नाशिकमधील कॉर्पोरेट जिहादच्या निमित्ताने मुंबई नाका पोलिस स्टेशनमध्ये नोंदवलेल्या एफआयआरच्या मालिकेने नाशिकमधील TCS-संचालित बीपीओ सेंटर येथे धर्मांतरण, लैंगिक छळ आणि कार्यस्थळी गैरवर्तनाचा एक अत्यंत चिंताजनक नमुना उघड केला आहे. एफआयआर क्रमांक ०१६३, ०१६५ आणि ०१६७मध्ये महिला कर्मचाऱ्यांना कशापद्धतीने दीर्घ काळ अपमान, छळ आणि धमकीला सामोरे जावे लागल्याचा दावा करण्यात आला आहे. या एफआयआरमधून या संपूर्ण घटनेचे भयंकर वास्तव समोर आले आहे.
एफआयआर क्रमांक ०१६३ नुसार, तक्रारदाराने अनेक वेळा घडलेल्या घटनांचे वर्णन केले आहे, ज्यात एका वरिष्ठ सहकाऱ्याने तिच्या शरीरावर आणि वैयक्तिक आयुष्यावर इतरांसमोर अयोग्य टिप्पणी केल्या, ज्यामुळे लाजिरवाणे आणि त्रासदायक वातावरण निर्माण झाले. तक्रारीनुसार, ही टिप्पणी एकदाच करण्यात आली नव्हती तर तिच्या विरोधानंतरही सतत होत होती. संबंधित कर्मचाऱ्याने असेही सांगितले की, या वर्तनामुळे तिच्या मानसिक आरोग्यावर आणि व्यावसायिक आत्मविश्वासावर परिणाम झाला, कारण तिला सामायिक कार्यस्थळी अशा टिप्पणी सहन कराव्या लागत होत्या.
एफआयआर क्रमांक ०१६५ मध्ये आरोपांना आणखी एक पैलू जोडला आहे. यात एका महिला कर्मचाऱ्याने सांगितले की, तिला सहकाऱ्यांकडून अश्लील आणि लैंगिक सूचक टिप्पणींचा सामना करावा लागला. तक्रारदाराने म्हटले की तिच्या वैयक्तिक नातेसंबंधांबद्दल प्रश्न आणि तिच्या व्यक्तिमत्त्वाबद्दल सूचक टिप्पणी कार्यालयीन वातावरणात नियमितपणे केल्या जात होत्या.
याहून अधिक गंभीर म्हणजे, तिने सांगितले की छळ केवळ वैयक्तिक टिप्पणींपर्यंत मर्यादित नव्हता, तर धार्मिक अपमानापर्यंतही पोहोचला. एका सहकाऱ्याने हिंदू देवतांबद्दल, जसे की भगवान गणेश आणि भगवान कृष्ण, अपमानास्पद आणि आक्षेपार्ह टिप्पणी केल्या. “कृष्णाने १६,००० स्त्रियांशी विवाह केला होता. तो स्त्रीलंपट होता,” असे आरोपींपैकी एक, तौसिफ अत्तर, यांनी पीडितेला सांगितल्याचे नमूद आहे.
पीडितेच्या म्हणण्यानुसार, तिच्या हिंदू श्रद्धांचा सतत उपहास करण्यात आला, आणि मुस्लिम आरोपीने भगवान शिव यांच्या अस्तित्वाची खिल्ली उडवली तसेच गणपतीचे पिता कोण असे प्रश्न उपस्थित केले. “पार्वती आंघोळीस गेल्यावर शिव थांबू शकत नव्हते का? तुम्हाला कसे माहीत की गणेश त्यांचा मुलगा होता?” असे आरोपीने म्हटल्याचे तिने सांगितले.
