पाकिस्तान आणि इराणकडून अफगाण नागरिकांना निर्वासित केल्याच्या पार्श्वभूमीवर, काबुलच्या तात्पुरत्या छावणीत परतलेल्या अनेक लोकांनी आपल्या भीषण जीवनस्थितीबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे. निर्वासित नागरिकांनी तालिबान शासन व मानवतावादी संस्थांकडे विनंती केली आहे की, त्यांना विविध प्रांतांमध्ये पुनर्वसन मिळावे, आवश्यक मदत मिळावी, रोजगाराच्या संधी निर्माण केल्या जाव्यात आणि त्यांच्या मुलांना शिक्षण मिळावे. परत आलेल्या नागरिकांचे म्हणणे आहे की, बेरोजगारी, निवाऱ्याचा अभाव आणि मूलभूत सोयीसुविधा न मिळाल्यामुळे त्यांचे जीवन अतिशय कठीण बनले आहे.
अफगाणिस्तानातील ‘टोलो न्यूज’च्या अहवालानुसार, इराणहून निर्वासित अदिना समादी यांनी तालिबान प्रशासनाला विनंती केली की त्यांनी परत आलेल्या नागरिकांच्या स्थितीकडे लक्ष द्यावे. समादी म्हणाल्या, “आमची मागणी आहे की सरकारने परत आलेल्या लोकांच्या स्थितीकडे लक्ष द्यावे. मी गाडीतून आले, पण वाटेत माझ्या आईला त्रास झाला. आम्हाला अनेक अडचणींचा सामना करावा लागला. आम्ही खूप उशिरा पोहोचलो, कारण गेले २० दिवस आम्हाला तखारसारख्या आमच्या गावी जाण्यासाठी वाहनच मिळालं नाही. इराणहून परतलेले दुसरे निर्वासित खैबर म्हणाले की, “आमच्याकडे सध्या घरच नाही. आम्ही गेल्या चार दिवसांपासून या छावणीत झोपतो आहोत, आमच्याकडे कुठेही जाण्यास जागा नाही.” त्यांनी तालिबानकडे लवकरात लवकर निवारा व उपजीविकेच्या साधनांची मागणी केली.
हेही वाचा..
निमिषा प्रियाला लवकरात लवकर फाशी द्या!
डेंग्यूमधून बरे झाल्यानंतरही जाणवतेय कमजोरी?
सनातन परंपरा नसती, तर हिंदू धर्मच उरला नसता
भारतातील सर्वात श्रीमंतांची ६०% संपत्ती रिअल इस्टेट, सोन्यात
काबुल छावणीत राहणारे निर्वासित जलमई यांनी सांगितले की, त्यांना कुंदुज येथे हलवले जाणार आहे आणि त्यांना आशा आहे की परत आलेल्या प्रवाशांसाठी तिथे योग्य सुविधा उपलब्ध असतील. ते म्हणाले, “आम्ही सरकारकडे मदतीची मागणी करतो. सध्या आमच्याकडे राहण्याची जागा नाही आणि आम्ही या छावणीत आहोत. आम्हाला माहिती नाही की कुंदुजमध्ये छावणी आहे की नाही, आणि जर असेल, तर ते आम्हाला स्वीकारतील का? अन्यथा आमच्याकडे रस्त्याच्या कडेला फक्त एका ब्लँकेटसोबत झोपण्याशिवाय दुसरा पर्याय नाही.”
दरम्यान, शरणार्थी प्रकरणांवरील आयोगाने सांगितले की ते विशेषतः इराण व पाकिस्तानमधून परत आलेल्यांसाठी सुविधा उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न करत आहेत. इस्लाम कला मार्गे ५४४ कुटुंबे अफगाणिस्तानमध्ये परतली आहेत. प्रवासी अधिकार कार्यकर्त्यांनी असे सांगितले की, परत आलेल्या नागरिकांना समाजात पुन्हा सामावून घेण्यासाठी अधिक प्रयत्नांची गरज आहे. “आत्तापर्यंत झालेले प्रयत्न पुरेसे नाहीत. सध्याच्या समस्यांचे समाधान करण्यासाठी आणि परत आलेल्या नागरिकांना समाजात नीट समाविष्ट करण्यासाठी अधिक काम करणे आवश्यक आहे. हे असे प्राधान्य असले पाहिजे, ज्याकडे इस्लामी अमिरातने लक्ष द्यावे.
संयुक्त राष्ट्रांच्या शरणार्थी उच्चायुक्त (UNHCR) संस्थेच्या एका अहवालानुसार, सप्टेंबर २०२३ पासून सुमारे १२ लाख अफगाण नागरिक पाकिस्तानमधून परतले आहेत. UNHCR ने नमूद केले की, परत आलेल्या अनेक अफगाण नागरिकांना कठीण परिस्थितीचा सामना करावा लागत आहे आणि मानवी संकट अधिक गंभीर होऊ नये म्हणून तात्काळ मदतीची गरज आहे. परत आलेल्यांपैकी १,५६,००० पेक्षा अधिक जणांना (त्यात ९८,००० नोंदणीकृत कार्डधारक) मानवी मदत मिळाली आहे.
सहाय्य मिळवणाऱ्यांमध्ये जवळपास अर्धी संख्या महिला व मुलींची असून, परत आलेल्यांपैकी सुमारे २.२ टक्के नागरिक अपंगत्व असलेले आहेत. एजन्सीने सांगितले की, फक्त २०२५ मध्येच ३.१५ लाखांहून अधिक अफगाण नागरिक परतले आहेत, त्यात ५१,००० नागरिकांना पाकिस्तान सरकारकडून जबरदस्तीने निर्वासित करण्यात आले. अहवालानुसार, अनेक अफगाण नागरिक अजूनही अत्यंत वाईट परिस्थितीत राहत आहेत, जसे की पुरेशी निवारा-सुविधा नाही, नोकरीचे पर्याय नाहीत आणि मूलभूत सेवा देखील उपलब्ध नाहीत. सहाय्य संस्थांनी अफगाण अधिकाऱ्यांशी आणि आंतरराष्ट्रीय समुदायाशी सहकार्य वाढवण्याचे आवाहन केले आहे.