पाकिस्तानी ट्रान्सजेंडर कार्यकर्त्या हिना बलोच यांचा एक व्हिडिओ सोशल मीडियावर जबरदस्त व्हायरल झाला आहे. ज्यामध्ये त्यांनी असा दावा केला आहे की, “पाकिस्तानमधील ८०% लोक समलैंगिक (गे) आहेत आणि २०% उभयलिंगी (बायसेक्शुअल) आहेत.” तसेच, देशात सामाजिक दबाव, धर्म आणि कौटुंबिक प्रतिष्ठेमुळे लैंगिकता मोठ्या प्रमाणावर लपवली जाते, असा युक्तिवादही त्यांनी केला आहे. या व्हिडिओमुळे मोठ्या प्रमाणावर चर्चेला सुरुवात झाली आहे.
क्विअर ग्लोबल यूट्यूब चॅनलला दिलेल्या एका मुलाखतीत, बलोच यांनी पाकिस्तानी समाजातील एका ‘उघड गुपिता’चे वर्णन केले आहे. त्या म्हणतात, “माझा विश्वास आहे की पाकिस्तानमधील निम्म्याहून अधिक लोक समलैंगिक आहेत. त्यांना हे उघडपणे सांगायचे नाही, पण माझ्या अंदाजानुसार पाकिस्तानमधील ८०% लोक समलैंगिक आहेत आणि उरलेले २०% उभयलिंगी आहेत, त्यामुळे लैंगिकतेच्या बाबतीत पाकिस्तानात कोणीही विषमलिंगी आहे असे मला वाटत नाही.”
बलोच या कराचीमध्ये पाकिस्तानच्या ख्वाजा सिरा (तृतीयपंथी) समुदायाचा भाग म्हणून वाढल्या. त्यांच्या मते, अगदी लहानपणापासूनच समाजाने त्यांचे भविष्य ठरवून ठेवले होते. “लोक आम्हाला सहसा तीनच गोष्टी करताना पाहतात – भीक मागताना, वेश्याव्यवसाय करताना किंवा नाचताना,” असं त्या म्हणाल्या. या भूमिकांच्या बाहेर पडण्याचा प्रयत्न करणे केवळ कठीणच नव्हते, तर जवळजवळ अशक्य होते. अगदी साध्या नोकऱ्यासुद्धा आवाक्याबाहेर होत्या, कारण भेदभावामुळे दरवाजे उघडण्याआधीच बंद होत असत, अशी खंत त्यांनी व्यक्त केली.
बलोच यांच्या मते, पाकिस्तानातील अनेक लोक दुहेरी आयुष्य जगतात. सार्वजनिकरित्या, ते कठोर सामाजिक आणि धार्मिक नियमांचे पालन करतात. पण खाजगी आयुष्यात, वास्तव खूप वेगळे असते. “ते हे बोलणार नाहीत. ते हे नाकारतील. ते यात धर्म आणि संस्कृती आणतील,” असे म्हणत त्या याला “उघड गुपित” म्हणत आहेत.
दरम्यान, हिना बलुच यांनी शांत न बसण्याचा निर्णय घेतला. त्या हक्क चळवळींमध्ये सक्रिय झाल्या, त्यांनी ‘सिंध मूरत मार्च’ची सह-स्थापना केली आणि व्यापक ‘औरत मार्च’मध्ये सामील झाल्या. त्यांचा सक्रियतावाद लैंगिक अल्पसंख्याकांपासून ते वांशिक आणि धार्मिक गटांपर्यंत, विविध समुदायांमध्ये युती निर्माण करण्यावर केंद्रित होता. त्यांनी तृतीयपंथी लोकांसाठी घर, आरोग्यसेवा आणि सन्मान यांसारख्या मूलभूत हक्कांसाठी लढा दिला. त्यांनी एचआयव्ही जागरूकता आणि हिंसाचार प्रतिबंध यांसारख्या मुद्द्यांवर तळागाळाच्या स्तरावरही काम केले, इतकेच नव्हे तर तृतीयपंथी रुग्णांना उपचार नाकारल्याबद्दल रुग्णालयांना न्यायालयात खेचले आणि खटला जिंकला.
हे ही वाचा:
केरळमध्ये शशी थरूर यांच्या ताफ्यावर हल्ला; सुरक्षारक्षकाला मारहाण
तृणमूलचा प्रचार करणारी सहाय्यक रिटर्निंग ऑफिसर निलंबित
अमेरिका– इराण युद्धविराम चर्चा ठप्प; पाकिस्तानमधील बैठकीसाठी इराणचा नकार
भारत-दक्षिण कोरियामध्ये जहाजबांधणी क्षेत्रातील कौशल्य विकासासाठी करार
‘औरत मार्च’च्या आंदोलनादरम्यान, बलोच यांनी मंचावर ‘प्राइड फ्लॅग’ फडकवला- पाकिस्तानात हे एक दुर्मिळ आणि धाडसी कृत्य होते. त्यानंतर बलोच यांना धमक्या येऊ लागल्या, ज्यात ॲसिड हल्ल्याच्या धमक्यांचाही समावेश होता. व्हिडिओ ऑनलाइन प्रसारित झाले. अनोळखी लोक घराबाहेर दिसू लागले. तेव्हा त्यांना शहर बदलावे लागले आणि अनेक महिने लपून राहावे लागले, असे त्यांनी सांगितले. तसेच संरक्षणाऐवजी अधिक छळ होईल या भीतीने पोलिसांकडे जाणे हा देखील पर्याय नव्हता, असा दावा त्यांनी केला.
पुढे धोके वाढत गेल्याने, बलोच यांनी लंडनच्या SOAS विद्यापीठात प्रवेश मिळवल्यानंतर अखेरीस पाकिस्तान सोडले, जिथे त्यांनी लिंग अभ्यास (Gender Studies) केला. त्या आता पूर्व लंडनमध्ये राहतात आणि पीएचडी करून आपला शैक्षणिक प्रवास पुढे चालू ठेवण्याची तयारी करत आहेत. दरम्यान, पाकिस्तानला परत भेट दिल्यावर, बलोच यांना त्यांच्या सोशल मीडिया पोस्ट्सवरून ताब्यात घेऊन चौकशी करण्यात आली, असे त्यांनी सांगितले. अधिकाऱ्यांनी त्यांच्या ऑनलाइन हालचालींचा मागोवा घेतला आणि त्यांना चौकशीसाठी वारंवार बोलावले, असा दावा त्यांनी केला आहे.