जागतिक आर्थिक घडामोडींचा थेट परिणाम आता भारतीय सराफा बाजारावर स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. गेल्या काही दिवसांपासून सुरू असलेली सोन्या-चांदीच्या दरातील घसरण शुक्रवारी, २६ जून रोजीही कायम राहिली. सुरक्षित गुंतवणुकीचे प्रमुख साधन मानल्या जाणाऱ्या सोन्याच्या किंमतीत मोठी घसरण झाल्याने गुंतवणूकदारांची चिंता वाढली असली, तरी लग्नसराई, सणासुदीची खरेदी आणि दीर्घकालीन गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठी ही मोठी सुवर्णसंधी ठरत आहे. अमेरिकेतील आर्थिक धोरणे, मजबूत होत असलेला डॉलर, व्याजदरांबाबतचा अनिश्चिततेचा माहोल आणि जागतिक बाजारातील नफावसुली यामुळे मौल्यवान धातूंवर विक्रीचा दबाव कायम आहे.
आज २४ कॅरेट सोन्याचा दर प्रति १० ग्रॅम ९४० रुपयांनी घसरून १,४०,१३० रुपयांवर आला आहे. काल हा दर १,४१,०७० रुपये होता. म्हणजेच केवळ एका दिवसात जवळपास ०.६७ टक्क्यांची घसरण झाली आहे. त्याचप्रमाणे २२ कॅरेट सोन्याचा दर ८६० रुपयांनी कमी होऊन १,२८,३६० रुपये प्रति १० ग्रॅम झाला आहे. बाजारातील ही घसरण केवळ एका दिवसापुरती मर्यादित नसून मागील काही सत्रांपासून सोन्याचे भाव सातत्याने दबावाखाली आहेत.
हे ही वाचा:
ऑपरेशन सिंदूरमधील सहा हुतात्म्यांची नावे प्रथमच जाहीर
राम मंदिर देणगी गैरव्यवहार प्रकरणानंतर चंपत राय यांचा राजीनामा
आत्महत्या केलेल्या तरुणीच्या बॅगमध्ये सापडला आयफोन आणि बिंग फुटले
सनातन मूल्यांचा गैरफायदा घेणाऱ्यांना, श्रद्धेचा खेळ खेळणाऱ्यांना क्षमा नाही!
चांदीतही मोठी घसरण कायम आहे. काल प्रति किलो तब्बल १०,००० रुपयांची घसरण झाल्यानंतर आज आणखी १०० रुपयांनी दर खाली आले असून चांदीचा भाव २,३४,९०० रुपये प्रति किलो इतका झाला आहे. औद्योगिक वापर, जागतिक मागणी आणि डॉलरच्या मजबुतीचा परिणाम चांदीच्या बाजारावरही स्पष्टपणे दिसून येत आहे.
दरम्यान, आंतरराष्ट्रीय बाजारात स्पॉट गोल्डचा दर ५,३०० डॉलर प्रति औंसच्या खाली घसरला आहे, तर अमेरिकन डॉलर निर्देशांक १३ महिन्यांच्या उच्चांकावर पोहोचला आहे. डॉलर मजबूत झाला की सोन्याची मागणी कमी होते, कारण इतर चलनधारकांसाठी सोने अधिक महाग होते. याच कारणामुळे जागतिक गुंतवणूकदारांनी सोन्यातील नफा वसूल करण्यास सुरुवात केली असून त्याचा परिणाम भारतीय बाजारावरही झाला आहे.
याशिवाय अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक फेडरल रिझर्व्ह व्याजदर कपातीबाबत अजूनही सावध भूमिका घेत आहे. व्याजदर जास्त राहिल्यास बाँडवरील परतावा वाढतो आणि अशा वेळी व्याज न देणाऱ्या सोन्याची आकर्षकता कमी होते. परिणामी मोठ्या संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी सोन्यातील गुंतवणूक काही प्रमाणात कमी केली असून त्यामुळे जागतिक बाजारात विक्रीचा दबाव वाढला आहे.
मात्र दीर्घकालीन चित्र वेगळे असल्याचे अनेक आंतरराष्ट्रीय विश्लेषकांचे मत आहे. जागतिक गुंतवणूक संस्था यूबीएसच्या अंदाजानुसार, जानेवारी २०२६ मध्ये झालेल्या विक्रमी उच्चांकापासून सोने जवळपास २८ टक्क्यांनी घसरले असले, तरी वर्षअखेरीस आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याचा दर ५,५०० डॉलर प्रति औंस या पातळीपर्यंत पोहोचू शकतो. भू-राजकीय तणाव, मध्यवर्ती बँकांकडून सुरू असलेली सोन्याची खरेदी आणि जागतिक आर्थिक अनिश्चितता पुन्हा एकदा सोन्याला आधार देऊ शकते, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे.
भारतातील प्रमुख शहरांमध्येही आजच्या घसरणीचा परिणाम दिसून आला. मुंबई, पुणे, नाशिक, नागपूर, औरंगाबाद, दिल्ली, चेन्नई, बेंगळुरू, हैदराबाद आणि कोलकाता यांसारख्या शहरांमध्ये सराफा बाजारात सोन्याच्या दरात घट नोंदवली गेली. त्यामुळे दागिन्यांच्या खरेदीसाठी ग्राहकांची चौकशी वाढल्याचे सराफा व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, सध्या सोन्यात अल्पकालीन अस्थिरता कायम राहू शकते. पुढील काही आठवड्यांत अमेरिकेतील महागाईची आकडेवारी, रोजगार अहवाल, फेडरल रिझर्व्हचे व्याजदर धोरण, डॉलर निर्देशांक, कच्च्या तेलाचे दर आणि जागतिक भू-राजकीय परिस्थिती यावर सोन्याच्या किंमतींची दिशा ठरणार आहे. जर डॉलर आणखी मजबूत झाला, तर सोन्यावर दबाव कायम राहू शकतो; मात्र व्याजदर कपातीचे संकेत मिळाल्यास सोन्यात पुन्हा वेगाने तेजी परतू शकते.
एकूणच, २४ कॅरेट सोने १,४०,१३० रुपये, २२ कॅरेट सोने १,२८,३६० रुपये, चांदी २,३४,९०० रुपये प्रति किलो, २४ कॅरेट सोन्यात ९४० रुपयांची घट, २२ कॅरेटमध्ये ८६० रुपयांची घसरण, चांदीत सलग १०,१०० रुपयांची घसरण, जानेवारीच्या उच्चांकापासून २८ टक्क्यांची घसरण आणि वर्षअखेरीस ५,५०० डॉलर प्रति औंसचा संभाव्य अंदाज या सर्व आकड्यांमुळे सध्याचा सराफा बाजार एका महत्त्वाच्या टप्प्यावर उभा आहे. अल्पकालीन गुंतवणूकदारांसाठी हा काळ सावधगिरीचा असला, तरी दीर्घकालीन गुंतवणूकदार आणि दागिने खरेदी करणाऱ्यांसाठी सध्याची घसरण भविष्यातील मोठ्या परताव्याची संधी ठरू शकते.