सुमारे ३.२१ कोटी मतदार १४२ मतदारसंघ आणि सात जिल्ह्यांमध्ये उद्या २९ एप्रिल रोजी होणाऱ्या मतदानात १,४४८ उमेदवारांचे भवितव्य ठरवणार आहेत. विधानसभेच्या निवडणुकीतील मतमोजणी ४ मे रोजी होणार आहे. पहिल्या टप्प्यात ९० टक्क्यांहून अधिक विक्रमी मतदान झाले होते.
पहिल्या टप्प्यात १५२ जागांसाठी मतदान झाले आहे तर दुसऱ्या टप्प्यात १४२ जागांसाठी मतदान होईल. या टप्प्यात किती टक्के मतदान होणार याची उत्सुकता आहे. पहिल्या टप्प्यात आम्हाला ११० जागा मिळतील असा विश्वास भाजपने व्यक्त केला आहे.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि ममता बॅनर्जी यांच्यासह अनेक नेत्यांनी प्रचाराच्या शेवटच्या दिवशी आपल्या पक्षाच्या उमेदवारांसाठी प्रचार केला. मोदी यांनी उत्तर २४ परगणा येथील बराकपूर येथे सभा घेतली आणि जाहीर केले की पश्चिम बंगालमध्ये भारतीय जनता पार्टीचा मुख्यमंत्री सत्तेत आल्यावर मुख्यमंत्री आणि पंतप्रधान दोघेही राज्याच्या विकासासाठी काम करतील.
“तुम्ही काँग्रेस, डाव्या आघाडीला आणि तृणमूल काँग्रेसला ७० वर्षे दिली आहेत. आता आम्हाला एकदा संधी द्या… आपण मिळून पश्चिम बंगालला सर्व बंधनांतून मुक्त करू,” असे मोदी म्हणाले.
यानंतर दिवसभरात पंतप्रधानांनी ध्वनी संदेश जारी करून भाजप राज्यात पुढील सरकार स्थापन करेल, असा विश्वास व्यक्त केला. “शपथविधी समारंभ आपण लोकांसोबत साजरा करू,” असे मोदी म्हणाले.
“इतक्या उष्णतेत इतक्या सभा घेतल्या तरी मला थकवा जाणवला नाही. या सभा, या रोडशो… मला असे वाटले जणू मी यात्रेवर आहे,” असे त्यांनी सांगितले.
केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांनीही कोलकात्याच्या बेहाळा भागात प्रचार केला आणि केंद्रीय सशस्त्र पोलीस दल पुढील ६० दिवस राज्यात तैनात राहील, मतदारांनी घाबरू नये असे सांगितले.
“दिदींच्या गुंडांची चिंता करू नका; निवडणूक आयोगाने सर्वत्र केंद्रीय दल तैनात केले आहे. आज मी सांगतो — निवडणुकांनंतर भाजप सरकार येणार आहे. तेव्हाही केंद्रीय दल पुढील ६० दिवस येथेच राहील,” असे शाह म्हणाले.
दरम्यान, बॅनर्जी यांनी ढाकुरिया, गारियाहाट रोड आणि हाजरा या भागांत तीन रोडशो घेतले. तृणमूलचे राष्ट्रीय महासचिव अभिषेक बॅनर्जी यांनी हरिंगहाटा आणि धानीखाली येथे सभा घेतल्या आणि अरामबाग येथे रोडशो केला, जिथे आधी तणाव निर्माण झाला होता.
“अनुसूचित जातीतील एका महिलेला हात लावणाऱ्यांना ४ मे नंतर मी दाखवून देईन त्यांची ताकद किती आहे,” असे तृणमूल नेत्या म्हणाल्या. पोलिसांनी या प्रकरणात तीन जणांना अटक केली आहे.
उत्तर २४ परगणा जिल्ह्यातील जगतदल मतदारसंघातही भाजप उमेदवार अर्जुन सिंग आणि तृणमूल उमेदवार सोम्नाथ श्याम यांच्या समर्थकांमध्ये संघर्ष झाला. दक्षिण २४ परगणा जिल्ह्यातील भांगड येथे तृणमूल नेते साओकत मोल्ला यांच्या वाहनावर हल्ला झाला आणि त्यांनी तक्रार दाखल केली. त्याच मतदारसंघात भारतीय सेक्युलर फ्रंटचे नेते नौशाद सिद्दीकी यांनीही अशाच प्रकारचे आरोप केले.
