वेळी बडीशेप आणि मिश्री उकळून त्याचा थंड शरबत बनवून मुलांना दिवसातून दोन-तीन वेळा दिल्यास पोटदुखीत हळूहळू आराम मिळतो. भारतामध्ये मोटापा मोठ्या प्रमाणावर वाढत आहे. सरकारही लोकांना त्याविरूद्ध जागरूक करते. अशा परिस्थितीत बडीशेप वजन कमी करण्यासही मदत करते. याशिवाय ज्वारीसोबत केलेला बडीशेपचा सूप स्तनपान करणाऱ्या महिलांमध्ये दूध उत्पादन वाढवण्यासाठी उपयुक्त ठरतो.