भारतीय रुपयाने २७ मार्च २०२६ रोजी मोठी घसरण नोंदवत अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत ९४ चा टप्पा ओलांडला आणि ऐतिहासिक नीचांकी पातळी गाठली. चलन बाजारातील सुरुवातीच्या व्यवहारात रुपया सुमारे ९४.१५ ते ९४.२४ दरम्यान घसरला, जो आतापर्यंतचा सर्वात कमजोर स्तर मानला जात आहे. मागील काही दिवसांपासून रुपयावर दबाव वाढत होता आणि बुधवारीच तो ९४ च्या पुढे गेला होता. मात्र शुक्रवारी ही घसरण अधिक तीव्र झाली.
हे ही वाचा:
बरेलीत गांधींच्या पुतळ्याची विटंबना, ‘गांधी’ मात्र गप्प !
बरेलीत गांधींच्या पुतळ्याची विटंबना, ‘गांधी’ मात्र गप्प !
हरदीप पुरींनी केले स्पष्ट, लॉकडाऊनच्या बातम्या अफवा
अयोध्येत रामनवमी निमित्त शरयू घाटावर हजारो भक्तांनी घेतली पवित्र डुबकी
या घसरणीमागे प्रमुख कारण म्हणजे पश्चिम आशियातील वाढता तणाव आणि इराणशी संबंधित युद्धसदृश परिस्थिती. या संघर्षामुळे जागतिक बाजारात अनिश्चितता निर्माण झाली असून गुंतवणूकदार सुरक्षित गुंतवणुकीसाठी अमेरिकन डॉलरकडे वळत आहेत. त्यामुळे डॉलर मजबूत होत असून उदयोन्मुख देशांच्या चलनांवर दबाव वाढत आहे. भारतीय रुपयाही त्याला अपवाद ठरलेला नाही.
याचबरोबर कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली मोठी वाढ ही देखील रुपयाच्या घसरणीचे महत्त्वाचे कारण आहे. भारत मोठ्या प्रमाणात तेल आयात करतो, त्यामुळे तेल महाग झाल्यास आयातीसाठी अधिक डॉलरची गरज भासते. परिणामी डॉलरची मागणी वाढते आणि रुपयाची किंमत कमी होते. सध्याच्या परिस्थितीत तेलाच्या किमतीत वाढ कायम राहिल्यास रुपयावर आणखी दबाव येण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
परकीय संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FII) भारतीय बाजारातून गुंतवणूक काढून घेण्यास सुरुवात केल्यानेही परिस्थिती अधिक गंभीर झाली आहे. शेअर बाजारात मोठी घसरण पाहायला मिळाली असून सेन्सेक्स आणि निफ्टी दोन्ही निर्देशांक खाली आले आहेत. गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वास डळमळीत झाल्याने भांडवली बाजारावर परिणाम झाला आहे.
फेब्रुवारीच्या अखेरीपासून सुरू झालेल्या या जागतिक तणावानंतर रुपया सुमारे ३.५ टक्क्यांनी घसरला आहे. काही तज्ज्ञांच्या मते, जर परिस्थिती अशीच राहिली तर रुपया पुढील काळात ९८ प्रति डॉलरपर्यंत घसरू शकतो. ही स्थिती भारताच्या आयात खर्चावर आणि महागाईवर मोठा परिणाम करू शकते.
दरम्यान, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. चलन स्थैर्य राखण्यासाठी आणि महागाई नियंत्रणात ठेवण्यासाठी आरबीआयकडून आवश्यक त्या उपाययोजना केल्या जाऊ शकतात. व्याजदर वाढवण्याचा पर्यायही विचाराधीन असू शकतो, असे संकेत तज्ज्ञांनी दिले आहेत.
एकूणच, जागतिक राजकीय तणाव, कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती, डॉलरची मजबुती आणि परकीय गुंतवणुकीतील घट या सर्व घटकांचा एकत्रित परिणाम म्हणून भारतीय रुपया ऐतिहासिक नीचांकी स्तरावर पोहोचला आहे. येत्या काळात जागतिक परिस्थिती कशी बदलते यावरच रुपयाचा पुढील प्रवास अवलंबून असणार आहे.