राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी मुंबईत आयोजित कार्यक्रमाच्या दुसऱ्या दिवशी समाज, राजकारण, भाषा, जात आणि राष्ट्राशी संबंधित अनेक महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर आपली भूमिका मांडली. ‘100 इयर्स ऑफ संघ जर्नी : न्यू होरायझन्स’ या विषयावर आयोजित या कार्यक्रमात त्यांनी स्पष्टपणे सांगितले की संघामध्ये पदे ही पात्रतेच्या आधारावर दिली जातात, जातीनुसार नव्हे.
मोहन भागवत म्हणाले की, सरसंघचालक हे पद कोणत्याही विशिष्ट जातीसाठी राखीव नाही. अनुसूचित जात किंवा अनुसूचित जमातीतील असणे ही कोणतीही अडचण नाही, तसेच ब्राह्मण असणे ही कोणतीही अतिरिक्त पात्रता मानली जात नाही. संघाच्या सुरुवातीच्या काळात ब्राह्मणांची संख्या अधिक होती, हे त्यांनी मान्य केले; मात्र आज संघ सर्व जातींसाठी समान भावनेने कार्य करत असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
ते म्हणाले की, अनेक लोक नरेंद्र मोदी हे आरएसएसमधून आलेले पंतप्रधान आहेत असे म्हणतात, मात्र तसे म्हणणे पूर्णतः योग्य नाही. नरेंद्र मोदी हे भारताचे पंतप्रधान आहेत आणि त्यांचा राजकीय पक्ष भारतीय जनता पार्टी आहे, जो आरएसएसपासून वेगळा आहे. होय, भाजपामध्ये आरएसएसचे स्वयंसेवक असू शकतात, तसेच इतर क्षेत्रांमध्येही संघाचे स्वयंसेवक कार्यरत आहेत.
हे ही वाचा:
देशात यूपीआय व्यवहारांचा नवा उच्चांक
सिल्व्हर ईटीएफमध्ये सात दिवसांत तब्बल ३८ टक्के घसरण
भारत–अमेरिका व्यापार कराराला मोठी चालना
शेफर्डची हॅट्ट्रिक; वेस्ट इंडिजचा विजयी गडगडाट!
देश आणि समाजाबाबत बोलताना भागवत म्हणाले की, भारत ही एक प्राचीन सभ्यता आहे आणि जर भारत महान बनेल, तर संपूर्ण जगही महान बनेल. या भूमीत जन्मलेल्या लोकांचे आचरण असे असावे की जगभरातील लोक येथे येऊन आपल्या वर्तनातून जीवनमूल्ये शिकावीत. एक सक्षम आणि समृद्ध राष्ट्र उभारण्यासाठी एकसंध, चारित्र्यसंपन्न समाज आवश्यक आहे, ज्यामध्ये कोणीही मागे राहू नये.
मातृभाषा आणि हिंदीला प्राधान्य
भाषेच्या मुद्द्यावर बोलताना आरएसएस प्रमुखांनी सांगितले की, आपला देश भारत आहे आणि आपली स्वतंत्र ओळख आहे. इंग्रजी ही संघाच्या कार्यपद्धतीचा भाग असणार नाही, कारण ती भारतीय भाषा नाही. मात्र जिथे इंग्रजीची गरज भासते, तिथे तिचा वापर केला जातो. संघ कोणत्याही भाषेचा विरोध करत नाही; पण मातृभाषा आणि हिंदीला प्राधान्य देणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
संघाबाबत पसरवण्यात येणाऱ्या गैरसमजांवर भाष्य करताना मोहन भागवत म्हणाले की, नवीन कार्य सुरू करताना गैरसमज निर्माण होणे स्वाभाविक असते आणि कधी कधी ते जाणीवपूर्वकही पसरवले जातात. संघाबाबतही असेच घडले आहे; मात्र सत्य समोर आल्यावर हे गैरसमज आपोआप दूर होतात. आता संघ अधिकाधिक माहिती लोकांपर्यंत पोहोचवत असून, विविध ‘आउटरीच’ कार्यक्रमांच्या माध्यमातून संघाचे कार्य समजावून सांगितले जात आहे.
आरएसएसच्या निधीविषयी बोलताना त्यांनी सांगितले की, संघ स्वयंसेवकांच्या सहकार्यावर चालतो. प्रवासादरम्यान कार्यकर्ते हॉटेलमध्ये थांबण्याऐवजी स्वयंसेवकांच्या घरी राहतात आणि त्यांच्याच घरी भोजन करतात.
सक्तीने धर्मांतरण चुकीचेच
धर्मांतरण आणि ‘घरवापसी’ विषयावर बोलताना भागवत म्हणाले की, सर्व धार्मिक विचारांचा सन्मान केला पाहिजे; मात्र जबरदस्तीने धर्मांतरण करणे चुकीचे आहे. अशा परिस्थितीत लोकांना त्यांच्या इच्छेनुसार पुन्हा मूळ प्रवाहात आणले पाहिजे. बेकायदेशीर स्थलांतराच्या मुद्द्यावर त्यांनी सरकारला आवाहन केले की, अशा लोकांची ओळख पटवून त्यांना देशाबाहेर पाठवावे आणि देशातील व्यवसाय भारतीयांनाच दिला जावा, ते कोणत्याही धर्माचे असले तरीही.
या कार्यक्रमाला चित्रपटसृष्टी आणि प्रशासकीय सेवेशी संबंधित अनेक मान्यवर उपस्थित होते. यामध्ये अनन्या पांडे, करण जोहर, अभिनेता जॅकी श्रॉफ तसेच ज्येष्ठ आयएएस अधिकारी मिलिंद म्हैस्कर आणि मनीषा म्हैस्कर यांचा समावेश होता. संघाच्या १०० वर्षांच्या वाटचालीच्या निमित्ताने या कार्यक्रमाला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.