अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तानची राजधानी इस्लामाबाद येथे शांतता चर्चेचे आयोजन करण्यात आले. या चर्चेला विशेष महत्त्व आहे, कारण १९७९ नंतर प्रथमच दोन्ही देशांचे उच्चस्तरीय प्रतिनिधी एकमेकांसमोर बसले. अमेरिकेच्या प्रतिनिधीमंडळाचे नेतृत्व उपराष्ट्राध्यक्ष जे. डी. वॅन्स यांनी केले, तर इराणकडून परराष्ट्रमंत्री अब्बास अराघची आणि संसद अध्यक्ष मोहम्मद बाकर गालिबाफ सहभागी झाले.
या चर्चेचा मुख्य उद्देश मध्यपूर्वेतील तणाव कमी करणे आणि सुरू असलेले संघर्ष थांबवणे हा होता. विशेषतः लेबनॉनमधील परिस्थिती, होर्मूज सामुद्रधुनीवरील नियंत्रण, तसेच इराणचा आण्विक कार्यक्रम हे प्रमुख मुद्दे चर्चेत मांडले गेले. पाकिस्तानने या चर्चेत मध्यस्थाची भूमिका बजावली.
हे ही वाचा:
ज्येष्ठ गायिका आशा भोसले यांना हृदयविकाराचा झटका
मुंबई–बेंगळुरू वंदे भारत स्लीपर ट्रेनला मंजुरी; रात्रीतच होणार जलद प्रवास
अमेरिका–इराण चर्चा इस्लामाबादमध्ये; कोणत्या मुद्द्यांवरून दोन्ही देश आमनेसामने?
पेरलेले सुरुंग काढण्यात इराण हतबल
इस्लामाबादमध्ये या चर्चेसाठी कडेकोट सुरक्षा व्यवस्था करण्यात आली होती. शहरातील संवेदनशील भाग पूर्णपणे बंद करण्यात आले होते आणि हजारो सुरक्षा कर्मचारी तैनात करण्यात आले होते. ही बैठक एका सुरक्षित पंचतारांकित हॉटेलमध्ये पार पडली, जिथे बाहेरील हालचालींवर कडक नजर ठेवण्यात आली होती.
सुमारे २१ तास चाललेल्या या चर्चेनंतरही कोणताही ठोस करार होऊ शकला नाही. अमेरिकेने इराणकडून आण्विक शस्त्रनिर्मितीवर निर्बंध स्वीकारण्याची आणि काही लष्करी मर्यादा लागू करण्याची मागणी केली होती. त्याउलट, इराणने आर्थिक निर्बंध उठवणे, नुकसानभरपाई देणे आणि होर्मूज सामुद्रधुनीवरील अधिकार मान्य करण्याची मागणी पुढे ठेवली. या मुद्द्यांवर दोन्ही देशांमध्ये मोठा मतभेद दिसून आला.
चर्चेनंतर जे. डी. वॅन्स यांनी सांगितले की, “आम्ही आमची भूमिका स्पष्ट केली, मात्र कोणतीही ठोस प्रगती झाली नाही.” त्यांनी असेही स्पष्ट केले की, अमेरिकेने आपली अंतिम ऑफर दिली होती, पण इराणने ती स्वीकारली नाही. त्यामुळे चर्चा निष्फळ ठरल्याचे स्पष्ट झाले.
या चर्चेचे अपयश हे जागतिक पातळीवर चिंतेचे कारण मानले जात आहे. कारण या चर्चेमुळे मध्यपूर्वेतील संघर्ष थांबण्याची अपेक्षा होती. तरीदेखील, दोन्ही देशांनी संवाद सुरू ठेवण्याची तयारी दर्शवली आहे, ज्यामुळे भविष्यात पुन्हा चर्चेची शक्यता नाकारता येत नाही.
एकूणच, इस्लामाबादमध्ये झालेली अमेरिका-इराण शांतता चर्चा ऐतिहासिक ठरली असली तरी ठोस निर्णय न झाल्याने तणाव कायम आहे. या चर्चेचा परिणाम आगामी काळात जागतिक राजकारणावर मोठ्या प्रमाणात होऊ शकतो.