अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणविरोधात दिलेल्या कडक इशाऱ्यांमुळे आणि होर्मुझ सामुद्रधुनी परिसरातील वाढत्या तणावामुळे जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी उसळी पाहायला मिळाली आहे. ८ एप्रिल २०२६ रोजी आंतरराष्ट्रीय बाजारात ब्रेंट क्रूड सुमारे ११० डॉलर प्रति बॅरलवर पोहोचले, तर अमेरिकन WTI (West Texas Intermediate) तेल ११३ डॉलरच्या पुढे गेले. या वाढीमागील प्रमुख कारण म्हणजे मध्यपूर्वेतील वाढलेले भू-राजकीय तणाव. ट्रम्प यांनी इराणला होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्याचा अल्टिमेटम दिला आहे. ही सामुद्रधुनी जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते, कारण जगातील सुमारे २० टक्के तेल वाहतूक याच मार्गाने केली जाते. त्यामुळे या मार्गात कोणताही अडथळा निर्माण झाल्यास जागतिक पुरवठ्यावर तात्काळ परिणाम होतो आणि किमती वाढतात.
हे ही वाचा:
PF काढण्याची प्रक्रिया २० दिवसांवरून थेट ३ दिवसांवर
पश्चिम बंगालमध्ये ९१ लाखांहून अधिक मतदारांची नावे यादीतून वगळली
पवन खेडांच्या घरी धडकले आसाम पोलिस
संवेदनशील लष्करी मोहिमेची माहिती उघड करणाऱ्या पत्रकारांवर ट्रम्प संतापले
सध्या बाजारातील गुंतवणूकदार सावध भूमिकेत आहेत. इराणकडून संभाव्य प्रत्युत्तर आणि अमेरिकेच्या पुढील कारवाईची शक्यता लक्षात घेता तेल पुरवठ्यात खंड पडण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळेच बाजारात ‘रिस्क प्रीमियम’ वाढला असून भविष्यातील धोका गृहित धरून दर वाढले आहेत.
दरम्यान, इराणने होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील नियंत्रण कायम ठेवण्याचा स्पष्ट संकेत दिला आहे, ज्यामुळे परिस्थिती आणखी गंभीर होण्याची शक्यता आहे. या तणावाचा परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही दिसून येत आहे. तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे महागाई वाढण्याचा धोका निर्माण झाला आहे, तर शेअर बाजारातही अस्थिरता वाढली आहे.
विशेषतः भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांसाठी ही परिस्थिती अधिक चिंताजनक ठरू शकते. कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्यास पेट्रोल-डिझेलचे दर वाढण्याची शक्यता असते, ज्याचा थेट परिणाम सर्वसामान्यांच्या खर्चावर होतो. याशिवाय वाहतूक, उत्पादन आणि सेवा क्षेत्रातही खर्च वाढून महागाईचा दबाव निर्माण होऊ शकतो.
एकूणच, सध्याची परिस्थिती पूर्णपणे भू-राजकीय घडामोडींवर अवलंबून आहे. जर अमेरिका-इराण तणाव कमी झाला आणि होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा सुरळीत सुरू झाली, तर तेलाच्या किमती स्थिर होऊ शकतात. अन्यथा, संघर्ष अधिक तीव्र झाल्यास किमतींमध्ये आणखी वाढ होण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.