निसर्गात असे अनेक वृक्ष-वनस्पती आहेत, जे केवळ सौंदर्य वाढवत नाहीत तर आरोग्यासाठी मोठे वरदान ठरतात. अशाच वृक्षांपैकी एक म्हणजे अमलतास, ज्याला इंग्रजीमध्ये गोल्डन शॉवर ट्री म्हणतात. अमलतास दिसायला जितका सुंदर आहे, तितके त्याचे औषधीय गुणही प्रभावी आहेत. अमलतासचे शास्त्रीय नाव Cassia Fistula आहे. याचे तेजस्वी पिवळे फुलांचे गुच्छ दूरूनच मन मोहून टाकतात. भारत सरकारच्या आयुष मंत्रालयानेही अमलतासच्या औषधीय गुणांची सविस्तर माहिती दिली आहे. हे पिवळे फूल अनेक शारीरिक समस्या दूर करण्यात मदत करते आणि आयुर्वेदात याला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान आहे.
आयुर्वेदात अमलतासचा वापर शतकानुशतके होत आला आहे. अमलतासच्या फुलांमध्ये कॅम्फेरोल, राइन आणि फाइटोल असे घटक असतात, जे शरीराला विविध प्रकारे लाभ देतात. फुलांबरोबरच त्याची साल, पाने आणि शेंगा देखील औषध म्हणून वापरली जातात. याचा सर्वात मोठा फायदा पाचन तंत्राला होतो. जुनाट कब्ज असो, अमलतासच्या शेंगेतील गर रात्री पाण्यात भिजवून सकाळी उपाशीपोटी घेतल्यास पोट साफ होते आणि आतडे मजबूत होतात.
हेही वाचा..
पाकिस्तानहून शस्त्रांची तस्करी करणारे नेटवर्क उध्वस्त
“काँग्रेसने ‘वंदे मातरम’चे तुकडे- तुकडे केले!”
‘काही लोक ‘वंदे मातरम्’ऐवजी ‘बाबरी मशीद’ला मानतात’
मध्य प्रदेश नक्षलमुक्त! १ कोटींचे बक्षीस असलेल्या मज्जीसह ११ कमांडरचे आत्मसमर्पण
त्वचारोगांवरही अमलतास रामबाण उपाय आहे. फुलांमधील अँटीऑक्सिडंट आणि सूज-रोधक गुण खुजली, दाद, खाज, एग्जिमा यांसारख्या त्वचेच्या समस्या कमी करतात. फुलांचा लेप लावल्याने किंवा काढा घेतल्याने त्वचेला चमक येते आणि संसर्ग घटतो. याशिवाय अमलतास ताप कमी करण्यात, सांधेदुखीत आराम देण्यात आणि शरीराचे डिटॉक्सिफिकेशन करण्यात उपयोगी आहे. नैसर्गिकरित्या त्वचेची हरवलेली चमक परत मिळवण्यासाठी आणि सूज कमी करण्यासाठी अमलतासच्या फुलांचा वापर केला जातो. मात्र तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, अमलतासचा वापर मर्यादित प्रमाणात आणि आयुर्वेदाचार्यांच्या सल्ल्यानेच करावा, कारण जास्त प्रमाणात घेतल्यास जुलाब होऊ शकतात.