हिंसाचाराच्या घटनांप्रकरणी तृणमूलचे दोन नगरसेवक अटक करण्यात आले. अनेक ठिकाणी कच्चे बॉम्ब जप्त करण्यात आले.
निवडणूक आयोगाने व्यापक सुरक्षा व्यवस्था केली असून सात जिल्ह्यांमध्ये केंद्रीय दलांच्या २,३२१ कंपन्या तैनात केल्या आहेत. कोलकात्यात सर्वाधिक २७३ कंपन्या तैनात आहेत. एकूण १४२ सामान्य निरीक्षक, ९५ पोलीस निरीक्षक आणि १०० खर्च निरीक्षक तैनात करण्यात आले आहेत.
३.२१ कोटी मतदारांपैकी १.६४ कोटी पुरुष, १.५७ कोटी महिला आणि ७९२ तृतीयपंथी मतदार आहेत. क्षेत्रफळानुसार सर्वात लहान मतदारसंघ कोलकात्यातील जोरासांको आहे, तर सर्वात मोठा नदिया जिल्ह्यातील कल्याणी आहे. मतदारसंख्येनुसार सर्वात लहान मतदारसंघ भाटपारा (१,१७,१९५ मतदार) आणि सर्वात मोठा चुनचुरा (२,७५,७१५ मतदार) आहे.
या टप्प्यातील प्रमुख उमेदवारांमध्ये बॅनर्जी आणि भाजप नेते सुवेन्दू अधिकारी यांचा समावेश आहे, दोघेही भवानीपूरमधून निवडणूक लढवत आहेत. तृणमूल सरकारमधील मंत्री फिरहाद हकीम (कोलकाता पोर्ट), अरूप विश्वास (टॉलीगंज), शशी पांजा (श्यामपुकुर) आणि ब्रात्य बसू (दमदम) हेही निवडणुकीत उतरले आहेत.
भाजपने पनिहाटीमधून रत्ना देबनाथ, गाईघाटामधून सुब्रत ठाकूर यांना उमेदवारी दिली आहे. तसेच तापस रॉय (माणिकतळा), स्वप्न दासगुप्ता (रासबिहारी) आणि रितेश तिवारी (काशीपूर बेलगच्छिया) हेही प्रमुख उमेदवार आहेत.
दुसऱ्या टप्प्यातील १४२ जागा सात जिल्ह्यांमध्ये विभागलेल्या आहेत — उत्तर २४ परगणा (३३), दक्षिण २४ परगणा (३१), नदिया (१७), हावडा (१६), कोलकाता (११), हुगळी (१८) आणि पूर्व बर्धमान (१६).
हे ही वाचा:
निवडणुका संपल्या की पेट्रोल-डिझेल महागणार?
भाजपाकडून विधान परिषदेच्या उमेदवारांची यादी जाहीर
प.बंगाल निवडणुकीच्या धुमश्चक्रीत राहुल गांधी अचानक निकोबार भेट
गुजरातमध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांमध्ये भाजपची बाजी
दीर्घकाळापासून असा समज आहे की ममता बॅनर्जी बेकायदेशीर बांगलादेशी स्थलांतरितांच्या मदतीने निवडणुका जिंकत होत्या. २०२५ मध्ये विशेष सघन पुनरावलोकन प्रक्रियेनंतर आतापर्यंत ९१ लाख नावे वगळण्यात आली आहेत.
जर ही प्रक्रिया झाली नसती, तर अतिरिक्त ९१ लाख अपात्र मते तृणमूल काँग्रेसच्या बाजूने पडली असती, असा दावा आहे. मतदार यादीची शुद्धता राखणे हा महत्त्वाचा मुद्दा बनला आहे. भाजपने मतदार यादीची पवित्रता राखण्यावर भर दिला आहे.
त्याच वेळी, बेकायदेशीर स्थलांतर थांबवण्यासाठी सीमासुरक्षा मजबूत करण्यावर पक्षाने भर दिला आहे. तसेच तृणमूल काँग्रेसने सीमा सुरक्षा दलाला कुंपणासाठी जमीन देण्यास नकार दिला, असा आरोपही करण्यात आला आहे.
मुरशिदाबाद आणि मालदा सारख्या भागांमध्ये राहणाऱ्या बंगाली हिंदूंना संरक्षण देण्याचे आश्वासन देण्यात आले आहे.
