जागतिक पर्यावरण दिनाच्या निमित्ताने संपूर्ण जगभर पृथ्वीला हरित आणि आरोग्यदायी बनवण्यासाठी विविध स्तरांवर प्रयत्न सुरू आहेत. सामान्य नागरिकांसह चित्रपटसृष्टी आणि राजकीय क्षेत्रातील व्यक्तिमत्त्वेही पृथ्वीच्या हरिततेबाबत जागरूकता पसरवताना दिसून आले. अशा वेळी हे लक्षात घेतले पाहिजे की, पिंपळ, नीम, वड, पारिजात आणि अशोक हे वृक्ष केवळ पर्यावरण रक्षकच नाही, तर मानवाचे घनिष्ठ मित्रही आहेत.
या झाडांच्या पानांपासून ते मुळे, खोड, फुले आणि सालीपर्यंत प्रत्येक भाग मानवी आरोग्यासाठी उपयुक्त आहे. हे झाडे भरपूर प्रमाणात प्राणवायू (ऑक्सिजन) देतात, पर्यावरण शुद्ध करतात, सावली निर्माण करतात आणि विविध रोगांपासून संरक्षण करतात.
हेही वाचा..
भारतीय रेल्वे देशाला ग्रीन फ्युचरकडे नेतेय
१९४ प्रशिक्षित अग्निवीर भारतीय सैन्यात सहभागी
भारत-इटली धोरणात्मक भागीदारी बळकट होणार
भारताचा डिजिटल फॉरेन्सिक बाजार ११,८२९ कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचणार
🌳 पिंपळ
प्राणवायूचा मुख्य स्रोत आहे.
दिवसासोबतच रात्रीही ऑक्सिजन सोडणारा एकमेव वृक्ष मानला जातो.
धार्मिक महत्त्व असलेला वृक्ष — मान्यता आहे की त्यात ३३ कोटी देवांचा वास असतो.
पक्षी आणि इतर जीवांचे निवासस्थान आहे.
पर्यावरण संतुलनासाठी अत्यंत उपयुक्त.
🌿 नीम
औषधी गुणधर्मांनी परिपूर्ण.
त्वचा विकार, रक्तशुद्धी, ताप, संसर्ग यावर प्रभावी.
हीटवेवपासून संरक्षण आणि उन्हाळ्यात उपयोगी.
फुले, पाने, सालीचे विविध रोगांवर उपचार करणारे औषधी उपयोग.
नीम फुलांमध्ये अँटी-डायबेटिक, अँटी-कॅन्सर गुणधर्म आढळले आहेत.
रोजच्या सेवनाने चेहऱ्याची चमक वाढते, मुरूम व डाग दूर होतात.
🌳 वड (बनियन ट्री)
भव्य आणि छायादार वृक्ष, उन्हाळ्यात नैसर्गिक आश्रय.
मातीत स्थैर्य निर्माण करणारा.
धार्मिक महत्त्व — अनेक धर्मीय विधींमध्ये पूजनीय.
प्राचीन काळापासून आयुर्वेदात स्थान.
🌸 पारिजात (हरसिंगार / शेफालिका)
सुंदर, सुगंधित फुलांनी युक्त वृक्ष.
याला ‘स्वर्गाचं झाड’ असेही म्हटले जाते.
फुले, पाने, सालीमध्ये औषधी गुणधर्म.
मायग्रेन, संधिवात, मधुमेह, हृदयविकार यावर लाभदायक.
काढा तयार करून ४२ दिवस सेवन केल्यास मायग्रेनपासून मुक्ती.
सर्दी, ताप, सांधेदुखीवर रामबाण उपाय.
🌺 अशोक वृक्ष
शांती, सौंदर्य आणि हरिततेचे प्रतीक.
घरासमोर लावला जातो — सौंदर्यवर्धक आणि औषधी गुणांनी भरलेला.
विशेषतः महिलांच्या आरोग्याच्या समस्या दूर करणारा वृक्ष.
सालीचा काढा किंवा चूर्ण शहदासोबत घेतल्यास फायदा.
त्वचेला निखार, पचनशक्ती सुधारणा, मासिक पाळीच्या त्रासांवर उपयोगी.
धार्मिक दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाचे स्थान — चैत्र शुद्ध अष्टमीला याची पूजा केली जाते.
उत्पत्ती विष्णू किंवा शिवाशी निगडित मानली जाते.
निष्कर्ष:
ही वृक्षं केवळ पर्यावरणपूरक नसून मानवी जीवन, आरोग्य आणि सांस्कृतिक मूल्ये जपणारी आहेत. यांचं संगोपन केल्यास आपण स्वतःचं आणि पृथ्वीचं रक्षण करू शकतो.
जागतिक पर्यावरण दिनानिमित्त यापैकी किमान एक झाड लावण्याचा संकल्प करा — पृथ्वी तुमची आभार मानेल.