हे ही वाचा:
अमेरिकेने बंदी घातलेल्या चीनी टँकरने होर्मुझ सामुद्रधुनी ओलांडली
माझगाव डॉककडून कोलंबो डॉकयार्ड ताब्यात
भारताने क्वांटम तटबंदी मजबूत केली…
भारतात तेजस फायटर जेट इंजिन दुरुस्ती केंद्र उभारणार
तिच्या निवेदनानुसार, अशा टिप्पणींमुळे तिच्या धार्मिक भावना दुखावल्या गेल्या आणि आधीच तणावपूर्ण असलेल्या कार्यस्थळी वातावरण आणखी शत्रुत्वपूर्ण झाले.
एफआयआर क्रमांक ०१६७ मध्ये आणखी एका तक्रारदाराने एका आरोपीचे नाव घेतले असून दीर्घकाळ चाललेल्या छळाचे वर्णन केले आहे. या एफआयआरमध्येही इतर तक्रारींप्रमाणेच गैरवर्तन, धमकी आणि योग्य कारवाईचा अभाव यामुळे आरोपींचे धाडस वाढल्याचे नमूद केले आहे. पोलिस नोंदींनुसार, या घटना एकाच कार्यालय परिसरात घडल्या, ज्यामुळे अनेक कर्मचाऱ्यांना अशाच प्रकारचा अनुभव आला असण्याची शक्यता व्यक्त होते.
एकत्रितपणे पाहता, या एफआयआर केवळ वेगळ्या घटना नसून कार्यालयातील समस्येकडे निर्देश करतात. लैंगिक स्वरूपाच्या टिप्पणींपासून ते धार्मिक भावनांवर आघात करणाऱ्या वक्तव्यांपर्यंतच्या वारंवार येणाऱ्या आरोपांमुळे असे दिसते की कार्यालयाकडून अयोग्य वर्तनावर नियंत्रण ठेवले गेले नाही.
पोलिसांनी भारतीय न्याय संहितेच्या विविध कलमांखाली गुन्हे नोंदवले आहेत, ज्यात लैंगिक छळ, शीलाचा अपमान आणि गुन्हेगारी धमकी यासंबंधित तरतुदींचा समावेश आहे. तपासकर्ते सध्या हे पाहत आहेत की तक्रारींची अंतर्गत पातळीवर नोंद झाली होती का आणि कंपनीच्या तक्रार निवारण यंत्रणांनी योग्य कारवाई केली होती का.
या प्रकरणामुळे मोठ्या कॉर्पोरेट संस्थांमधील, विशेषतः उच्च दबाव असलेल्या BPO वातावरणात, कार्यस्थळी सुरक्षा आणि जबाबदारीबद्दल व्यापक चिंता निर्माण झाली आहे, जिथे कर्मचारी अनेकदा जवळून आणि दीर्घकाळ एकत्र काम करतात.
या तक्रारी अशा-
एफआयआर क्रमांक ०१६५मध्ये एका मुलीने तक्रारीत म्हटले आहे की, कॉन्ट्रॅक्ट ट्रेनिंगदरम्यान रझा मेमन याने माझे नाव आणि पत्ता विचारला. त्यानंतर त्याने मला एक कोडे दिले आणि त्याचे उत्तर वैयक्तिक मेसेज करण्यास सांगितले. त्या मेसेजबद्दल कुणालाही सांगायचे नाही, असेही रझा सांगत असे. ऑफिसमध्ये नवी असल्यामुळे सदर तरुणीने गप्प राहायचे ठरवले.
नोव्हेंबर २०२५ मध्ये माझे लग्न झाले. त्यावेळी जेवणानंतर मी ऑफिसमध्ये कधी कधी डुलकी घेतली असता रझा माझ्या लग्नाचा संदर्भ घेवून, “शादी के बाद रात में सोना पड़ता है, रात में इतना क्या करती हैं।” असे बोलून विचित्र पाहत हसायचा. त्यानंतर फेब्रुवारी २०२६ मध्ये मला माझ्या पती सोबत गोवा येथ फिरण्यासाठी जायचे असल्याने मी सुटटी घेण्यासाठी रझा मेमन यांच्याकडे गेले असता, “तुमको हनीमून के लिये जाना है क्या? तुम शराब पिती हो क्या?” असे माझ्याकडे वरखाली नजर फिरवत हसत बोलला. मी त्यास टाळण्याचा प्रयत्न केला असता, रझा म्हणत असे की, ठंडी जगह पे घुमने जावो, यही जगह अच्छी होती है?” असे बोलला.
