भारत आणि जपानमधील अवकाश सहकार्याला नवे परिमाण देत Indian Space Research Organisation (इस्रो) आणि Japan Aerospace Exploration Agency (जाक्सा) यांनी चंद्रयान-५ मोहिमेच्या तयारीला गती दिली आहे. या पार्श्वभूमीवर इस्रोच्या पथकाने जपानमधील Tanegashima Space Center ला भेट देऊन प्रक्षेपणाशी संबंधित सुविधांची पाहणी केली.
हा दौरा जपानमध्ये LUPEX (लूनर पोलर एक्सप्लोरेशन) मिशन म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या चंद्रयान-५ च्या प्रक्षेपण तयारीचे मूल्यमापन करण्यासाठी करण्यात आला. पाहणीदरम्यान इस्रो अधिकाऱ्यांनी त्या सुविधा, उपकरणे आणि प्रणालींची तपासणी केली, ज्यांचा वापर अंतराळयानाला जपानच्या H3 rocket वर बसवण्यासाठी केला जाणार आहे. तज्ज्ञांच्या मते, हे प्री-लॉन्च चाचण्या मोहिमेच्या यशासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत, ज्यामुळे प्रक्षेपणावेळी कोणतीही तांत्रिक अडचण येणार नाही.
या महत्त्वाकांक्षी मोहिमेत भारत लँडर प्रदान करणार आहे, तर जपान अत्याधुनिक रोव्हर विकसित करत आहे. सुमारे ३५० किलो वजनाचा हा रोव्हर चंद्राच्या पृष्ठभागावर सुमारे ५ फूट खोलीपर्यंत ड्रिलिंग करून नमुने गोळा करेल आणि त्यांचे विश्लेषण करेल.
मोहिमेचा मुख्य उद्देश चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर असलेल्या जल-बर्फाच्या (water ice) उपस्थितीचा आणि त्याच्या स्वरूपाचा अभ्यास करणे हा आहे. या भागाला वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते, कारण येथे कायम सावलीत राहणाऱ्या भागांमध्ये बर्फाचे मोठे साठे असण्याची शक्यता आहे. या मोहिमेत NASA आणि European Space Agency यांच्या उपकरणांचाही समावेश असेल, ज्यामुळे ही एक बहुपक्षीय वैज्ञानिक मोहीम ठरेल. यामुळे डेटा संकलनाची गुणवत्ता आणि वैज्ञानिक क्षमता वाढण्याची अपेक्षा आहे.
हे ही वाचा:
इराणमधील इंटरनेट ब्लॅकआउटदरम्यान स्टारलिंक उपकरणांद्वारे हेरगिरीचा आरोप
“४ मेनंतर भाजपही वाचवू शकणार नाही”
“भारताला एका सहीवर तेल मिळतं, पाकिस्तानला नाही!”
प्राडाचा यू-टर्न; कोल्हापुरीला मिळाला जागतिक मंच
वैज्ञानिकांचे मत आहे की, चंद्रावर असलेला बर्फ पिण्याचे पाणी, ऑक्सिजन किंवा रॉकेट इंधनात रूपांतरित करता आला, तर भविष्यात चंद्रावर दीर्घकालीन मानव मोहिमा शक्य होतील. यामुळे अवकाश संशोधनाचा खर्चही कमी होऊ शकतो. चंद्रयान-५ मोहिमेचे प्रक्षेपण २०२८ पूर्वी होण्याची शक्यता नाही. ही मोहीम किमान साडेतीन महिने चालेल आणि ती पुढे एक वर्षापर्यंत वाढवली जाऊ शकते. चंद्रयान-३ च्या यशानंतर ही भारताची पुढील मोठी पायरी मानली जात आहे. अलीकडील दौऱ्यात दोन्ही देशांच्या वैज्ञानिकांनी संयुक्त बैठक घेत सहकार्य अधिक मजबूत करण्यावर भर दिला. तज्ज्ञांच्या मते, ही मोहीम केवळ तांत्रिकदृष्ट्या नव्हे तर भारत-जपान रणनीतिक संबंध अधिक दृढ करण्यासाठीही महत्त्वाची ठरेल.