इराणच्या दुर्गम पर्वतीय भागात अडकलेल्या एका अमेरिकन वैमानिकाला वाचवण्यासाठी अमेरिकेने केलेले ऑपरेशन एखाद्या हॉलीवूड सिनेमासारखे होते. सुमारे ७,००० फूट उंच झाग्रोस पर्वतरांगांमध्ये लपलेल्या या वैमानिकाला बाहेर काढण्यासाठी केंद्रीय गुप्तचर संस्थेने (CIA) इराणी सुरक्षा दलांना चकवण्याची रणनीती वापरली.
हे ऑपरेशन जवळपास ३६ तास चालले. यामध्ये जमिनीवर विशेष दलांची कारवाई आणि गुप्तचर पातळीवर दिशाभूल करण्याची योजना राबवण्यात आली. अमेरिकन गुप्तचर संस्थांनी जाणूनबुजून चुकीची माहिती पसरवली की वैमानिकाला इराणने शोधून काढले आहे आणि त्याला जमिनीमार्गे दुसरीकडे हलवले जात आहे. यामुळे इराणी शोध मोहिमेचे लक्ष खऱ्या ठिकाणापासून दूर वळवण्यात यश आले.
ही घटना तेव्हा सुरू झाली, जेव्हा दक्षिण-पूर्व इराणमध्ये अमेरिकेचे F-15 लढाऊ विमान पाडण्यात आले. अहवालानुसार, पायलट आणि वेपन सिस्टीम्स ऑफिसर दोघेही सुरक्षित बाहेर पडले. पायलटला काही तासांतच वाचवण्यात आले, मात्र या दरम्यान बचाव मोहिमेवर हल्ला झाला आणि ब्लॅक हॉक हेलिकॉप्टरच्या काही कर्मचाऱ्यांना दुखापत झाली.
दुसरीकडे, वेपन सिस्टीम्स ऑफिसर तब्बल ३६ तास पर्वतांमध्ये लपून बसला होता. त्याने मर्यादित संवाद साधत आणि सर्व्हायव्हल तंत्रांचा वापर करत स्वतःला सुरक्षित ठेवले. आपली लोकेशन लपवण्यासाठी त्याने बीकनचा कमी वापर केला आणि सुरक्षित एन्क्रिप्टेड साधनांद्वारे संपर्क ठेवला.
दरम्यान, इराणच्या इस्लामिक रेव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) आणि बसिज़सारख्या अर्धसैनिक दलांनी मोठ्या प्रमाणावर शोध मोहीम राबवली. इराणी सरकारने स्थानिक नागरिकांना शत्रू पायलटला जिवंत किंवा मृत शोधण्यासाठी आवाहन केले आणि बक्षीसही जाहीर केले. काही अहवालांनुसार, स्थानिक जमातींनी अमेरिकन हेलिकॉप्टरवर गोळीबार केला, ज्यामुळे ऑपरेशन अधिक गुंतागुंतीचे झाले.
याच दरम्यान CIA ने आपल्या दिशाभूल मोहिमेला वेग दिला. ‘द न्यूयॉर्क टाइम्स’ आणि ‘Axios’च्या अहवालांनुसार, एजन्सीने खोटी माहिती पसरवली की वैमानिक सापडला आहे आणि त्याला दुसऱ्या दिशेने हलवले जात आहे. त्यामुळे इराणी दलांचे लक्ष विचलित झाले आणि अमेरिकन टीमला खऱ्या ठिकाणी पोहोचण्यासाठी वेळ मिळाला.
वैमानिकाचे अचूक लोकेशन निश्चित झाल्यानंतर ही माहिती पेंटागन आणि व्हाइट हाऊसपर्यंत पोहोचवण्यात आली. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रेस्क्यू ऑपरेशनला मंजुरी दिली आणि नंतर त्याच्या यशाची पुष्टी केली. शनिवारी रात्री अमेरिकन स्पेशल फोर्सेसने वैमानिकापर्यंत पोहोचून त्याला बाहेर काढण्याची कारवाई सुरू केली. या वेळी A-10 वॉर्थॉगसारख्या लढाऊ विमानांनी हवाई संरक्षण दिले आणि पुढे सरकणाऱ्या इराणी तुकड्यांवर हल्ला केला. तीव्र गोळीबाराच्या दरम्यान हे ऑपरेशन यशस्वीरीत्या पूर्ण करण्यात आले.
हे ही वाचा:
गॅस सिलेंडर चोरणाऱ्या टोळीचा पर्दाफाश; ४५ सिलेंडर आणि ३ दुचाकी जप्त
आपत्तीग्रस्त अफगाणिस्तानला भारताने दिला माणुसकीचा हात
रिनिकी सरमा वादात काँग्रेसचा ‘फेक’ गेम उघड!
“धुरंधरमध्ये स्फोट लियारीत, पण धूर वांद्रे-जुहूत”
मात्र, या मोहिमेत अनेक अडचणीही आल्या. ‘वॉल स्ट्रीट जर्नल’नुसार, दोन MC-130J विमान तांत्रिक कारणांमुळे अडकले आणि त्यांना नष्ट करावे लागले. तसेच, इस्रायलच्या गुप्तचर यंत्रणेकडूनही काही प्रमाणात मदत मिळाल्याचे समोर आले, जरी थेट लष्करी हस्तक्षेप नाकारण्यात आला. रेस्क्यू ऑपरेशननंतर इराणने एक अमेरिकन विमान पाडल्याचा दावा केला, मात्र अमेरिकेकडून यावर सविस्तर प्रतिक्रिया देण्यात आली नाही. अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी या मोहिमेला अलीकडच्या काळातील सर्वात कठीण विशेष मोहिमांपैकी एक असे म्हटले आहे.