तुष्टीकरणामुळे हिंदू नाराज
ममता बॅनर्जी यांच्या तुष्टीकरणाच्या राजकारणामुळे बंगाली हिंदूंमध्ये नाराजी वाढली आहे. इमामांना आर्थिक मदत, उर्दूला दुसरी भाषा घोषित करणे, दुर्गा विसर्जन वेळेत बदल अशा निर्णयांमुळे वाद निर्माण झाले.
धार्मिक दंगलींच्या घटनांमध्ये प्रशासनाने योग्य कारवाई केली नाही, असे आरोप आहेत. त्यामुळे हिंदू मतांचे एकत्रीकरण करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
सुवेन्दू अधिकारी यांनी प्रचारात हिंदू धार्मिक परंपरांचा वापर केला. ‘जय श्रीराम’ घोषणांनी त्यांच्या सभांमध्ये वातावरण भारले होते.
या निवडणुकीआधी हुमायून कबीर या तृणमूलच्या माजी नेत्याने बाबरी मशीद बांधण्याचे आश्वासन दिले होते. त्यामुळे वाद निर्माण झाला. बंगालमधील हिंदूंना डिवचण्याचा हा उद्योग असल्याची टीका झाली.
याआधीच्या निवडणुकात हिंदूंवर हल्ले, भाजप कार्यकर्त्यांची हत्या, जाळपोळ, बॉम्ब फेकण्याच्या घटना, महिलांवर अत्याचार यामुळे बंगालचे राजकारण बदनाम झाले होते. ममतांनी यात बोटचेपी आणि मुस्लिम लांगुलचालनाची भूमिका घेतली.
संदेशाखाली, मालदा येथे झालेले हिंदू महिलांवरील अत्याचार ममतांच्या प्रतिमेला धक्का देणारे होते. आता हेच हिंदू मतदार दुसऱ्या टप्प्यात काय कमाल करून दाखवतात याकडे सगळ्यांचे लक्ष आहे.
कल्याणकारी योजना आणि आर्थिक उन्नती
२०११ मध्ये सत्तेत आल्यानंतर ममता बॅनर्जी यांच्याकडून आर्थिक विकासाच्या अपेक्षा होत्या, परंतु त्या पूर्ण झाल्या नाहीत.
आजही राज्यात बेरोजगारी, आर्थिक अस्थिरता आणि कर्जाचे प्रमाण जास्त आहे. त्यामुळे लोक कल्याणकारी योजनांवर अवलंबून आहेत.
या वेळी भाजपने महिलांना दरमहा ₹३,००० देण्याचे आश्वासन दिले आहे, जे विद्यमान योजनांच्या दुप्पट आहे. बेरोजगार युवकांसाठीही मदत, विद्यार्थिनींसाठी ₹५०,००० अनुदान, गर्भवती महिलांसाठी ₹२१,००० मदत अशा योजना जाहीर केल्या आहेत.
शेतकऱ्यांना ₹९,००० वार्षिक मदत आणि धान्याच्या किमान आधारभूत किमतीत वाढ करण्याचे आश्वासन दिले आहे. महिलांसाठी मोफत बसप्रवास, आरोग्य योजना आणि २०३१ पर्यंत १ कोटी नोकऱ्या निर्माण करण्याचेही उद्दिष्ट ठेवले आहे.
भ्रष्टाचाराविरुद्ध लढा
तृणमूल काँग्रेस सरकारवर अनेक घोटाळ्यांचे आरोप आहेत — रोज व्हॅली घोटाळा, शिक्षक भरती घोटाळा, शारदा घोटाळा, कोळसा घोटाळा इत्यादी.
एप्रिल २०२५ मध्ये २५,५७३ शिक्षक आणि कर्मचाऱ्यांच्या नोकऱ्या रद्द करण्यात आल्या.
मंत्र्यांच्या मालमत्तेत वाढ, मोठ्या प्रमाणात रोख रक्कम जप्त होणे अशा घटनांनी भ्रष्टाचाराचा मुद्दा अधिक गंभीर झाला आहे.
मध्यमवर्गीय नागरिक भ्रष्टाचारामुळे नाराज आहेत. त्यामुळे भाजपने सत्तेत आल्यास भ्रष्टाचार संपवण्याचे आश्वासन दिले आहे.