उत्तर प्रदेशातील बुलंदशहरमध्ये मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या संकल्पनेनुसार गोसंरक्षण, सेंद्रिय शेती आणि महिला सक्षमीकरणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी शेतकरी उत्पादक संघटनांच्या माध्यमातून १० रुपये प्रतिलिटर दराने गोमूत्र खरेदीचा पथदर्शी प्रकल्प सुरू करण्यात आला आहे. हा उपक्रम लवकरच राज्यातील इतर भागांमध्येही राबवला जाणार आहे.
बुलंदशहरच्या स्याना तहसीलमधील नरसैना गावात डॉ. प्रवीण यांच्या नेतृत्वाखाली शेतकरी उत्पादक संघटनेने ही पहल सुरू केली आहे. या अंतर्गत आसपासच्या १५ गावांना जोडण्यात आले असून, गोमूत्र संकलन केंद्रे आणि स्थानिक केंद्रे उभारण्यात आली आहेत.
हे ही वाचा:
नंबर वनशी भिडणार, आयुष स्वतःची वाट घडवणार!
यष्टीमागचे शिकारी; यांच्यापुढे चुकीला माफी नाही!
भारतीय उच्चायुक्तांनी घेतली बांगलादेशचे पंतप्रधान तारिक रहमान यांची भेट
लाल समुद्र ते हिंदी महासागर; भारतीय नौदलाने तेल टँकर्सना दिले ‘सुरक्षा कवच’!
या व्यवस्थेच्या माध्यमातून सध्या दररोज सुमारे ५०० लिटर गोमूत्र संकलित केले जात आहे. भविष्यात गोमूत्र खरेदीचा दर वाढवून २० रुपये प्रतिलिटर करण्याचीही योजना आहे.
गावांमध्ये २०० लिटर क्षमतेच्या टाक्या
गोमूत्र सहजपणे संकलित करता यावे यासाठी गावांमध्ये २०० लिटर क्षमतेच्या विशेष टाक्या बसवण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे पशुपालकांना आपले उत्पादन विकण्यासाठी दूर जाण्याची गरज भासत नाही आणि गावातच खरेदीची सुविधा उपलब्ध झाली आहे.
स्थानिक पातळीवर ही व्यवस्था उपलब्ध झाल्यामुळे ग्रामीण नागरिकांना आणि विशेषतः महिलांना या योजनेशी जोडणे अधिक सोपे झाले आहे.
३०० महिलांना भागधारक बनवण्यात आले
या संपूर्ण आर्थिक व्यवस्थेत ग्रामीण महिलांची अत्यंत महत्त्वाची भूमिका निश्चित करण्यात आली आहे. सुमारे ३०० महिलांना या उपक्रमाशी जोडून त्यांना भागधारक बनवण्यात आले आहे. गोमूत्र संकलनात सहकार्य केल्याबद्दल महिलांना प्रतिलिटर २ रुपये कमिशन दिले जात आहे. या व्यवस्थेमुळे महिलांसाठी गावात राहूनच नियमित तसेच अतिरिक्त उत्पन्नाचे नवे साधन निर्माण होत आहे.
औषधी वनस्पतींपासून शेतीसाठी उत्पादने
संकलित केलेल्या गोमूत्रामध्ये विविध औषधी वनस्पती मिसळून शेतीसाठी उपयुक्त आणि रसायनमुक्त उत्पादने तयार केली जात आहेत. तयार झालेली उत्पादने समित्यांच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवली जात आहेत. गो सेवा आयोगाचे अध्यक्ष श्याम बिहारी गुप्ता यांच्या म्हणण्यानुसार, हे मॉडेल रासायनिक उत्पादनांना पर्याय उपलब्ध करून देण्यासोबतच नैसर्गिक शेतीला प्रोत्साहन देईल. पथदर्शी प्रकल्प यशस्वी ठरल्यास त्याचा विस्तार संपूर्ण उत्तर प्रदेशात करण्यात येईल.