आजच्या धकाधकीच्या जीवनशैलीत तणाव, चिंता आणि एंग्झायटी सामान्य समस्या बनल्या आहेत. अशा परिस्थितीत मानसिक आरोग्याची काळजी घेणे अत्यंत गरजेचे आहे. यासाठी एक सोपे आणि प्रभावी साधन म्हणजे पुस्तक वाचन. याला बिब्लियोथेरेपी म्हणतात, म्हणजेच पुस्तकांच्या माध्यमातून मनाचा उपचार. पुस्तके दिल-दिमागाची खरी साथी बनून भावनांचा समज, तणाव कमी करणे आणि आत्मविश्वास वाढवण्यास मदत करतात. ही औषधांपेक्षा भिन्न, नैसर्गिक आणि सोपी पद्धत आहे, जी घरबसल्या अमलात आणता येऊ शकते.
अमेरिकन नॅशनल लायब्ररी ऑफ मेडिसिनच्या मते, बिब्लियोथेरेपीमध्ये मानसिक आरोग्य सुधारण्यासाठी विविध प्रकारच्या साहित्याचा वापर केला जातो. यामध्ये सेल्फ-हेल्प वर्कबुक, पॅम्फलेट, कादंबऱ्या, कथा आणि ऑडिओबुक्स यांचा समावेश होतो. सोप्या शब्दांत सांगायचे तर बिब्लियोथेरेपी ही वाचनाची थेरपी आहे, जिथे निवडक पुस्तके किंवा साहित्य व्यक्तीला आपल्या समस्या हाताळण्यात मदत करते. ही औषधांशिवाय नैसर्गिक आणि औषधविरहित पद्धत आहे, जी चिंता, तणाव आणि इतर मानसिक अडचणी कमी करण्यात प्रभावी ठरते.
हेही वाचा..
बोरीवलीत वृद्धाची दिवसाढवळ्या लूट
एक्सएआयने एनव्हिडिया सहकार्याने २० अब्ज डॉलर्सचीचे फंडिंग उभारले
मुख्य उद्देश ऊर्जा सुरक्षा, गुंतवणूक वाढवण्यावर केंद्रित
अनेक संशोधनांनी सिद्ध केले आहे की पुस्तक वाचन मानसिक आरोग्यासाठी अत्यंत फायदेशीर आहे. विशेषत: सर्जरी किंवा ऑपरेशनपूर्वी रुग्णांमध्ये चिंता पातळी खूप वाढलेली असते, जी मध्यम किंवा गंभीर स्वरूप घेऊ शकते. अशा परिस्थितीत बिब्लियोथेरेपी वापरल्यास ही चिंता मोठ्या प्रमाणात कमी करता येते. शोधांनुसार, ऑपरेशनपूर्वी बिब्लियोथेरेपी दिल्याने रुग्णाची घबराट कमी होते, ज्यामुळे सर्जरीनंतरच्या जटिलता देखील कमी होतात. नर्स आणि आरोग्यकर्मी या पद्धतीला सहज स्वीकारून रुग्णांना मदत करू शकतात. रुग्णाच्या समज आणि गरजेनुसार विविध प्रकारची पुस्तके निवडली जातात. ही पद्धत फक्त ऑपरेशनपूर्वीच नाही, तर रोजच्या जीवनात चिंता, डिप्रेशन किंवा तणावाशी झुंज देणाऱ्या लोकांसाठीही उपयोगी आहे.
बिब्लियोथेरेपीची खासियत म्हणजे ती स्वस्त, सोपी आणि घरबसल्या करता येण्याजोगी आहे. पुस्तके वाचून व्यक्ती स्वतःला समजतो, इतरांच्या कथांशी जोडतो आणि उपाय शोधतो. यामुळे आत्मविश्वास वाढतो आणि मन शांत राहते. तज्ज्ञांच्या मते, आजच्या काळात जेव्हा मानसिक आरोग्याच्या समस्या वाढत आहेत, तेव्हा बिब्लियोथेरेपी एक सुलभ आणि प्रभावी पर्याय आहे. नियमितपणे आपल्या आवडीची पुस्तके वाचल्यास मन बळकट होते, भावनिक संतुलन राखले जाते आणि व्यक्ती सृजनशील व सकारात्मक बनते.