पश्चिम आशियात सध्या वाढत चाललेल्या तणावामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारावर मोठा परिणाम होत आहे. विशेषतः होर्मुझ सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाची तेलवाहतूक मार्गांपैकी एक असल्याने येथे निर्माण झालेली अनिश्चितता अनेक देशांसाठी चिंतेचा विषय ठरली आहे. या सामुद्रधुनीतून जगातील मोठ्या प्रमाणात कच्च्या तेलाची वाहतूक होते आणि त्यात अडथळे निर्माण झाल्यास तेलाच्या किमतींमध्ये झपाट्याने वाढ होण्याची शक्यता असते.
या पार्श्वभूमीवर बांगलादेश सारखे देश पर्यायी मार्ग शोधण्याच्या प्रयत्नात आहेत. मध्यपूर्वेतील पुरवठा विस्कळीत होत असल्यामुळे बांगलादेशने आता रशिया कडून कच्चे तेल घेण्याचा पर्याय निवडला आहे. मात्र हे तेल थेट आयात करण्याऐवजी भारत मार्फत प्रक्रिया करून घेण्याची रणनीती आखली जात आहे.
हे ही वाचा:
सौदीचा मोठा निर्णय! ‘ईस्ट-वेस्ट’ पाइपलाइन पुन्हा सुरू; भारतासह जगाला दिलासा
टीसीएसची फ्रेशर्स भरतीत कपात, २५,००० ऑफर्सवरच ब्रेक
‘आशा भोसले यांच्या निधनामुळे संगीताच्या दुनियेत मोठी पोकळी’
इस्लामाबादमध्ये ठेंगा; इराण अमेरिका चर्चा निष्फळ
या योजनेनुसार, रशियन कच्चे तेल भारतात आणले जाईल, तेथे त्याचे शुद्धीकरण (रिफायनिंग) केले जाईल आणि नंतर तयार इंधन बांगलादेशात पाठवले जाईल. भारताकडे मोठ्या प्रमाणावर रिफायनरी क्षमता असल्यामुळे तो या प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. त्यामुळे भारत हा दक्षिण आशियातील ऊर्जा पुरवठ्याचा केंद्रबिंदू म्हणून उदयास येत आहे.
पश्चिम आशियातील तणावाचा परिणाम केवळ तेलपुरवठ्यावरच नाही, तर जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही होत आहे. अनेक देशांनी आपले ऊर्जा स्रोत विविध करण्यास सुरुवात केली आहे. रशियन तेल तुलनेने स्वस्त असल्यामुळे ते अनेक देशांसाठी आकर्षक पर्याय बनले आहे.
एकंदरीत, पश्चिम आशियातील अस्थिर परिस्थितीमुळे जागतिक ऊर्जा समीकरणे बदलत आहेत. बांगलादेशसारखे देश नव्या मार्गांचा अवलंब करत असताना भारताची भूमिका अधिक महत्त्वाची बनत आहे. भविष्यात या बदलांचा परिणाम आंतरराष्ट्रीय राजकारण आणि अर्थव्यवस्थेवर दीर्घकालीन स्वरूपात दिसून येण्याची शक्यता आहे.