आयुर्वेदामध्ये औषधी गुणांनी परिपूर्ण असे अनेक अमूल्य खजिने आहेत, ज्यांचा वापर शतकानुशतके विविध आजारांच्या उपचारांसाठी केला जात आहे. अनेक औषधी वनस्पतींना संजीवनी मानले जाते. यापैकीच एक अशी गवत आहे जी दिसायला साधी असली तरी गुणांच्या दृष्टीने अतिशय महत्त्वाची असून दीर्घकाळापासून औषध म्हणून वापरात आहे. आम्ही बोलत आहोत चांगेरी गवत याबद्दल. ही गवत आपल्या आजूबाजूला सहज आढळते, पण तिच्या औषधी गुणांची माहिती अनेकांना नसते. आयुर्वेदानुसार चांगेरी गवत हृदयविकारांपासून त्वचेच्या समस्यांपर्यंत उपयुक्त असून शरीर निरोगी ठेवण्यास मदत करते.
चांगेरी गवत अत्यंत गुणकारी असून ती मोकळ्या जागांपासून कुंड्यांपर्यंत आपोआप उगवते. ती शेतातही आढळते, पण अनेकदा लोक तिला तण समजून काढून टाकतात कारण तिची ओळख नसते. ही गवत तीन पानांची असून पानांचा आकार हृदयासारखा असतो आणि यावर लहान पिवळी फुले येतात. आयुर्वेदात “चांगेरी” ला फार उपयुक्त मानले आहे. चरक संहिता आणि सुश्रुत संहितेमध्ये तिचा उपयोग कसा करावा आणि कोणासाठी करावा याबाबत सविस्तर माहिती दिली आहे.
हेही वाचा..
राजकीय महत्त्वाकांक्षेसाठी सभागृहाचा गैरवापर सहन केला जाणार नाही
वैज्ञानिकांनी लावला नैसर्गिक प्रोटीनचा शोध
मीरा-भायंदर जमीन घोटाळ्याची एसआयटी चौकशीची करा
भारतात निम्म्याहून अधिक बॉडी लोशनची खरेदी ऑनलाइन होईल
पचनसंस्थेसाठी चांगेरी अतिशय महत्त्वाची मानली जाते. तिच्या सेवनामुळे पोटदुखी, वायू, अपचन आणि मूळव्याध यांसारख्या तक्रारी कमी होतात आणि आतड्यांमधील घातक जंतूंवर नियंत्रण मिळते. चांगेरी गवत हृदयासाठीही उपयुक्त आहे कारण त्यात पोटॅशियम, कॅल्शियम, व्हिटॅमिन सी, कॅरोटीन आणि ऑक्सलेट असतात, जे हृदय निरोगी ठेवण्यास मदत करतात. ती रक्तवाहिन्यांमध्ये चरबी साचण्यापासून रोखते आणि सूजही कमी करते.
चांगेरी त्वचेच्या अनेक समस्यांमध्ये उपयुक्त ठरते. चेहऱ्यावर वारंवार मुरूम येत असतील तर चांगेरीचा लेप उपयोगी ठरतो, कारण त्यात अँटी-इन्फ्लेमेटरी, अँटीफंगल आणि अँटीबॅक्टेरियल गुण असतात जे संसर्ग रोखतात. अनेक महिलांमध्ये ल्यूकोरिया (पांढरा स्त्राव) ही समस्या आढळते. औषधे घेऊनही ती कायम राहिल्यास हळूहळू हाडे कमजोर होऊ शकतात. अशा वेळी चांगेरीच्या पानांचा रस पिणे उपयुक्त ठरते. त्यामुळे हाडे बळकट होतात आणि कंबरदुखीमध्येही आराम मिळतो. चांगेरीमध्ये भरपूर प्रमाणात व्हिटॅमिन सी असल्यामुळे आणि अँटीऑक्सिडंट्स असल्यामुळे रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यास ती मदत करते. याशिवाय चांगेरी सूज, सांधेदुखी, वजन नियंत्रणात ठेवणे आणि हिरड्यांच्या आरोग्यासाठीही फायदेशीर आहे.