स्वदेशी प्रदूषण नियंत्रण जहाज ‘समुद्र प्रताप’ भारतीय तटरक्षक दलाच्या ताफ्यात लवकरच सामील होणार आहे. तटरक्षक दलाचे हे आधुनिक जहाज केवळ प्रदूषण नियंत्रणातच नव्हे, तर समुद्री सुरक्षा क्षेत्रातही महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे. या जहाजावर अत्याधुनिक शस्त्रास्त्रे, प्रगत तंत्रज्ञान आणि सेन्सर्स बसवले आहेत. हे जहाज इंटिग्रेटेड ब्रिज सिस्टिम, इंटिग्रेटेड प्लॅटफॉर्म मॅनेजमेंट सिस्टिम आणि ऑटोमेटेड पॉवर मॅनेजमेंट सिस्टिमने सुसज्ज आहे. यामध्ये उच्च क्षमतेची बाह्य अग्निशमन यंत्रणाही आहे.
भारतीय तटरक्षक दलानुसार, हे जहाज गोवा शिपयार्ड लिमिटेड येथे तयार करण्यात आले आहे. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह ५ जानेवारी रोजी गोव्यात हे जहाज अधिकृतपणे तटरक्षक दलाच्या ताफ्यात दाखल करतील. ११४.५ मीटर लांबीचे आणि सुमारे ४,२०० टन वजनाचे हे शक्तिशाली जहाज ६० टक्क्यांहून अधिक स्वदेशी तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. ‘समुद्र प्रताप’चा वेग २२ नॉट्सपेक्षा अधिक आहे, ज्यामुळे हे जहाज दीर्घ पल्ल्याच्या मोहिमांसाठी सक्षम ठरते. या नव्या जहाजामुळे भारतीय तटरक्षक दलाची समुद्री प्रदूषणाशी लढण्याची क्षमता मोठ्या प्रमाणात वाढेल. तसेच अग्निशमन, समुद्री सुरक्षा आणि संरक्षक कार्यांमध्येही लक्षणीय वाढ होईल. तेलगळती नियंत्रण, समुद्री आपत्तींमध्ये त्वरित प्रतिसाद आणि संवेदनशील समुद्री क्षेत्रांवर नजर ठेवणे या सर्व कामांमध्ये ‘समुद्र प्रताप’ महत्त्वाची भूमिका बजावेल. हे दोन जहाजांच्या प्रकल्पातील पहिले जहाज असून, ते ६० टक्क्यांहून अधिक स्वदेशी घटकांपासून बनवले गेले आहे.
हेही वाचा..
‘एअरोनॉटिक्स २०४७’ चा बेंगळुरूत शुभारंभ
ऍडव्हान्स मीडियम कॉम्बॅट एअरक्राफ्टच्या कार्यक्रमाला वेग
उधमपूरमध्ये मुलाच्या मृत्यूच्या धक्क्याने आईचाही मृत्यू
फ्लाइटमध्ये पॉवर बँक वापरण्यावर बंदी
संरक्षण मंत्रालयानुसार, हे जहाज समुद्रातील तेलगळती ओळखू शकते आणि जाडसर तेलासारखे प्रदूषक घटक समुद्रातून वेगळे काढण्याचे काम करू शकते. हे जहाज दूषित पाण्यातून तेल वेगळे करण्यास तसेच व्यापक समुद्री प्रदूषण नियंत्रण मोहिमा राबविण्यास सक्षम आहे. संरक्षण मंत्रालयाने सांगितले की ‘समुद्र प्रताप’चे बांधकाम आत्मनिर्भर भारत आणि मेक इन इंडिया या उपक्रमांना बळ देणारे आहे. हे भारतीय तटरक्षक दलाचे एक मोठे आणि विशेष उद्देशासाठी तयार केलेले जहाज आहे. समुद्री प्रदूषण नियंत्रण आणि आपत्ती व्यवस्थापनासाठी खास बनवलेले हे पहिलेच तटरक्षक जहाज आहे ज्यामध्ये डायनॅमिक पोझिशनिंग सिस्टिम (डीपी-१) बसवण्यात आली आहे. या जहाजावर ऑइल फिंगरप्रिंटिंग मशीन, रासायनिक घटक शोधणारा जायरो-स्टॅबिलाइज्ड डिटेक्टर आणि प्रदूषण विश्लेषणासाठी प्रयोगशाळेची सुविधा आहे. संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते, ‘समुद्र प्रताप’च्या समावेशामुळे भारतीय तटरक्षक दलाची समुद्री सुरक्षा, पर्यावरण संरक्षण आणि आपत्कालीन प्रतिसाद क्षमता लक्षणीयरीत्या वाढेल.