पोट साफ राहण्यासाठी घराघरात वर्षानुवर्षे वापरला जाणारा इसबगोल आता केवळ पारंपरिक घरगुती उपाय राहिलेला नाही. जगभरातील आहारतज्ज्ञ आणि वेलनेस तज्ज्ञ इसबगोलला नैसर्गिक “सुपरफूड” म्हणून मान्यता देत आहेत. फायबरचा समृद्ध स्रोत असलेल्या इसबगोलचा वापर पचनसंस्था निरोगी ठेवण्याबरोबरच वजन नियंत्रण, रक्तातील साखरेची पातळी संतुलित ठेवणे आणि हृदयाच्या आरोग्यासाठीही फायदेशीर मानला जात आहे. त्यामुळेच हेल्दी लाइफस्टाइल स्वीकारणाऱ्या लोकांमध्ये त्याची लोकप्रियता झपाट्याने वाढत आहे.
इसबगोलमध्ये मोठ्या प्रमाणात विद्रव्य (Soluble) फायबर असते. पाण्याच्या संपर्कात आल्यानंतर हे फायबर जेलसारखा घट्ट थर तयार करते. त्यामुळे आतड्यांची हालचाल सुरळीत राहते आणि मल मऊ होऊन बद्धकोष्ठतेची समस्या कमी होण्यास मदत होते. ज्यांना वारंवार अपचन, अॅसिडिटी किंवा पोट फुगण्याचा त्रास होतो, त्यांच्यासाठीही इसबगोल उपयुक्त ठरू शकतो. मात्र कोणत्याही दीर्घकालीन त्रासासाठी स्वतःहून उपचार करण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
हे ही वाचा:
सचिनच्या धावांचा गड अजूनही अभेद्य!
मुंबईच्या महापौर रितू तावडे यांना पुन्हा बॉम्बस्फोटाची धमकी
रेल्वे स्थानकावरील फ्री वाय-फाय अन् लाखो गायब!
गिलच्या दुखापतीने टीम इंडियाची चिंता वाढली!
वजन कमी करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यांमध्येही इसबगोलची मागणी वाढत आहे. जेवणापूर्वी पाण्यासोबत किंवा ताकामध्ये इसबगोल घेतल्यास पोट अधिक वेळ भरल्यासारखे वाटते. त्यामुळे वारंवार भूक लागणे कमी होते आणि अतिरिक्त खाण्यावर नियंत्रण ठेवण्यास मदत मिळू शकते. यामुळे कॅलरीचे प्रमाण कमी होऊन वजन व्यवस्थापनास हातभार लागू शकतो. अर्थात, केवळ इसबगोल खाल्ल्याने वजन कमी होत नाही; त्यासाठी संतुलित आहार आणि नियमित व्यायामही तितकाच महत्त्वाचा आहे.
आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते, इसबगोल रक्तातील साखरेची वाढ मंदावण्यास मदत करू शकतो. त्यामुळे मधुमेह असलेल्या काही रुग्णांमध्ये जेवणानंतर रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रणात ठेवण्यास त्याचा उपयोग होऊ शकतो. तसेच काही संशोधनांनुसार नियमित आणि योग्य प्रमाणात इसबगोल घेतल्यास एलडीएल अर्थात ‘वाईट’ कोलेस्टेरॉल कमी करण्यास मदत होऊ शकते. परिणामी हृदयविकाराचा धोका कमी करण्यासाठीही त्याची भूमिका महत्त्वाची मानली जाते.
तज्ज्ञांच्या मते, इसबगोल घेताना पुरेसे पाणी पिणे अत्यंत गरजेचे आहे. कमी पाण्यासोबत इसबगोल घेतल्यास उलट पोटात अस्वस्थता किंवा अडथळा निर्माण होण्याचा धोका वाढू शकतो. प्रौढ व्यक्तींनी आपल्या गरजेनुसार आणि डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसारच त्याचे प्रमाण निश्चित करावे. लहान मुले, गर्भवती महिला किंवा विशिष्ट औषधे घेणाऱ्या व्यक्तींनी इसबगोल नियमित सुरू करण्यापूर्वी वैद्यकीय सल्ला घेणे अधिक सुरक्षित ठरते.
नैसर्गिक, स्वस्त आणि सहज उपलब्ध असलेला इसबगोल आज आधुनिक जीवनशैलीतही आपले महत्त्व टिकवून आहे. पचनसंस्था निरोगी ठेवणे, शरीराला आवश्यक फायबर मिळवून देणे आणि आरोग्यदायी जीवनशैलीला पूरक ठरणे यामुळे इसबगोलला ‘सुपरफूड’ म्हणून ओळख मिळत आहे. मात्र कोणतेही अन्नपदार्थ किंवा पूरक पदार्थ हे संतुलित आहार आणि निरोगी जीवनशैलीची जागा घेऊ शकत नाहीत. योग्य प्रमाणात आणि योग्य पद्धतीने वापर केल्यास इसबगोल दैनंदिन आहारातील एक उपयुक्त घटक ठरू शकतो.