देशभरात उष्णतेचा प्रकोप झपाट्याने वाढत आहे. दिवसा तापमान सातत्याने वाढत असून उष्ण वाऱ्यांची शक्यता देखील वाढली आहे. अशा परिस्थितीत हीट स्ट्रोकचा धोका अधिक वाढतो. त्यामुळे आरोग्य तज्ज्ञांकडून यापासून बचावासाठी महत्त्वपूर्ण सूचना देण्यात येत आहेत. हीट स्ट्रोक तेव्हा होतो, जेव्हा शरीराचे तापमान अचानक खूप वाढते आणि शरीराची थंड राहण्याची क्षमता कमी होते. हा जीवघेणा ठरू शकतो, त्यामुळे उन्हाळ्यात विशेष काळजी घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
National Health Mission (NHM) ने नागरिकांना आवाहन केले आहे की त्यांनी योग्य खबरदारी घेऊन स्वतःला आणि कुटुंबाला हीट स्ट्रोकपासून सुरक्षित ठेवावे. वेळेवर प्रतिबंधात्मक उपाय आणि प्राथमिक उपचार केल्यास या गंभीर समस्येपासून बचाव करता येतो.
NHM ने विशेषतः मुलं, ज्येष्ठ नागरिक आणि आजारी व्यक्तींची अधिक काळजी घेण्याचा सल्ला दिला आहे. त्यांना दीर्घकाळ उन्हात राहू देऊ नये. आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, थोडीशी काळजी घेतल्यास हीट स्ट्रोक सहज टाळता येतो. हलके अन्न घ्या, थंड पाण्याचा वापर करा आणि शरीर थंड ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
हीट स्ट्रोकपासून बचावासाठी काही सोपे उपाय:
- दुपारच्या सर्वाधिक उष्ण वेळेत (१२ ते ४) जड काम टाळा
- शक्यतो बाहेर जाणे टाळा
- दिवसभर पुरेसे पाणी प्या, तहान नसली तरी थोडे-थोडे पाणी पित राहा
- जास्त कॅफीन किंवा साखर असलेले पेय (कोल्ड ड्रिंक्स, चहा, कॉफी) टाळा
- हलक्या रंगाचे, सैल आणि सुती कपडे परिधान करा
- बाहेर काम करताना दर १५-२० मिनिटांनी सावलीत विश्रांती घ्या
हीट स्ट्रोकची लक्षणे दिसल्यास तातडीने प्राथमिक उपचार करा. एखाद्या व्यक्तीला चक्कर येणे, उलटी, जास्त ताप, बेशुद्ध पडणे किंवा शरीराचे तापमान खूप वाढणे अशी लक्षणे दिसल्यास त्याला लगेच थंड व हवेशीर ठिकाणी झोपवा. शरीरावर थंड पाण्याच्या पट्ट्या ठेवा किंवा पाण्याने शेक द्या, विशेषतः मान, मनगट आणि पायांच्या तळव्यांवर. त्यांना थंड पाण्याचे छोटे-छोटे घोट द्या. प्रकृती सुधारल्यावर ओलसर फळे, हलके अन्न किंवा ज्यूस द्या.