काही वर्षांपूर्वी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence – एआय) ही केवळ तांत्रिक प्रयोग, संशोधन संस्था किंवा संगणक तज्ज्ञांपुरती मर्यादित होती. पण आज एआयने मानवी जीवनात थेट आणि प्रभावी प्रवेश केला आहे. मोबाईल फोनपासून ऑफिसमधील संगणकांपर्यंत, शिक्षणापासून आरोग्यसेवेपर्यंत आणि वैयक्तिक कामांपासून व्यावसायिक निर्णयांपर्यंत सर्वच क्षेत्रांत एआय महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.
सुरुवातीच्या काळात एआयचा वापर केवळ साध्या आणि मर्यादित कामांसाठी होत होता. माहिती शोधणे, भाषांतर करणे किंवा डेटा विश्लेषण करणे एवढ्यापुरताच त्याचा वापर सीमित होता. मात्र आज एआय ई-मेल लिहिणे, अहवाल तयार करणे, सादरीकरणांची रूपरेषा आखणे, विद्यार्थ्यांना वैयक्तिक पद्धतीने मार्गदर्शन करणे, डॉक्टरांना आजारांचे निदान करण्यात मदत करणे आणि उद्योगांना धोरणात्मक निर्णय घेण्यात सहाय्य करणे अशी महत्त्वाची कामे करत आहे.
हे ही वाचा:
एलजीने सादर केला नवा होम रोबोट ‘क्लोइड’
भारतीय रिअल इस्टेटमध्ये विक्रमी गुंतवणूक
भारताच्या सेवा क्षेत्राची वाढ मजबूत
एआयने मानवी कामाची जागा अचानक घेतलेली नाही, तर तो माणसाच्या कामात नकळत मिसळून त्याची कार्यक्षमता वाढवत आहे. वेळेची बचत, चुका कमी करणे आणि कामाचा ताण हलका करणे—ही एआयची सर्वात मोठी ताकद ठरत आहे. त्यामुळेच सामान्य वापरकर्त्यांपासून ते मोठ्या कॉर्पोरेट कंपन्यांपर्यंत एआयचा स्वीकार वेगाने वाढताना दिसत आहे.
एआय हा केवळ तंत्रज्ञानाचा भाग न राहता अनेकांचा तो प्रभावी ‘डिजिटल सहाय्यक’ बनला आहे. दैनंदिन नियोजन, कल्पनांची निर्मिती, अडचणींवर उपाय शोधणे आणि एकूणच उत्पादकता वाढवणे—या सर्व बाबींमध्ये एआय मोलाची भूमिका बजावत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, एआय माणसाची जागा घेण्यासाठी नसून त्याच्या क्षमतांना अधिक बळ देण्यासाठी आहे. योग्य नियमन, जबाबदारी आणि समजूतदार वापर केल्यास एआय मानवी जीवन अधिक सुलभ, प्रभावी आणि प्रगत बनवू शकतो. शांतपणे सुरू झालेला एआयचा हा प्रवास पुढील काळात मानवी जीवनशैलीत मोठा आणि दूरगामी बदल घडवून आणणारा ठरणार आहे.