देशातील अनेक भागांत भारतीय हवामान विभागाने (IMD) मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाचा इशारा दिला आहे. अशा परिस्थितीत अनेकांचे विकेंड ट्रिप, हिल स्टेशन, धबधबे किंवा समुद्रकिनाऱ्यांवरील पर्यटनाचे नियोजन आधीच झालेले असते. मात्र, पावसाळी पर्यटनाचा आनंद घेताना सुरक्षिततेला प्राधान्य देणे तितकेच आवश्यक आहे. थोडीशी काळजी आणि योग्य नियोजन केल्यास पावसातील प्रवास संस्मरणीय ठरू शकतो.
प्रवासाला निघण्यापूर्वी सर्वप्रथम हवामानाचा ताजा अंदाज तपासणे गरजेचे आहे. मुसळधार पावसाचा रेड किंवा ऑरेंज अलर्ट असलेल्या भागात प्रवास टाळणे हा सर्वोत्तम पर्याय आहे. डोंगराळ भाग, घाटरस्ते आणि भूस्खलनाचा धोका असलेल्या ठिकाणी जाण्यापूर्वी स्थानिक प्रशासनाच्या सूचना जाणून घ्याव्यात.
हे ही वाचा:
आपल्याच मैदानात भारत पाहुणा!
सायकलवर तिरंगा, मनात देशभक्ती; दिल्लीत ‘हर घर तिरंगा’चा जोश!
बनावट आधारकार्डसह नागरिकत्वाचे दस्तऐवज बनविणाऱ्या टोळीचा पर्दाफाश
सिंकफील्ड कपमध्ये प्रज्ञानानंदचा ‘चेकमेट’! सिंडारोववर दमदार विजय
पावसाळी प्रवासासाठी योग्य सामानाची तयारीही महत्त्वाची आहे. वॉटरप्रूफ बॅग, रेनकोट, छत्री, अतिरिक्त कपडे, टॉर्च, पॉवर बँक आणि आवश्यक औषधे सोबत ठेवावीत. मोबाईल, कॅमेरा आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे वॉटरप्रूफ कव्हरमध्ये सुरक्षित ठेवणे आवश्यक आहे. घसरणार नाहीत अशा मजबूत ग्रिप असलेल्या शूजचा वापर केल्यास अपघाताचा धोका कमी होतो.
धबधबे, नद्या आणि तलाव परिसरात विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे. पाण्याचा वेग अचानक वाढू शकतो. त्यामुळे बंदी असलेल्या किंवा धोकादायक ठिकाणी सेल्फी किंवा फोटो काढण्याचा मोह टाळावा. अनेक अपघात हे केवळ निष्काळजीपणामुळे घडतात. पावसाळ्यात ओढे आणि नाले ओलांडण्याचाही प्रयत्न करू नये.
रस्त्याने प्रवास करणाऱ्यांनी वाहनाची ब्रेक, टायर, वायपर आणि हेडलाईट्सची तपासणी करूनच प्रवास सुरू करावा. मुसळधार पावसात वाहनाचा वेग नियंत्रित ठेवणे आणि सुरक्षित अंतर राखणे आवश्यक आहे. पाणी साचलेल्या रस्त्यावरून वाहन वेगाने चालवणे टाळावे, कारण खड्डे किंवा रस्त्याची स्थिती दिसत नाही. ट्रेकिंग किंवा कॅम्पिंगचा बेत असल्यास अनुभवी गाईडसोबतच जाणे योग्य ठरते. एकट्याने दुर्गम भागात जाणे टाळावे. आपल्या कुटुंबीयांना किंवा मित्रांना प्रवासाचा मार्ग आणि मुक्कामाची माहिती आधीच देऊन ठेवावी. नेटवर्क नसलेल्या भागात ऑफलाइन नकाशे डाउनलोड करून ठेवणेही उपयुक्त ठरते.
पावसाळ्यात शरीराची काळजी घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. स्वच्छ आणि गरम अन्न खावे, पुरेसे पाणी प्यावे आणि ओले कपडे जास्त वेळ अंगावर ठेवू नयेत. सर्दी, ताप किंवा संसर्ग टाळण्यासाठी वैयक्तिक स्वच्छतेकडे लक्ष द्यावे. पावसाचा आनंद घेणे आणि सुरक्षित राहणे या दोन्ही गोष्टी एकत्र शक्य आहेत. हवामान विभागाच्या सूचना, स्थानिक प्रशासनाचे निर्देश आणि आवश्यक खबरदारी यांचे पालन केल्यास पावसाळी सहल अधिक आनंददायी, सुरक्षित आणि संस्मरणीय ठरू शकते.