चीन आपल्या दुर्गम वायव्येकडील वाळवंटात प्रक्षेपण तळ, तटबंदीयुक्त सुविधा आणि दळणवळण पायाभूत सुविधांचे एक विस्तृत जाळे उभारत असल्याची धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. उपग्रह प्रतिमांचा तपास केल्यानंतर हे वास्तव समोर आले असून यामुळे खळबळ उडाली आहे. एका अमेरिकी संशोधकाच्या मते, बीजिंगच्या आण्विक शक्तीचे अस्तित्व टिकवून ठेवण्याचा हा एक अभूतपूर्व प्रयत्न आहे.
संबंधित बांधकाम चीनच्या शिनजियांग आणि गांसू येथील सामरिक क्षेपणास्त्र क्षेत्रांच्या आसपास केंद्रित आहे, जिथे देशाची काही सर्वात लांब पल्ल्याची आंतरखंडीय बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे (ICBMs) तैनात आहेत. सुरक्षा तज्ञांच्या मते, या नवीन पायाभूत सुविधांचा आवाका आणि रचना हे दर्शवते की, चीनचा आण्विक शस्त्रसाठा संभाव्य पहिल्या हल्ल्याचा सामना करू शकेल आणि प्रत्युत्तर देण्याची क्षमता टिकवून ठेवू शकेल, हे सुनिश्चित करण्याचा हा एक सुनियोजित प्रयत्न आहे. व्यापक भू-राजकीय तणावाच्या पार्श्वभूमीवर, विशेषतः तैवानवरून, चीन आणि अमेरिका यांच्यातील अणुस्पर्धा तीव्र होत असतानाच या घडामोडी घडल्या आहेत.
प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या उपग्रह छायाचित्रांनुसार, चीनने शिनजियांगमधील हामी अणुभट्टी क्षेत्राजवळ ८० हून अधिक काँक्रीटचे प्रक्षेपण तळ आणि तीन मोठ्या अष्टकोनी आकाराच्या लष्करी आस्थापना उभारल्या आहेत. या छायाचित्रांचे परीक्षण करणाऱ्या विश्लेषकांच्या मते, या सुविधा मोबाईल क्षेपणास्त्र तैनाती, हवाई संरक्षण कारवाया, इलेक्ट्रॉनिक युद्ध, उपग्रह संचार आणि नियंत्रण-आदेश यांसारख्या विविध लष्करी कार्यांना समर्थन देण्यासाठी तयार केल्या गेल्या आहेत. नव्याने ओळखले गेलेले हे बांधकाम विद्यमान सायलो संकुलांच्या पलीकडे हजारो चौरस किलोमीटरच्या वाळवंटी प्रदेशात पसरलेले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, हे जाळे चीनच्या भू-आधारित आण्विक दलांचे संरक्षण आणि संचालन करण्याच्या उद्देशाने उभारलेल्या मजबूत लष्करी पायाभूत सुविधांचा एक महत्त्वपूर्ण विस्तार दर्शवते.
विश्लेषकांच्या मते, या असंख्य प्रक्षेपण तळांवर फिरते क्षेपणास्त्र प्रक्षेपक, हवाई-संरक्षण तोफखाने किंवा इलेक्ट्रॉनिक युद्धप्रणाली उभारल्या जाऊ शकतात. वाळवंटात त्यांची विखुरलेली स्थिती असल्यामुळे संघर्षाच्या वेळी त्यांना लक्ष्य करणे अधिक कठीण होईल आणि चीनच्या आण्विक शक्तींना निष्प्रभ करण्याच्या विरोधकांच्या प्रयत्नांमध्ये गुंतागुंत निर्माण होऊ शकते. चीनचे भू-आधारित क्षेपणास्त्र दल हे त्याच्या आण्विक प्रतिबंधक शक्तीचा एक प्रमुख आधारस्तंभ आहे. जरी पीपल्स लिबरेशन आर्मीकडे पाणबुडी-आधारित आणि हवाई-प्रक्षेपित आण्विक क्षमता असली तरी, वायव्य चीनमधील अणुभट्टी क्षेत्रे ही त्याच्या सामरिक शस्त्रागाराचा कणा आहेत.
विश्लेषक या बांधकामाकडे, शत्रूचा हल्ला परतवून लावल्यानंतर प्रत्युत्तरादाखल आण्विक हल्ला करण्याची क्षमता म्हणजेच आपली ‘सेकंड-स्ट्राइक’ क्षमता मजबूत करण्याच्या चीनच्या व्यापक प्रयत्नांचा एक भाग म्हणून पाहतात.
हे ही वाचा:
खरेदीची संधी? आठवड्यात सोनं हजाराहून, चांदी दोन हजाराहून अधिक रुपयांनी स्वस्त
पाकने ट्रम्प यांचा प्रस्ताव फेटाळला? पॅलेस्टाईन, गाझा बाबतीतील भूमिकेवर ठाम!
लेबनॉनमधील इस्रायली हल्ल्यात ११ जण ठार
मोनालिसाच्या पतीवर अनुसूचित जाती/जमाती कायद्यांतर्गत गुन्हा
तैवानवरून तणाव वाढत असल्याने या मुद्द्याला अधिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे. चीन तैवानला आपल्या भूभागाचा भाग मानतो, तर तैवानचे सरकार बीजिंगचे सार्वभौमत्वाचे दावे फेटाळून लावते. या महिन्याच्या सुरुवातीला, चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना इशारा दिला होता की, तैवानवरील वाद चुकीच्या पद्धतीने हाताळल्यास द्विपक्षीय संबंध एका ‘धोकादायक स्थिती’कडे ढकलले जाऊ शकतात.