हिंदू धर्मात स्नानाला फार मोठं धार्मिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व आहे. विशेषतः गंगा, यमुना आणि इतर पवित्र नद्यांमध्ये केलेलं स्नान पापांचा नाश करतं आणि पुण्य देतं, अशी श्रद्धा आहे. दरवर्षी मकर संक्रांतीपासून कार्तिक पौर्णिमेपर्यंत काही खास स्नान पर्व येतात, ज्यासाठी कोट्यवधी भाविक वाट पाहत असतात.
मान्यता अशी आहे की या दिवशी केलं जाणारं स्नान जीवनात सुख, शांती आणि सकारात्मक ऊर्जा घेऊन येतं.
🪔 १) मकर संक्रांती
या पवित्र स्नानाची सुरुवात मकर संक्रांतीपासून होते. सन २०२६ मध्ये मकर संक्रांती १४ आणि १५ जानेवारी रोजी साजरी केली जात आहे. या दिवशी सूर्य मकर राशीत प्रवेश करतो आणि उत्तरायण सुरू होतं.
या काळात वातावरणात सकारात्मक ऊर्जा वाढते, असं मानलं जातं. मकर संक्रांतीच्या दिवशी पवित्र नदीत स्नान केल्याने तन-मन शुद्ध होतं आणि जीवनात सुख-समृद्धी येते. या दिवशी दान-पुण्यालाही विशेष महत्त्व आहे.
🌊 २) मौनी अमावस्या
यानंतर येते मौनी अमावस्या, जी १८ जानेवारी रोजी आहे. माघ महिन्यातील अमावस्येला मौनी अमावस्या म्हणतात. मान्यतेनुसार या दिवशी गंगेचं पाणी अमृतासारखं होतं.
भाविक या दिवशी मौन पाळून गंगा स्नान करतात. असं म्हटलं जातं की मौनी अमावस्येचं स्नान केल्याने पापांपासून मुक्ती मिळते आणि मोक्षप्राप्तीचा मार्ग मोकळा होतो.
🌕 ३) माघ पौर्णिमा
तिसरं महत्त्वाचं स्नान पर्व म्हणजे माघ पौर्णिमा, जी १ फेब्रुवारी रोजी साजरी होणार आहे. माघ पौर्णिमेचं स्नान अत्यंत पुण्यदायी मानलं जातं.
या दिवशी स्नानासोबतच तीळ, अन्न, वस्त्र, तूप आणि कंबळाचं दान केल्यास पुण्य अनेक पटींनी वाढतं, अशी श्रद्धा आहे.
🌺 ४) गंगा दशहरा
यानंतर येतो गंगा दशहरा, जो २५ मे रोजी साजरा केला जाणार आहे. हा दिवस आई गंगेच्या स्वर्गातून पृथ्वीवर अवतरणाच्या स्मरणार्थ साजरा केला जातो.
मान्यतेनुसार गंगा दशहराच्या दिवशी गंगा स्नान केल्याने दहा प्रकारच्या पापांपासून मुक्ती मिळते. या दिवशी पूजा, दान आणि गंगा आरतीला विशेष महत्त्व असतं.
🕯️ ५) कार्तिक पौर्णिमा
वर्षातील शेवटचं आणि अत्यंत महत्त्वाचं स्नान पर्व म्हणजे कार्तिक पौर्णिमा, जी २४ नोव्हेंबर रोजी येते. या दिवशी पवित्र नद्या आणि सरोवरांत स्नान केल्याने आत्मिक शुद्धी होते.
कार्तिक पौर्णिमेला देव दीपावली असंही म्हटलं जातं. या दिवशी दीपदान करणं फार शुभ मानलं जातं.
एकूणच, मकर संक्रांतीपासून कार्तिक पौर्णिमेपर्यंत येणारी ही पाच पवित्र स्नान पर्व हिंदू धर्मात श्रद्धा, भक्ती आणि आत्मशुद्धीचं प्रतीक मानली जातात.