सकाळचा नाश्ता हा दिवसातील सर्वात महत्त्वाचा आहार मानला जातो. विशेषतः मधुमेह असलेल्या किंवा रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित ठेवू इच्छिणाऱ्या व्यक्तींसाठी योग्य नाश्ता निवडणे अत्यंत आवश्यक आहे. रात्रीच्या दीर्घ उपवासानंतर शरीराला ऊर्जा देण्याबरोबरच सकाळचा आहार दिवसभरातील ब्लड शुगरची चढ-उतार नियंत्रित ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतो. त्यामुळे सकाळी पोषक, संतुलित आणि फायबरयुक्त नाश्ता करणे ही आरोग्यदायी सवय ठरू शकते.
आहारतज्ज्ञांच्या मते, सकाळचा नाश्ता टाळल्यास शरीरातील ग्लुकोजचे संतुलन बिघडू शकते. त्यामुळे नंतरच्या जेवणात अधिक भूक लागते, जास्त प्रमाणात अन्न सेवन होते आणि रक्तातील साखरेची पातळी अचानक वाढण्याची शक्यता निर्माण होते. याशिवाय थकवा, चिडचिड, एकाग्रता कमी होणे आणि वजन वाढण्याचाही धोका वाढतो.
आरोग्यतज्ज्ञांनी ब्लड शुगर नियंत्रणासाठी चार नाश्त्याचे पर्याय विशेषतः सुचवले आहेत. त्यातील पहिला पर्याय म्हणजे इडली. तांदूळ आणि उडीद डाळीपासून तयार होणारी इडली ही हलकी, सहज पचणारी आणि आंबवलेल्या प्रक्रियेमुळे पचनासाठी लाभदायक मानली जाते. सांबारसोबत इडली खाल्ल्यास प्रथिने आणि फायबरचे प्रमाण वाढते, ज्यामुळे रक्तातील साखरेची वाढ मंदावते.
दुसरा उत्तम पर्याय म्हणजे ओट्स. ओट्समध्ये विद्राव्य फायबर, विशेषतः बीटा-ग्लुकान, मोठ्या प्रमाणात असते. हे फायबर पचनाची गती कमी करून ग्लुकोज हळूहळू रक्तात मिसळण्यास मदत करते. ओट्समध्ये सुकामेवा, बिया किंवा दूध घालून तयार केलेला नाश्ता अधिक पौष्टिक ठरतो.
हे ही वाचा:
सचिनच्या धावांचा गड अजूनही अभेद्य!
मुंबईच्या महापौर रितू तावडे यांना पुन्हा बॉम्बस्फोटाची धमकी
लाकडांच्या मोळ्यांपासून सुवर्णशिखरापर्यंत… मीराबाई चानूचा सुवर्णप्रवास!
गिलच्या दुखापतीने टीम इंडियाची चिंता वाढली!
तिसरा पर्याय म्हणजे उपमा. रवा, भरपूर भाज्या आणि थोडे शेंगदाणे किंवा डाळी घालून बनवलेला उपमा शरीराला ऊर्जा देण्यासोबतच आवश्यक पोषक घटकही पुरवतो. भाज्यांमधील फायबरमुळे साखरेचे शोषण नियंत्रित राहण्यास मदत होते.
चौथा आणि प्रथिनांनी समृद्ध पर्याय म्हणजे चिल्ला. बेसन, मूग डाळ किंवा मिश्र डाळींपासून बनवलेला चिल्ला हा उच्च प्रथिने आणि फायबरयुक्त नाश्ता आहे. यामध्ये पालक, गाजर, कांदा किंवा इतर भाज्या घातल्यास त्याचे पोषणमूल्य आणखी वाढते. अशा प्रकारचा नाश्ता दीर्घकाळ पोट भरल्याची भावना देतो आणि वारंवार भूक लागण्यापासून बचाव करतो.
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, केवळ योग्य पदार्थ निवडणे पुरेसे नाही, तर नाश्त्याची वेळही तितकीच महत्त्वाची आहे. सकाळी उठल्यानंतर एक ते दोन तासांच्या आत नाश्ता करणे, साखरयुक्त पेये, पेस्ट्री, मैद्याचे पदार्थ किंवा जास्त गोड पदार्थ टाळणे आणि प्रथिने, फायबर व चांगल्या चरबीचा समतोल राखणे आवश्यक आहे.
योग्य नाश्त्याची सवय केवळ ब्लड शुगर नियंत्रणात ठेवण्यापुरती मर्यादित नसून हृदयाचे आरोग्य, वजन नियंत्रण, चांगली पचनक्रिया आणि दिवसभर उत्साही राहण्यासाठीही उपयुक्त ठरते. त्यामुळे दिवसाची सुरुवात संतुलित आणि पौष्टिक नाश्त्याने करणे हीच निरोगी जीवनशैलीची पहिली पायरी असल्याचे तज्ज्ञांनी अधोरेखित केले आहे.