भारताच्या खाद्यतेल आयातीत जून २०२६ मध्ये मोठी घसरण नोंदवली गेली आहे. सॉल्व्हेंट एक्स्ट्रॅक्टर्स असोसिएशन ऑफ इंडिया (SEA)च्या आकडेवारीनुसार, जून महिन्यात देशाची एकूण वनस्पती तेल (Vegetable Oil) आयात वार्षिक आधारावर २९ टक्क्यांनी घटून ११.४७ लाख टनांवर आली. मागील वर्षी याच महिन्यात ही आयात १६.१६ लाख टन होती. विशेष म्हणजे, चालू तेल वर्षातील (नोव्हेंबर ते ऑक्टोबर) ही सर्वात कमी मासिक आयात ठरली.
या घसरणीमागे प्रमुख कारण म्हणजे पाम तेलाच्या किमतीतील वाढ आणि त्याचा कमी झालेला दरातील फायदा. इंडोनेशिया आणि मलेशियातून आयात होणाऱ्या पाम तेलाचा दर सोयाबीन आणि सूर्यफूल तेलाच्या तुलनेत पूर्वीइतका स्वस्त राहिला नाही. त्यामुळे भारतीय आयातदारांनी पाम तेलाच्या खरेदीत मोठी कपात केली. जूनमध्ये पाम तेलाची आयात महिन्याभरात सुमारे १०.५ टक्क्यांनी कमी झाली, तर सोयाबीन तेलाच्या आयातीतही सुमारे २३ टक्क्यांची घट झाली.
हे ही वाचा:
चीनच्या अर्थव्यवस्थेला मोठा धक्का! जीडीपी वाढ ४.३% वर घसरली
‘अतिथी देवो भव’! महिला पोलिसांच्या मदतीने विदेशी पर्यटक भारावली
होर्मुझ सामुद्रधुनीत भारतीय खलाशांच्या नियुक्तीवर तात्पुरती बंदी
अमेरिकेचे इराणवर सलग पाचव्या दिवशी हवाई हल्ले
जागतिक बाजारात प्रमुख खाद्यतेलांच्या किमती वर्षभरात सुमारे १८ ते २० टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. यामागे जैवइंधन (Biofuel) निर्मितीसाठी वनस्पती तेलांचा वाढता वापर हे महत्त्वाचे कारण मानले जात आहे. त्यातच भारतीय रुपयाचे डॉलरच्या तुलनेत सुमारे ११ टक्क्यांनी झालेले अवमूल्यनही आयात खर्च वाढवणारे ठरले. परिणामी, आयातदारांनी खरेदी कमी केली आणि त्याचा थेट परिणाम जूनमधील आयातीवर दिसून आला.
भारत हा जगातील सर्वात मोठा खाद्यतेल आयातदार देश असून, देशांतर्गत गरज भागवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर इंडोनेशिया आणि मलेशियातून पाम तेल, तर अर्जेंटिना, ब्राझील, रशिया आणि युक्रेनमधून सोयाबीन व सूर्यफूल तेल आयात करतो. त्यामुळे जागतिक किमतीतील चढ-उतारांचा भारताच्या खाद्यतेल बाजारावर आणि किरकोळ दरांवर थेट परिणाम होत असतो.
तज्ज्ञांच्या मते, सध्या आयात कमी झाली असली तरी आगामी महिन्यांत जागतिक किमती कमी झाल्यास किंवा पाम तेल पुन्हा स्वस्त झाल्यास आयात वाढण्याची शक्यता आहे. मात्र, जागतिक जैवइंधन धोरणे, चलनातील चढ-उतार आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारातील पुरवठा यावर भारताच्या खाद्यतेल बाजाराची पुढील दिशा मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहणार आहे.