रझा मेमनला मी टाळत असल्या कारणाने रझा मेमन याने सूड घेण्याच्या उद्देशाने कृष्मा माने हे रजेवर असताना माझ्यावर कामाचा अतितणाव येईल अशा पध्दतीने मला त्याचे सहकारी दाजिश आणि तौसिफ यांना सांगून त्रास दिला.
दुसऱ्या एका तक्रारीत ०१६७ मध्ये मुलगी म्हणते की, डिसेंबर २०२४ मध्ये मी ऑफिसमध्ये असताना शफी शेख हा विनाकारण माझ्या शेजारी खुर्ची घेवून बसला आणि माझ्या कामात मदत करण्याच्या बहाण्याने त्याने जाणीवपूर्वक माझ्या पायावर त्याच्या पायाने घासण्याचा प्रयत्न केला. तसेच माझे जवळील किपॅड वापरण्याचा बहाणा करुन हाताने माझे दंड आणि छातीस स्पर्श केला. त्याचा उददेश मला समजून आल्याने मी लगेच माझी खुर्ची बाजूला केली असता शफी हा मला हसत हसत निघून गेला.
फेब्रुवारी २०२६ मध्ये मी आमच्या ऑफिसमध्ये असताना तौसिफ आत्तार हा आमच्या जवळ आला आणि बोलला की, त्याने सुध्दा रामायण, महाभारत वाचले आहे. कृष्णाने १६ हजार बायकांशी लग्न केले यावरुन कृष्ण हा स्त्रीलंपट होता. तुमच्यामध्ये गणेश हा पार्वतीचा मुलगा असल्याचे शंकर भगवान यांना माहिती नाही का ? देवी पार्वती आंघोळ करीत असताना भगवान शंकर यांना घरात जाण्याची कसली घाई होती ? आणि त्यांनी पार्वतीचा मुलगा गणेश याचे डोके उडवले होते यावरुन शंकर भगवान यांना गणेश हा त्यांचा मुलगा असल्याचे माहिती नाही. मग देवी पार्वतीला मुलगा झाला कसा? असे आक्षेपार्ह बोलून देवी पार्वती यांच्या चारित्र्याबाबत आक्षेपार्ह भाष्य करुन माझ्या तसेच हिंदु धर्माच्या धार्मिक भावना दुखावल्या.
तरी सप्टेंबर २०२४ ते फेब्रुवारी २०२६ या दरम्यान टि. सी. एस. कंपनी, अशोका मार्ग, नाशिक येथे आमच्या ऑफिस मधील आसिफ अन्सारी, शफि शेख यांनी मी ऑफिसमध्ये असताना माझ्या शरिरावरुन मला अश्निल कमेंट केल्या तसेच जाणीवपूर्वक माझ्या पायाला आणि छातीला स्पर्श करुन माझ्या मनास्स लज्जा उत्पन्न होईल असे वर्तन केले. तसेच तौसिफ अत्तार याने हिंदू देवतांबददल आक्षेपार्ह बोलून माझ्या धार्मिक भावना दुखावल्या. म्हणून माझी आसिफ अन्सारी, शफि शेख व तौसिफ अत्तार यांच्या विरोधात कायदेशीर तक्रार आहे.
माझा जबाब मराठीत संगणकावर टंकलिखीत करण्यात आलेला असून तो मी वाचून पाहिला असता तो मी सांगितल्या प्रमाणे बरोबर आहे.